What do you think?
Rate this book
De vergeten bankencrisis
‘Vasthouden!’ Het is 30 juni 1924 en minister van Financiën Hendrik Colijn aarzelt geen moment wanneer de grootste bank van het land op omvallen staat. De Rotterdamsche Bankvereeniging, een van de banken die later in ABN Amro zijn opgegaan, moet overeind gehouden worden. Pers, politiek en publiek reageren hevig verontwaardigd: jarenlang zijn er miljoenenwinsten verdeeld onder directie en aandeelhouders en nu is er plotseling gemeenschapsgeld nodig. Hoe is het zover gekomen?
Lodewijk Petram neemt de lezer mee naar de oververhitte jaren na het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hij geeft een scherp beeld van de verstikkende wedloop waarin de banken verwikkeld raken en portretteert op prachtige wijze de excentrieke hoofdfiguren van de crisis: de overambitieuze en naïeve bankier Westerman, de sluwe zakenman Kröller en de kordate minister Colijn.
De gelijkenis met het recente verleden is verbluffend en daarmee ook verontrustend, temeer omdat er in de jaren twintig geen maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen doordat de herinnering aan de crisis razendsnel vervaagt. Lodewijk Petram haalt deze vergeten bankencrisis met ongekende verve naar boven.
Lodewijk Petram neemt de lezer mee naar de oververhitte jaren na het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hij geeft een scherp beeld van de verstikkende wedloop waarin de banken verwikkeld raken en portretteert op prachtige wijze de excentrieke hoofdfiguren van de crisis: de overambitieuze en naïeve bankier Westerman, de sluwe zakenman Kröller en de kordate minister Colijn.
De gelijkenis met het recente verleden is verbluffend en daarmee ook verontrustend, temeer omdat er in de jaren twintig geen maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen doordat de herinnering aan de crisis razendsnel vervaagt. Lodewijk Petram haalt deze vergeten bankencrisis met ongekende verve naar boven.
352 pages, Paperback
First published March 16, 2016
1 person is currently reading
18 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
February 24, 2024
Het verhaal van de Robaver (een afkorting van Rotterdamsche Bankvereeniging, toen de grootste bank van Nederland) die tussen 1920 en 1927 in moeilijkheden kwam en door de staat overeind gehouden moest worden.
Het boek is uit 2016 en geschreven met de bankencrisis van 2008 in het achterhoofd. Met name in de epiloog wordt het verband tussen beide crises gelegd, met het doel er iets van te leren.
Dat neemt niet weg dat er ook veel te smullen valt van ‘het menselijk tekort’ bij bankiers (w.o. Willem Westerman) en grote zakenlieden (w.o. Anton Kroller) en politici (w.o. Hendrik Colijn) van die periode. En de rol van de pers.
In principe ligt er een heldere systematiek ten grondslag aan het vertrouwen in de financiële wereld. Daarin zijn de juiste ‘checks and balances’ opgenomen om ongelukken te voorkomen. Als dat goed werkt is dat niet alleen goed voor de financiële wereld maar voor heel de maatschappij. De systematiek wordt gedragen door intelligente mensen met een goed ontwikkeld verantwoordelijkheidsgevoel: bankiers. Dat is tenminste het idee.
Petram schets hoe niet bijster intelligente maar wel ambitieuze bankiers de zaak in het honderd laten lopen. Hoe er tijdens een periode van hoogconjunctuur lichtvaardige beslissingen worden genomen. Hoe in een krimpende economie de bank vastloopt in het construeren van dubieuze noodoplossingen. Hoe de grootste bank van Nederland (Robaver) afhankelijk wordt van slechts enkele grote schuldenaren. En hoe, tenslotte, de staat bijspringt om de bank te redden.
Daarbij gaat minister Colijn buiten zijn boekje, wat bijdraagt aan het onder de pet houden van informatie door de overheid, omdat deze handelingen van Colijn afgeschermd moeten worden. Zo gaat er een politiek leermoment voorbij. Feitelijk heeft Nederland daar in 2008 de zure vruchten van geplukt, want er was niets geleerd, de signalen werden niet herkend, er was geen adequate wetgeving ontwikkeld. En weer was het de aandeelhouder die er beter van werd en de belastingbetaler die voor de kosten op kon draaien.
Ook de beloning van de falende bankiers speelde toen al bijzondere rol in het droevige immorele tafereel. Niet tot zelfbeschouwing in staat, oorzaak en schuld altijd bij een ander neerleggen, etc. Een commentator uit die tijd meldt: ‘Laten ze niet aankomen met die flauwe praatjes van onverwachten slechten gang van zaken. Daar zijn zij voor, om méér dan een ander op dien gang van zaken te letten.’
