كتاب «زبان فارسي در چند گفتوگو» شامل متن گفتوگو با تعدادی از استادان و صاحبنظران درحوزهی زبان فارسي است. آنان در اين گفتوگوها به موقعيت كنونی زبان فارسي و تهديدهايی كه اين زبان با آنها روبهرو است، مي پردازند. «پرويز ناتل خانلري» «محمدرضا باطني»، «بابا جان غفورف» و «محمد جان شكوری بخارایی» صاحبنظراني هستند كه با ديدگاههاي آنان دراينزمينه آشنا ميشويم.
این دومین کتابی بود که از مجموعه مصاحبه های علینژاد خواندم اولی گفتگو با مترجمان که کتاب خواندنی بود و بعد هم این کتاب
در کل با پنج مصاحبه درست و حسابی ژورنالیستی مواجه بودیم که هرچند بحثها (به ضرورت انتشار در مجله) چندان تخصصی نبود ولی با طرح برخی از موضوعات بابی شد که با نظرات و آرا مصاحبه شوندگان آشنا شوم. فی المثل در نظر دارم از دکتر باطنی بیشتر بخوانم.
مصاحبههای این مجموعه در سالهای گوناگون صورت گرفته است و بیشترشان پیشتر در مجلههایی چاپ شده بوده است. دو تن از کسانی که با آنها مصاحبه شده، یعنی باباجان غفورف و محمدجان شکوری، به وضعیت زبان فارسی در خارج از مرزهای ایران و چندوچون برنامهریزی برای صیانت از آن پرداختهاند. محور دیگرْ مصاحبهها با پرویز خانلری و محمدرضا باطنی، هرچند مستقیماً و صرفاً به زبان فارسی مربوط نیست، خواندنیتر است؛ بهویژه خاطرههای خانلری از نشستوبرخاستهایش با نیما و بزرگان دیگر و نیز سخنگفتن از دغدغههایی که در سالهای مختلف زندگیاش درباب زبان فارسی داشته است. از باطنی دو مصاحبه در این اثر گنجانده شده است. بین این دو مصاحبه فاصلهای کموبیش بیستساله افتاده است و نکتهی جالبی که از آن برمیآید، خودانتقادی و تغییر دیدگاه او است. وی در مصاحبهی نخست به معضلات خط فارسی و نارساییهای آن اشاره میکند و معتقد است که باید در این خط اصلاحاتی صورت گیرد. در مقالهی دوم این دیدگاهش را با یادکرد دلیلهای موجه، منصفانه رد میکند و حرف خود را پس میگیرد. در مصاحبهی خانلری نیز مطلب مشابهی مشاهده میشود و او هم پس از دقتورزیهایی که کرده، نظرهای پیشینش را مبتنیبر تغییر خط فارسی بهکلی پس میگیرد و این خط را با تمام نقصها و کاستیهایش میپذیرد.