کتاب سبکشناسی، تاریخ تطور نثر فارسی، با بررسی قدیمیترین آثار باقیمانده از زبانهای ایرانی شروع میشود و نثر و تاریخ ادبیات فارسی را تا زمان نگارنده (اوایل قرن ۱۴ هجری شمسی) دنبال میکند. این کتاب ابتدا به صورت به صورت جزوه درسی دوره دکترای ادبیات فارسی در سال ۱۳۱۶ تألیف شد. این جزوه خود نسخه گسترش یافته جزوه دیگری بود که مولف سه سال قبل در دانشسرای عالی تنظیم و تدریس کرده بود. سرانجام، محمدتقی بهار، به سفارش وزارت فرهنگ آن را در سال ۱۳۱۸ به صورت کتاب درآورد. چاپ دوم و سوم کتاب به ترتیب در سالهای ۱۳۳۷ و ۱۳۴۹ توسط کتابهای پرستو منتشر شده است. مقدمه مصنف مربوط به سال ۱۳۳۱ است.
Mohammad-Taqí Bahār (محمد تقی بهار in Persian) widely known as Malek o-Sho'arā (ملک الشعراء) and Malek o-Sho'arā Bahār (literally: the king of poets), is a renowned Iranian poet and scholar, who was also a politician, journalist, historian and Professor of Literature. Although he was a 20th-century poet, his poems are fairly traditional and strongly nationalistic in character.
سبک شناسی ملک الشعرای بهار، سنگبنای تحقیق در سبکشناسی محسوب میشه. بهار، که حالا، آرام و آسوده، در گورستان جادویی و زیبای ظهیرالدوله، در کنار بزرگان دیگه، خوابیده، زمانی این کتاب رو در فاصله سالهای 1321 تا 1326 تالیف کرد که هنوز سبکشناسی به عنوان یک شاخه علمی در ایران شناخته شده نبود... وقتی این کتاب رو میخونی، از تبحر، قدرت علمی و احاطه بهار بر مسائل ادبی و تاریخی و زبانی، شگفتزده میشی.. خلاصه اینکه کتاب خوبیه و البته دوست دارم در فرصت دیگری، با تامل بیشتری مجددا بخونمش و روی مثالهاش بیشتر دقت کنم...
جلد اول از یک تطور سه جلدی در نثر فارسی از آغاز تا امروز، از محمدتقی بهار که بیش از شصت سال پیش برای اولین بار انتشار یافت و چاپ پنجم آن در 1369 منتشر شده. در جلد اول به زبان ها، خطوط و نثر فارسی پیش از اسلام پرداخته و از فصل چهارم به بعد، سیری ست در تطور نثر فارسی و برخی ملاحظات دستوری در زبان و خط فارسی بعد از اسلام در بخش های مختلف ایران... در جلد دوم، بهار به جزئیات بیشتری از آثار نویسندگان بعد از اسلام پرداخته، از دوره ی سامانیان، مقدمه ی شاهنامه ی منثور، تاریخ طبری و...تا قرن هفتم هجری که شامل اکثر آثار بزرگ در زبان فارسی می شود. از متون ادبی تا آثار صوفیانه که تا پایان دوران سلجوقیان ادامه دارد. در آخرین بخش این مجموعه، هم بررسی ها عمیق تر است و هم زبان، شیرین تر بنظر می آید. در دو بخش مفصل و نسبتن بلند جلد سوم سبک شناسی، محمدتقی بهار به متون فارسی در دوران مغول و صفویه می پردازد. در بخش کوتاه نهایی، به برخی از متون فارسی یکی دو قرن اخیر، از انقراض صفویه تا اواخر دوران قاجار اختصاص دارد. روی هم رفته سبک شناسی محمدتقی بهار، کتابی ست ارزشمند و خواندنی که در بسیاری از پژوهش های بعد از او در متون فارسی، به عنوان ماخذ و منبع مورد استفاده قرار گرفته است.