Tussendoor krijg je een beeld van hoe De Nederlandsche Bank naar zijn huidige vorm en (juridische) status groeit. Dat deze bank toen voor 90% eigendom was van de staat (en dus niet, zoals nu 100%) en dat het enige waar zij zich in onderscheidde was het recht om bankbiljetten in omloop te brengen. Maar ook hoe zij steeds minder een commerciële bank werd en zich steeds meer als een ‘centrale bank’ opstelde. Dat dat nog wel vaagheden en willekeur met zich mee bracht over wie op steun kon rekenen en wie niet.
In het geval van Robaver gaf de bank slechts uitvoering aan de instructies van minister Colijn, die eigenstandig besloot dat en met hoeveel hij de Robaver zou steunen (in feite met een blanco cheque). Dus zonder het de tweede kamer te raadplegen of inlichten, dat had hij niet mogen doen en daarom kwamen er politieke afdektechniekjes op de proppen.
Er valt veel te gniffelen en gnuiven, maar vergeet niet dat het eigenlijk huiveringwekkend is wat er in 1920 en wéér in 2008 gebeurd is.
Aan de Rijkman Groenink en Alan Greenspan van de toekomst zou ik willen zeggen: lees dit boek, en iets over moraal.
Het boek is uit 2016 en geschreven met de bankencrisis van 2008 in het achterhoofd. Met name in de epiloog wordt het verband tussen beide crises gelegd, met het doel er iets van te leren.
Dat neemt niet weg dat er ook veel te smullen valt van ‘het menselijk tekort’ bij bankiers (w.o. Willem Westerman) en grote zakenlieden (w.o. Anton Kroller) en politici (w.o. Hendrik Colijn) van die periode. En de rol van de pers.
In principe ligt er een heldere systematiek ten grondslag aan het vertrouwen in de financiële wereld. Daarin zijn de juiste ‘checks and balances’ opgenomen om ongelukken te voorkomen. Als dat goed werkt is dat niet alleen goed voor de financiële wereld maar voor heel de maatschappij. De systematiek wordt gedragen door intelligente mensen met een goed ontwikkeld verantwoordelijkheidsgevoel: bankiers. Dat is tenminste het idee.
Petram schets hoe niet bijster intelligente maar wel ambitieuze bankiers de zaak in het honderd laten lopen. Hoe er tijdens een periode van hoogconjunctuur lichtvaardige beslissingen worden genomen. Hoe in een krimpende economie de bank vastloopt in het construeren van dubieuze noodoplossingen. Hoe de grootste bank van Nederland (Robaver) afhankelijk wordt van slechts enkele grote schuldenaren. En hoe, tenslotte, de staat bijspringt om de bank te redden.
Daarbij gaat minister Colijn buiten zijn boekje, wat bijdraagt aan het onder de pet houden van informatie door de overheid, omdat deze handelingen van Colijn afgeschermd moeten worden. Zo gaat er een politiek leermoment voorbij. Feitelijk heeft Nederland daar in 2008 de zure vruchten van geplukt, want er was niets geleerd, de signalen werden niet herkend, er was geen adequate wetgeving ontwikkeld. En weer was het de aandeelhouder die er beter van werd en de belastingbetaler die voor de kosten op kon draaien.
Ook de beloning van de falende bankiers speelde toen al bijzondere rol in het droevige immorele tafereel. Niet tot zelfbeschouwing in staat, oorzaak en schuld altijd bij een ander neerleggen, etc. Een commentator uit die tijd meldt: ‘Laten ze niet aankomen met die flauwe praatjes van onverwachten slechten gang van zaken. Daar zijn zij voor, om méér dan een ander op dien gang van zaken te letten.’
Tussendoor krijg je een beeld van hoe De Nederlandsche Bank naar zijn huidige vorm en (juridische) status groeit. Dat deze bank toen voor 90% eigendom was van de staat (en dus niet, zoals nu 100%) en dat het enige waar zij zich in onderscheidde was het recht om bankbiljetten in omloop te brengen. Maar ook hoe zij steeds minder een commerciële bank werd en zich steeds meer als een ‘centrale bank’ opstelde. Dat dat nog wel vaagheden en willekeur met zich mee bracht over wie op steun kon rekenen en wie niet.
In het geval van Robaver gaf de bank slechts uitvoering aan de instructies van minister Colijn, die eigenstandig besloot dat en met hoeveel hij de Robaver zou steunen (in feite met een blanco cheque). Dus zonder het de tweede kamer te raadplegen of inlichten, dat had hij niet mogen doen en daarom kwamen er politieke afdektechniekjes op de proppen.
