Ήμουν κι εγώ εκεί

by Πέτρος Τατσόπουλος

Μια εξομολογητική αφήγηση του Πέτρου Τατσόπουλου για την εμπλοκή του στην πολιτική, μαζί με πολιτικά κείμενά του από την περίοδο 2012-2016.

440 pages, Paperback

First published February 24, 2016

About the author

Ο Πέτρος Τατσόπουλος γεννήθηκε στο Ρέθυμνο τον Δεκέμβριο του 1959. Σπούδασε οικονομικά και πολιτικές επιστήμες. Εργάστηκε ως ασκούμενος κοινωνικός λειτουργός, συν-σεναριογράφος (Οι απέναντι [1981] του Γιώργου Πανουσόπουλου, Υπόγεια διαδρομή [1983] του Απόστολου Δοξιάδη), δημοσιογράφος, σύμβουλος εκδόσεων και παρουσιαστής πολιτιστικών εκπομπών στη δημόσια και ιδιωτική τηλεόραση: Πνεύμα αντιλογίας (ΕΤ-1, 1999-2000), Μεγάλοι Έλληνες (Ελ. Βενιζέλος, ΣΚΑΪ, 2009), 1821 (ΣΚΑΪ, 2011), Μπρα Ντε Φερ (Action24, 2014).
Μαζί με τον Κώστα Μουρσελά, τον Γιώργο Σκούρτη και τον Αντώνη Σουρούνη μετείχε στο Παιχνίδι των τεσσάρων (1998).
Έχει εκδώσει τα βιβλία: Οι ανήλικοι (1980), Το παυσίπονο (1982), Κινούμενα σχέδια (1984), Η καρδιά του κτήνους (1987 – μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ρένο Χαραλαμπίδη το 2005), Η πρώτη εμφάνιση (1994), Ανάλαφρες ιστορίες (1995), Κομεντί (1999), Πιπέρι στη γλώσσα (2000), Το ραβδί και το καρότο (2004), Ο ουρανός στο κεφάλι μας (2004), Τιμής ένεκεν (2004), Πικάντικες ιστορίες (2005), Η καλοσύνη των ξένων (2006), Νεοέλληνες (2007), O Σίσυφος στο μπαλκόνι (2009 – Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών), Το βιβλίο για τα βιβλία (2010), Ήμουν κι εγώ εκεί (2016), Γκαγκάριν (2016), Τα διηγήματα (2018), Η κυρία που λυπάται (2018).

Διηγήματα και μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, τουρκικά και τσεχικά. Υπήρξε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων της περίοδο 2001-3, υπό την προεδρία του Βασίλη Βασιλικού, και βραχύβιος αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου το 2010.

Τον Μάιο του 2012 εκλέχτηκε βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Από τον Ιανουάριο του 2014 ως το τέλος της ίδιας χρονιάς ήταν ανεξάρτητος βουλευτής.

Reviews

[Panos Tserolas · Rating 1 out of 5]

