What do you think?
Rate this book
Abjater wat so lag
Hierdie merkwaardige bekroonde roman (die Hertzogprys vir prosa in 1992) het as verteller ’n eenkantvrou en oujongnooi wat (op ’n plattelandse dorp in die eerste deel van die twintigste eeu) terugkyk op haar lewe – as ’n versorgster in gegoede witmense se huise, eers as hulp met kinders en later vir oumense en sterwendes. Sy vertel van die insig in die dood wat sy só by die baie sterwendes gekry het. Dan raak sy ook uiteindelik sterwensbegeleidster vir Abjater, ’n man wie se goue lag sy in haar jongdae bewonder het, iemand wat vir haar soos ’n “uitverkorene” gelyk het.
So peins die verteller aan die einde van ’n lewe waarin sy, soos sy elders sê, “by die dood ingeboek” was: “Miskien het ek met die dood getrou, kom dit by my op . . . maar nou raak ek sat vir hom. Hy bly my pal besoek. Hy bring net woeligheid.”
So peins die verteller aan die einde van ’n lewe waarin sy, soos sy elders sê, “by die dood ingeboek” was: “Miskien het ek met die dood getrou, kom dit by my op . . . maar nou raak ek sat vir hom. Hy bly my pal besoek. Hy bring net woeligheid.”
136 pages, Kindle Edition
Published March 1, 2013
2 people are currently reading
19 people want to read
About the author
Wilma Stockenström
15 books7 followersWilma Johanna Stockenström is a South African writer, translator, and actor. She writes in the Afrikaans language, and along with Sheila Cussons, Elisabeth Eybers, Antjie Krog and Ina Rousseau, she is one of the leading female writers in the language.
She was born in Napier in the Overberg district. After finishing high school, she studied at Stellenbosch University, where she obtained a BA in Drama in 1952. She moved to Pretoria in 1954, and married the Estonian linguist Ants Kirsipuu. She has lived in Cape Town since 1993.
She is one of a handful of writers to have won the Hertzog prize in two different categories. She won it first for poetry in 1977 and then for fiction in 1991. Her 1981 novel Die kremetartekspedisie was translated into English by the Nobel Prize winner J.M. Coetzee under the title The Expedition to the Baobab Tree. She has also been translated into Dutch, French, Hebrew, German, Italian and Swedish.
She was born in Napier in the Overberg district. After finishing high school, she studied at Stellenbosch University, where she obtained a BA in Drama in 1952. She moved to Pretoria in 1954, and married the Estonian linguist Ants Kirsipuu. She has lived in Cape Town since 1993.
She is one of a handful of writers to have won the Hertzog prize in two different categories. She won it first for poetry in 1977 and then for fiction in 1991. Her 1981 novel Die kremetartekspedisie was translated into English by the Nobel Prize winner J.M. Coetzee under the title The Expedition to the Baobab Tree. She has also been translated into Dutch, French, Hebrew, German, Italian and Swedish.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
Read
January 22, 2026#AbjaterWatSoLag – Wilma Stockenström
#HumanEnRousseau
Ek het ʼn vriend wat gereeld reis en aanbevelings vir gastehuise vra. Hy sê tereg dat hy ewe maklik ‘n keuse gebaseer op ‘n internetsoektog kan maak, maar dan sou dit ontbreek aan ‘n die ervaring van ‘n subjektiewe getuienis. Aanbevelings vir boeke – veral die wat ongelees op my rak staan – dra by my ook meer gewig wanneer ‘n vertroude medeleser spontaan ‘n persoonlike getuigskrif verskaf.
2025 was die jaar van #Afrikaans100. Individue en instansies het gunstelinge uit die literatuurgeskiedenis gedeel en Abjater het menige lyste gehaal. Dit was geen verrassing nie, die klein roman met die groot hart is immers met die W.A. Hofmeyr- en die Hertzogprys bekroon. Maar, om een of ander duistere rede, het ek dit nog nie gelees nie. Nog erger, dit was nie op my rak nie.