Er valt veel te gniffelen en gnuiven, maar vergeet niet dat het eigenlijk huiveringwekkend is wat er in 1920 en wéér in 2008 gebeurd is.
Aan de Rijkman Groenink en Alan Greenspan van de toekomst zou ik willen zeggen: lees dit boek, en iets over moraal.
April 23, 2018
Het boek handelt over het afgewende faillissement van de Rotterdamsche Bankvereeniging (Robaver), begin jaren '20. Deze bank is uiteindelijk opgegaan in de ABN-AMRO.
In de hausse na de WO-I buitelden de banken over elkaar heen om krediet te kunnen verstrekken. De Robaver was zeker niet de enige bank die omviel of dreigde om te vallen. Door de omvang werd besloten deze bank te redden.
Om een bankrun te voorkomen werd via de Nederlandsche bank - toen nog een gewone bank met het privilege om geld in omloop te brengen - de koers het aandeel kunstmatig op peil gehouden.
Later werden de oninbare schulden gesaneerd. Uiteindelijk heeft de bank alle schulden ingelost.
Met overnames maakte de bank zich al niet populair (destijds zeer ongebruikelijk), daarna volgden drie jammerlijk mislukte emissies "Door de emissies van Robaver / ben'k thans een cadaver" en na een reeks jaarverslagen van enkel winst (en dus dividend) in 1924 uit het niets grote verliezen.
Het publiek zag vervolgens een gerechtelijk onderzoek dat is afgebroken (wegens knoeien met de cijfers) en een directeur-generaal met een riante vertrekregeling. (Destijds niet gebruikelijk)
Een boek wat ik hierna snel ga lezen is "Leven op krediet. Anton Kröller (1862-1941) - Ariëtte Dekker" De relatie tussen de firma wm H. Müller & Co en Robaver was ongezond innig.
Anton Kröller had een zeer groot krediet opgenomen en hoefde dat niet af te lossen omdat hij de bank gered had van gezichtsverlies door een pakket aandelen over te nemen dat de bank zelf van de beurs had ingekocht om de koers te redden.
In de hausse na de WO-I buitelden de banken over elkaar heen om krediet te kunnen verstrekken. De Robaver was zeker niet de enige bank die omviel of dreigde om te vallen. Door de omvang werd besloten deze bank te redden.
Om een bankrun te voorkomen werd via de Nederlandsche bank - toen nog een gewone bank met het privilege om geld in omloop te brengen - de koers het aandeel kunstmatig op peil gehouden.
Later werden de oninbare schulden gesaneerd. Uiteindelijk heeft de bank alle schulden ingelost.
Met overnames maakte de bank zich al niet populair (destijds zeer ongebruikelijk), daarna volgden drie jammerlijk mislukte emissies "Door de emissies van Robaver / ben'k thans een cadaver" en na een reeks jaarverslagen van enkel winst (en dus dividend) in 1924 uit het niets grote verliezen.
Het publiek zag vervolgens een gerechtelijk onderzoek dat is afgebroken (wegens knoeien met de cijfers) en een directeur-generaal met een riante vertrekregeling. (Destijds niet gebruikelijk)
Een boek wat ik hierna snel ga lezen is "Leven op krediet. Anton Kröller (1862-1941) - Ariëtte Dekker" De relatie tussen de firma wm H. Müller & Co en Robaver was ongezond innig.
Anton Kröller had een zeer groot krediet opgenomen en hoefde dat niet af te lossen omdat hij de bank gered had van gezichtsverlies door een pakket aandelen over te nemen dat de bank zelf van de beurs had ingekocht om de koers te redden.
September 7, 2022
Zakenbankiers die met veel risico handelen, die sjoemelen met cijfers om verliezen niet op te laten vallen. Die verhalen kennen we toch alleen uit de afgelopen veertig jaar? Die zijn toch een uitvloeisel van het hyperkapitalisme zoals dat door politici als Reagan en Thatcher werd aangehangen? Nou nee dus, de Rotterdamsche Bankvereeniging, of kortweg Robaver, ging in de jaren twintig al bijna over de kop door bankiers die te veel wilden. Te veel geld, maar ook te veel macht en prestige. Dit boek kun je rustig vergelijken met De Prooi, de bekende bestseller over ABN AMRO, de bank waarin de Robaver uiteindelijk opging (de RO). Petram weet dankzij notulen en andere oude documenten een uitgebreid beeld te schetsen van hoe de Robaver bijna ten onder ging aan de trots van een groep ijdele mannen.
August 14, 2016
Sterk boek over iets waar ik nog nooit van gehoord had
Displaying 1 - 4 of 4 reviews