Παρά το γεγονός ότι είχε πάει το χέρι μου δυο τρεις φορές στο παρελθόν, πήρα αυτό το βιβλίο δυο μέρες μετά την ανακοίνωση της «μεταγραφής» του ΠΤ στη Νέα Δημοκρατία. Είχα μια ασχημάτιστη και άμορφη προσδοκία για αυτό- δεν είμαι σίγουρος τι ήταν ακριβώς. Ίσως περίμενα να βρω, ανάμεσα στις λέξεις και σε μια προηγούμενη (πολιτική) φάση του συγγραφέα, την απάντηση σε ένα ερώτημα που πάντα με ιντρίγκαρε, αυτό δηλαδή της ερμηνείας των επιλογών (ή ελάχιστης κατανόησης) των απανταχού πολιτικών γυρολόγων, ειδικά αυτών που δεν μετακινούνται εντός ενός ας πούμε συναφούς ιδεολογικού πεδίου (π.χ. πρώην ΚΝίτες στο ΣΥΡΙΖΑ) αλλά σαν μπίλιες από φλίπερ ταξιδεύουν σε ολόκληρο το πολιτικό και ιδεολογικό φάσμα. Ο ΠΤ είναι ένας τέτοιος, αλλά το αίνιγμα του είναι μεγαλύτερο: Δεν αποτελεί άλλωστε έναν καριερίστα πολιτευτή που αναζητά την επιβίωσή του εκεί που φυσάει καλύτερα ο άνεμος. Γιατί λοιπόν; Και τι απαντήσεις προσφέρει εν τέλει το «Ήμουν και εγώ εκεί», που είναι ένα επί της ουσίας «μισό» βιβλίο; (το μισό είναι μια συλλογή κειμένων από το Αθενς βοις.
Απαντώ γρήγορα για όσους ενδιαφέρονται για αυτό και μόνο: Δεν θα βρεθεί καμία απάντηση στο κείμενο καθ' αυτό. Δεν υπάρχει δηλαδή «δημοσιογραφικό» ζουμί. Για τους λόγους που ο ΠΤ επέλεξε το ΣΥΡΙΖΑ, για τις αψιμαχίες του με στελέχη και γαλονάδες του κόμματος, για την περίφημη κορύφωση της σύγκρουσής του με την ΧΑ με το στίγμα της «μισής Αθήνας», υπάρχει ίσως η πιο αναλυτική και εξαντλητική επιλογή του google και της αρθρογραφίας της περιόδου. Ο ΠΤ απλώς ανακτά (ή έστω επιχειρεί να ανακτήσει) τον έλεγχο της αφήγησης, δίνοντας το βάρος εκεί που προτιμάει εκείνος και ηρωποιώντας σε ένα βαθμό την πορεία του στο ΣΥΡΙΖΑ (δεν κρίνω, σιγά μην έγραφε ένα βιβλίο αυτοκριτικής).
Το θέμα είναι, και ίσως ως θέμα αφορά πιο συνολικά την συγγραφική γενιά του που βρίθει λαλίστατων πολιτικά εκπροσώπων, πως ενώ δεν θα περίμενε κανείς από έναν συγγραφέα χωρίς πολιτική εμπειρία να οργανώσει ιδέες ή τρόπους σκέψης, ο ΠΤ δεν κατάφερε ούτε το ελάχιστο που υποτίθεται έφερνε βάση βιογραφικού: Μια έστω καλλιτεχνική προσέγγιση της πολιτικής. Μια εκδοχή της πολιτικής που ανεξαρτήτως των πολιτικών διακυβευμάτων θα έβγαινε από το «κουτί» της πεπατημένης και του μεταπολιτευτικού modus vivendi. Ο ΠΤ έμοιαζε, από το κείμενο αυτό, σαν έτοιμος από καιρό να παίξει το παιχνίδι με τους όρους του παιχνιδιού και όχι τους δικούς του- μια άλωση ενός ''εξωπολιτικού'' πολύ γρηγορότερη εν τέλει από την άλωση του ''αντιμνημονιακού'' κόμματος το οποίο αρχικά υπηρέτησε (και ακόμα μου είναι άξιον απορίας γιατί δεν συνεχίζει να υπηρετεί - μονάχα προσωπικούς εγωισμούς βλέπω σαν εμπόδιο για την επιστροφή του σε ένα κόμμα που αν μη τι άλλο μπορεί να θρέψει τον άκρατο ναρκισσισμό του).
Ποιο είναι εν τέλει το πρόβλημα; Αρκεί να διαβάσει κανείς διαγώνια και τα κείμενα που πλαισιώνουν το κυρίως ειπείν κείμενο του βιβλίου. Ο ΠΤ ήρθε στην πολιτική χωρίς «καλλιτεχνική» τσαχπινιά στους τρόπους της, με τάχιστη προσαρμογή στα «κόλπα» της αλλά με μηδενική συμβολή στην ουσία της. Ο ΠΤ δεν λέει τίποτα, πολιτικά πάντα, στο βιβλίο του. Λέει για τον ίδιο, για τις κουβέντες του δεξιά αριστερά, για το πως το εγώ του δεν ταίριαξε με τα εγώ του ΣΥΡΙΖΑ. ΟΚ. Για όλα τα υπόλοιπα απουσιάζει και η πολιτική θέση όπως και η ....λογοτεχνία. Καταλήγοντας δηλαδή, ο ΠΤ είναι ένας (ακόμα ένας) γνωμικογράφος, ένα άθροισμα δηλαδή από γνώμες και απόψεις (από αυτές του Χάρι Κάλαχαν, τις εντελώς εξατομικευμένες που δεν εντάσσονται στη σφαίρα κάποιου συλλογικού πλαισίου) που περιφέρει αυτές με ευγλωττία μαζί με ένα συμβολικό κεφάλαιο που όπως και με την υπόλοιπη γενιά του είναι «πάλαι πότε» και επ' ουδενί ζωντανό στο τώρα. Πιθανώς βέβαια η γενικότερη υπερπροβολή μεταφέρει ενέργεια και καύσιμα σε άλλα ντεπόζιτα (π.χ. συγγραφικά, προσωπικά) που έχουν μείνει πίσω- παράλληλα με την ανακοίνωση της εκ νέου περιστροφής του στην πολιτική ρουλέτα ο ΠΤ έγραψε ένα καινούριο βιβλίο που όσο με ενδιαφέρει να το διαβάσω άλλο τόσο είμαι σίγουρος πως η κενή πολιτικολογία είναι αυτή που έχει εισχωρήσει στην γραφή του και όχι το ανάποδο.
Αν υπάρχει λοιπόν ένα συμπέρασμα στο αρχικό ερώτημα είναι πως η γνωμικογραφία, η εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στον υποκειμενισμό γνώμη, είναι ένα εντελώς κενό πουκάμισο που όντως παίρνει το σχήμα του σώματος που θα φορεθεί. Μπορεί σήμερα να είναι ΝΔ, μπορεί αύριο να επιστρέψει μετά βαίων στο ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να φτάσει μέχρι την Ένωση Κεντρώων αν δείξει ανθεκτικότητα ως πολιτική φάρσα. Θα ήταν καλύτερος ως ένας συγγραφέας - φαρσέρ απέναντι στον τηλεοπτικό πολιτικαντισμό της εποχής. Αλλά δεν επέλεξε αυτό (ή δεν τον άφησε ο ίδιος ναρκισσισμός). Δικαίωμά του. Απλά πλέον μπορεί να γεμίζει σελίδες ολόκληρες χωρίς το ελάχιστο περιεχόμενο, που με ένα τρόπο αντιβαίνει της βασικής αρχής για την περιπέτεια της γραφής και της λογοτεχνίας.

