مباحث کلی کتاب در سه بخش و با این مختصات عرضه میشود: ۱– درآمدی بر اصول روان کاوی، ۲– درآمدی به اصول روان کاوی متن ادبی، ۳– عمدهترین روشهای تحلیل ادبیات. بخش نخست کتاب عمدتا به آرای روان کاوی «فروید» اختصاص دارد. نویسنده در پایان این بخش خاطر نشان میکند: …وقتی حقیقت آشکار گشت، گفته شد، بر زبان آمده و جذب ضمیر آگاه گردید، دارای خاصیت شفا بخشی میشود. همان ابراز حقیقت، انسان را درمان میکند. چنین است اعتقاد عمیقاً خوش بینانه فروید. این حقیقت شفا میبخشد، نه به خاطر این که حاضر گردیده و پیوسته مطرح است، بلکه وقتی از چنگال ضمیر آگاه رها میشود، نظام تکراری میگردد، پس دیگر نمیتواند از یاد برود، چون دوباره به درون دایره زمان برمی گردد، و در چنبره زمانه ناپدید میشود و از یاد میرود. توهم هرگز، و در هیچ موردی، بر حقیقت ترجیح ندارد. چون پرسش، که در پشت حقیقت پنهان میشود، مدام و به طور غیر مستقیم، آن قدر مطرح میشود تا آن که با واژهها بیان شود و افشا گردد از دیدگاه روان کاوی، حقیقت را به گفتار رساندن، همان رهایی و آزادی است. بخش دوم کتاب نیز حاوی اطلاعاتی است در باب «نقد ادبی در فرانسه»، «بحران نقد، و نقد نویسندگان»، و «نقدهای تفسیری». در بخش سوم ابتدا، تحلیل و بررسی زندگی و آرای «آندره ژید» بر اساس تحقیقات «ژان دوله» (استاد روان کاوی دانشکده پزشکی پاریس) آورده شده است. پس از آن، نکاتی چند در تشریح نقد روان شناختی «شارل مورون» روش تحلیل روان شناختی متن براساس دیدگاه «بلمن نوئل» و روان کاوی هستی شناختی «ژان پل سارتر»، مطرح میگردد.
محمدتقی غیاثی تحصیلات مقدماتی را در خمام و متوسطه را در شهر رشت و تحصیلات عالیه را در رشته زبان و ادبیات فرانسه در دانشسرای عالی تهران گذراند. او در سی سالگی با بورس تحصیلی وزارت فرهنگ به پاریس رفت و موفق به اخذ دکترای ادبیات فرانسه از دانشگاه سوربن پاریس شد. «تأثیر استاندال روی ژید» عنوان تز دکتری او بود. پس از مراجعت تا هنگام بازنشستگی با سمت استاد تمامی در دانشگاه تهران و چندین سال نیز در دورهٔ دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات (تهران) به تدریس زبان و ادبیات فرانسه اشتغال داشت؛ دورهای که بسیاری از اساتید نسل دوم امروز دانشگاهها توفیق یافتند تحت تعالیم وی دکتری خود را بگذرانند. غیاثی سوای کتابهایی کمکدرسی که در خصوص آموزش زبان فرانسه منتشر کردهاست، ترجمههایی نیز از آثار ادبی نویسندگان فرانسه در کارنامهٔ خود دارد