My aankoopkeuse was die Klassiek-uitgawe van 2008 met ‘n voorwoord deur Ena Jansen. En hoe dankbaar is ek nie daaroor nie; die voorwoord is ‘n kunswerk in die kleine, ‘n prikkelende voorgereg vir die hoofgang. Jansen beskryf die evokatiewe aard van die eerste toneel met verstommende akkuraatheid: “...dit voel of jy ondergronds gaan, in ‘n gat beland wanneer jy begin lees. Die ondergrondse diepswart effek is fisiek, beklemmend. ‘n Vrou sit in die skemerduister van ‘n kleindorpse huis, iewers tussen 1945 en 1955. Die beeld wat ons kry van die ‘ekke’ wat dink en obsessief vertel wat sy dink, is meedoënloos, maar pragtig skerp en kontrasryk. Buite brand die son en ry ‘n stoet stadig verby na die begraafplaas verder straataf.” (5)
Die obsessiewe eerste persoon-vertelling het my aangegryp met dieselfde intensiteit as wat Sy kom met die Sekelmaan jare gelede gedoen het. Dis asof die woorde met ‘n dringendheid uittuimel, sonder sensuur of verskoning: “Sy dink nie daaraan as wreedheid nie. En ek dink ook nie die see dink ooit daaraan dat hy skepe laat vergaan en menselewens eis en vistermanne van die rotse slaan en bote laat omkantel nie, en drenkelinge met sy strome insleep en later uitgooi nie. Dit is nou maar net so.” (57)
Die verteller verklap haar ongemak wat haar menseverhoudings kenmerk, veral weens haar gebrek aan ‘n gegoede afkoms, van meet af aan: “Ek het gelag omdat ek niks verstaan het nie en agtertoe dink het my ewe min gehelp as vorentoe dink,” (8) en “Ken my mond nie die skottelgoedwatersmaak van ongeleerdheid...nie?” (10) Haar woorde was karige presente (15) en lag die manifestasie van bespotting en onkunde – totdat sy Abjater gehoor lag het: “...in Abjater se lag kon ek wees en kon ek my verborge en uitverkore voel, en onbevrees en vol moed.” (19) Sy sou hierdie jeugdige herinnering lewenslank koester: “Want jou eerste soeke na waardigheid, dit bly jou by. En van daardie eerste indrukke op jou gemoed bly soos prente in jou kop...” (49)
Maar dis die verteller se verhouding met die dood wat my die meeste aangegryp het. In kontras met die algemeen aanvaarde norme, was die dood vir haar ‘n bondgenoot, ‘n meeloper wat onveranderlikheid en voorspelbaarheid verteenwoordig het. Die aanvanklike vertroosting is by die afgestorwenes gevind, “...en dis toe dat ek die gewoel van die geeste in die aangrypende maanlig agtergekom het en my met hulle wou vereenselwig, met my hele wese, omdat ek van die omgang met mense net afstomping geken het...” (13) en “...die dooies lewe intenser as ons.” (61) Soos wat die stadiger pas van berusting die hardloop van onbegrip vervang het (17) het sy die dood toenemend as konkreet ervaar, die geboorte van ‘n gees by die oomblik van afsterwe (96) en die kortstondige alsiendheid voor die ewig onsienlike (121). Slegs Abjater se laaste lag kon haar ‘n waardering vir die lewe gee: “Miskien het ek met die dood getrou, kom dit by my op toe sy weg is, maar nou raak ek sat vir hom. Hy bly my pal besoek. Hy bring net woeligheid... Ek en hy het vrugbaar saamgeleef, bitter baie jare nou al, maar nou moet hy ‘n ander vrou soek. Hy is te veeleisend...” (127)
Dankie vir die aanbeveling Darryl David.
#uitdieperdsebek
#HumanEnRousseau
Ek het ʼn vriend wat gereeld reis en aanbevelings vir gastehuise vra. Hy sê tereg dat hy ewe maklik ‘n keuse gebaseer op ‘n internetsoektog kan maak, maar dan sou dit ontbreek aan ‘n die ervaring van ‘n subjektiewe getuienis. Aanbevelings vir boeke – veral die wat ongelees op my rak staan – dra by my ook meer gewig wanneer ‘n vertroude medeleser spontaan ‘n persoonlike getuigskrif verskaf.