[. . . _ _ _ . . . · Rating 3 out of 5]

Τατσόπουλε δώσε πόνο

[Nikos · Rating 2 out of 5]

(2,5/5)
Η αλήθεια είναι ότι ξεγελάστηκα. Χωρίς να έχω διαβάσει κριτική για το βιβλίο, το αγόρασα γιατί ενδιαφερόμουν ιδιαίτερα για την περιγραφή της πρώτης περιόδου ΣΥΡΙΖΑ από ένα μάλιστα χαρισματικό συγγραφέα και... 'κοψοχέρη'. Δεν ήξερα, όμως, ότι αυτό είναι το πρώτο μόνο μέρος του βιβλίου (100 περίπου από τις 400 σελίδες) και το δεύτερο είναι τα δημοσιευμένα πολιτικά κείμενα του συγγραφέα της περιόδου αυτής.

Το πρώτο, λοιπόν, μέρος είναι πολύ ενδιαφέρον και περιγράφει όλη την πολιτική πορεία του συγγραφέα από ανένταχτος πανελίστας σε μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι φανερό, ότι ο Τατσόπουλος δεν ήταν μέσα στα κόλπα. Δεν νομίζω ότι συμμετείχε σε συνεδριάσεις ή έχει καμία ιδιαίτερη γνώση του τρόπου λήψης των κρίσιμων αποφάσεων του πρώτη εξαμήνου. 'Ομως, περιγράφει το κομφούζιο που επικρατούσε τότε στην κυβέρνηση, την αμοραλιστική περσόνα του Τσίπρα και -κυρίως- τον
πόλεμο που δέχτηκε από το σκληρό πυρήνα του κόμματος για τις "αιρετικές" απόψεις του.

