احسانالله نراقی (۲۲ شهریور ۱۳۰۵ در کاشان - ۱۲ آذر ۱۳۹۱ در تهران) مشاور فرح پهلوی، پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه و جامعهشناسی بود. نراقی تنها فرد ایرانی است که معاونت یونسکو را عهدهدار بودهاست. او از نوادگان ملامهدی فاضل نراقی بود. در میان نظریه پردازان عصر پهلوی احسان نراقی چهرهای آشناست. وی از معدود اندیشمندانی محسوب میشود که بهرغم برخی انتقاداتش از روش سیاسی حاکم بر دورهٔ پهلوی، هرگز با حاکمیت وقت از در مخالفت وارد نشد و تا واپسین ماههای حضور شاه در ایران، چندین بار با او ملاقات کرد و شاید به نوعی امیدوار بود تا توصیههای او کورسویی برای نجات کشتی طوفانزدهٔ در حال احتضار رژیم پهلوی باشد. نراقی در آثارش مدعی شده است که رژیم پهلوی قابلیت لازم برای اصلاحپذیری را داشت؛ ولی تلاش لازم برای بهرهگیری از این پتانسیل صورت نگرفت. نراقی دلیلی برای این ادعای خود ارائه نمیکند. احسان نراقی تا واپسین روزهای حیات نظام شاهنشاهی از آسیبشناسان و نظریهپردازان جدی رژیم باقی ماند و هیچگاه شاه و رژیم او را از توصیهها و چارهسازیهای راهبردی خود محروم نساخت. وی به گفته خویش در سال آخر حیات رژیم پهلوی هشت مرتبه با شاه دیدار و گفتگو میکند. در قسمت اول کتاب از کاخ شاه تا زندان اوین دلیل ملاقاتها و گفتگوهای خود با شاه را سعی در مجاب ساختن شاه دربارهٔ اقدام به پارهای اصلاحات و گردن نهادن به قانون اساسی میداند و در ضمن آن به گوشزد نمودن نقاط ضعف رژیم در زمینههای عدم شناخت صحیح جامعه و نیروهای تشکیلدهندهٔ آن به ویژه قدرت و نفوذ روحانیت، ترویج فرنگیمآبی، فقدان فضای باز سیاسی، دادن امتیازهای گوناگون به غربیها، حیف و میل بیتالمال در اموری همچون جشنهای دو هزار و پانصد ساله، گسترش فساد و رشوهخواری در اطرافیان شاه و بنیاد پهلوی و… میداند. نراقی به عنوان مشاور و تحلیلگر مسائل سیاسی ایران در این ملاقاتهای مکرر با محمدرضا شاه، معتقد بود، شاه با ارائهٔ یک فلسفه سیاسی نوین میتواند به حکومت خود ادامه دهد. وی هرگونه مذاکره با خمینی را بیفایده میدانسته است. طرفداران نراقی مدتها برای رسیدن وی به وزارت تلاش کردند، لیکن هر بار به عللی این کار منتفی میشده است. نراقی ارتباط بسیار وسیع و صمیمانهای با دست اندرکاران رژیم پهلوی داشت که این ارتباط شامل رؤسای سازمان امنیت و اطلاعات (ساواک) و نخست وزیران رژیم نیز میشد