2025 was die jaar van #Afrikaans100. Individue en instansies het gunstelinge uit die literatuurgeskiedenis gedeel en Abjater het menige lyste gehaal. Dit was geen verrassing nie, die klein roman met die groot hart is immers met die W.A. Hofmeyr- en die Hertzogprys bekroon. Maar, om een of ander duistere rede, het ek dit nog nie gelees nie. Nog erger, dit was nie op my rak nie.
My aankoopkeuse was die Klassiek-uitgawe van 2008 met ‘n voorwoord deur Ena Jansen. En hoe dankbaar is ek nie daaroor nie; die voorwoord is ‘n kunswerk in die kleine, ‘n prikkelende voorgereg vir die hoofgang. Jansen beskryf die evokatiewe aard van die eerste toneel met verstommende akkuraatheid: “...dit voel of jy ondergronds gaan, in ‘n gat beland wanneer jy begin lees. Die ondergrondse diepswart effek is fisiek, beklemmend. ‘n Vrou sit in die skemerduister van ‘n kleindorpse huis, iewers tussen 1945 en 1955. Die beeld wat ons kry van die ‘ekke’ wat dink en obsessief vertel wat sy dink, is meedoënloos, maar pragtig skerp en kontrasryk. Buite brand die son en ry ‘n stoet stadig verby na die begraafplaas verder straataf.” (5)
Die obsessiewe eerste persoon-vertelling het my aangegryp met dieselfde intensiteit as wat Sy kom met die Sekelmaan jare gelede gedoen het. Dis asof die woorde met ‘n dringendheid uittuimel, sonder sensuur of verskoning: “Sy dink nie daaraan as wreedheid nie. En ek dink ook nie die see dink ooit daaraan dat hy skepe laat vergaan en menselewens eis en vistermanne van die rotse slaan en bote laat omkantel nie, en drenkelinge met sy strome insleep en later uitgooi nie. Dit is nou maar net so.” (57)
Die verteller verklap haar ongemak wat haar menseverhoudings kenmerk, veral weens haar gebrek aan ‘n gegoede afkoms, van meet af aan: “Ek het gelag omdat ek niks verstaan het nie en agtertoe dink het my ewe min gehelp as vorentoe dink,” (8) en “Ken my mond nie die skottelgoedwatersmaak van ongeleerdheid...nie?” (10) Haar woorde was karige presente (15) en lag die manifestasie van bespotting en onkunde – totdat sy Abjater gehoor lag het: “...in Abjater se lag kon ek wees en kon ek my verborge en uitverkore voel, en onbevrees en vol moed.” (19) Sy sou hierdie jeugdige herinnering lewenslank koester: “Want jou eerste soeke na waardigheid, dit bly jou by. En van daardie eerste indrukke op jou gemoed bly soos prente in jou kop...” (49)
Maar dis die verteller se verhouding met die dood wat my die meeste aangegryp het. In kontras met die algemeen aanvaarde norme, was die dood vir haar ‘n bondgenoot, ‘n meeloper wat onveranderlikheid en voorspelbaarheid verteenwoordig het. Die aanvanklike vertroosting is by die afgestorwenes gevind, “...en dis toe dat ek die gewoel van die geeste in die aangrypende maanlig agtergekom het en my met hulle wou vereenselwig, met my hele wese, omdat ek van die omgang met mense net afstomping geken het...” (13) en “...die dooies lewe intenser as ons.” (61) Soos wat die stadiger pas van berusting die hardloop van onbegrip vervang het (17) het sy die dood toenemend as konkreet ervaar, die geboorte van ‘n gees by die oomblik van afsterwe (96) en die kortstondige alsiendheid voor die ewig onsienlike (121). Slegs Abjater se laaste lag kon haar ‘n waardering vir die lewe gee: “Miskien het ek met die dood getrou, kom dit by my op toe sy weg is, maar nou raak ek sat vir hom. Hy bly my pal besoek. Hy bring net woeligheid... Ek en hy het vrugbaar saamgeleef, bitter baie jare nou al, maar nou moet hy ‘n ander vrou soek. Hy is te veeleisend...” (127)
Dankie vir die aanbeveling Darryl David.
#uitdieperdsebek
Displaying 1 of 1 review