Το δεύτερο κομμάτι περιλαμβάνει τα κείμενα του συγγραφέα που ακολουθούν κατά κανόνα ένα μοτίβο που -όταν πρωτοδιαβάζεται- είναι ελκυστικό, η επανάληψή του, όμως το κάνει βαρετό. Το σχήμα είναι: ένα ρητό (ή μία ταινία) στο ξεκίνημα, παραλληλισμός με την πραγματικότητα και συμπέρασμα στο τέλος. Αν ξεπεράσουμε αυτό, θα δούμε ότι τα κείμενα περιγράφουν την πορεία που ακολούθησε το μυαλό ενός σημαντικού μέρους του ελληνικού λαού: από την αγανάκτηση στην ελπίδα, και από εκεί στην απογοήτευση και στην νέα αγανάκτηση.

Έτσι, σε ένα από τα κείμενα της πρώτης περιόδου (10-4-2012) διαβάζουμε:
"σε όποιον σου εκθέτει ωμά τι μπορεί να γίνει, δεν είναι σοφό ν'αντιπροτείνεις τι δεν μπορεί να γίνει. Αυτομάτως τοποθετείσαι στην κατηγορία των αιθεροβαμόνων, των νεφελοβαμόνων και όλων εκείνων που προορίζονται να σταδιοδρομήσουν στη βασιλεία των ουρανών, αλλά στη σκληρή κοινοβουλευτική μας δημοκρατία στιγματίζονται είτε ως ακίνδυνοι γραφικοί -στην καλύτερη περίπτωση- είτε ως επικίνδυνοι λαϊκιστές- στη χειρότερη."

Με το ίδιο σχεδόν απόλυτο ύφος και ειρωνεία γράφει λίγα χρόνια μετά (9/7/2015):
"Βαυκαλιζόμουνα με την ιδέα ότι εμείς , οι λεγόμενοι ρεαλιστές (σ.σ. του ΣΥΡΙΖΑ), είχαμε αναλάβει την ιερή στιγμή να ξυπνήσουμε τους υπνοβάτες την κρίσιμη στιγμή. Κούνια που μας κούναγε. Οι υπνοβάτες τα είχαν κάνει πλακάκια με τους λαικιστές και, όχι μόνο δεν σκόπευαν να ξυπνήσουν, μα ήθελαν να συμπαρασύρουν κι εμάς στο βαθύ τους ύπνο."

Μήπως λοιπόν να συμπληρώναμε στον τίτλο;
Ήμουν κι εγώ εκεί (...αλλά δεν κατάλαβα τίποτα)

[Stavros Raftopoulos · Rating 3 out of 5]

Εύστροφη και αιχμηρή ματιά στην πρόσφατη πολιτική επικαιρότητα.

[Svetoslav Danchev · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο αποτελείται από δυο μέρη. Το δεύτερο και μεγαλύτερο μέρος είναι μια συλλογή από πολιτικά κείμενα που έχουν ήδη δημοσιευτεί σε περιοδικά, όπως το Athens Voice, την περίοδο 2012-2016. Το πρώτο (και σχετικά σύντομο - λίγο πάνω από 80 σελίδες) μέρος παραθέτει μια προσωπική, ειλικρινή αφήγηση για την σύντομη εμπλοκή του συγγραφέα με την ενεργό πολιτική τη συγκεκριμένη περίοδο.

Η ιδέα να διαβάζω γραφτά που σχολιάζουν τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις, γραμμένα πριν από χρόνια, ενώ έχει μεσολαβήσει μια περίοδος ραγδαίων αλλαγών και ανατροπών, μου φαινόταν κάπως χαζή. Δεν μετανιώνω όμως ότι επέμενα. Κάθε κείμενο είναι εμπλουτισμένο με ευφυείς αναφορές σε λογοτεχνία, ταινίες ή ιστορικά γεγονότα, οι οποίες θέτουν ένα διαχρονικό πλαίσιο στα τρέχοντα της συγκεκριμένης περιόδου. Έτσι, χάρη και στο ιδιαίτερο στυλ που χαρακτηρίζει τον συγγραφέα, τα κείμενα διαβάζονται περισσότερα ως ευανάγνωστα και απολαυστικά δοκίμια πάνω σε διαχρονικά θέματα, παρά ως σχολιασμό τρεχόντων γεγονότων.