What do you think?
Rate this book
Hannah Arendt - Politiek denker
'In het middelpunt van morele overwegingen staat het Zelf; in het middelpunt van politieke overwegingen staat de Wereld.'
Deze controversiële uitspraak van Hannah Arendt maken Dirk De Schutter en Remi Peeters tot de centrale stelling van hun boek. Ze geven een uiteenzettting van Arendts politieke theorie en besteden ruime aandacht aan vele verhelderende onderscheidingen: nataliteit-mortaliteit, arbeiden-werken-handelen, macht-heerschappij-gezag, geweld-terreur, tirannie-totalitarisme, vrijheid-soevereiniteit, het politieke-het sociale, waarheid-opinie. Zo hopen ze de spraakverwarring tegen te gaan waaraan het (wereld)politiek lijdt en een klare kijk te verwerven op de problemen waarmee de hedendaagse samenleving geconfronteerd wordt.
De auteurs lichten Arendts gedachten toe, verduidelijken de achtergronden van waaruit ze tot stand zijn gekomen en betrekken ze op de actualiteit. Ze onderzoeken aan welke filosofen Arendt schatplichtig is en gaan, waar nodig, de discussie met Arendt niet uit de weg.
Dirk De Schutter (1954) is als hoogleraar verbonden aan de KULeuven (Campus Brussel) en aan de Universiteit Antwerpen. Remi Peeters (1948) was tot 2008 docent filosofie en ethiek aan de Hogeschool-Universiteit Brussel. Samen vertaalden zij werk van Hannah Arendt: Totalitarisme, Denken en Willen.
Deze controversiële uitspraak van Hannah Arendt maken Dirk De Schutter en Remi Peeters tot de centrale stelling van hun boek. Ze geven een uiteenzettting van Arendts politieke theorie en besteden ruime aandacht aan vele verhelderende onderscheidingen: nataliteit-mortaliteit, arbeiden-werken-handelen, macht-heerschappij-gezag, geweld-terreur, tirannie-totalitarisme, vrijheid-soevereiniteit, het politieke-het sociale, waarheid-opinie. Zo hopen ze de spraakverwarring tegen te gaan waaraan het (wereld)politiek lijdt en een klare kijk te verwerven op de problemen waarmee de hedendaagse samenleving geconfronteerd wordt.
De auteurs lichten Arendts gedachten toe, verduidelijken de achtergronden van waaruit ze tot stand zijn gekomen en betrekken ze op de actualiteit. Ze onderzoeken aan welke filosofen Arendt schatplichtig is en gaan, waar nodig, de discussie met Arendt niet uit de weg.
Dirk De Schutter (1954) is als hoogleraar verbonden aan de KULeuven (Campus Brussel) en aan de Universiteit Antwerpen. Remi Peeters (1948) was tot 2008 docent filosofie en ethiek aan de Hogeschool-Universiteit Brussel. Samen vertaalden zij werk van Hannah Arendt: Totalitarisme, Denken en Willen.
- GenresPhilosophyPolitics
208 pages, Paperback
First published January 29, 2015
13 people are currently reading
70 people want to read
About the author
Dirk De Schutter
25 books6 followersDirk De Schutter is een Vlaamse filosoof schrijver.
Dirk De Schutter in de Nederlandstalige Wikipedia
Dirk De Schutter is a Flemish philosopher and writer.
Dirk De Schutter in de Nederlandstalige Wikipedia
Dirk De Schutter is a Flemish philosopher and writer.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 10 of 10 reviews
June 20, 2021
Ik ben een verslaafd romanlezer, maar ooit verslond ik ook radicale en tegendraadse filosofen als Nietzsche, Heidegger en Derrida. Avontuurlijke denkers, van wie ik zeer genoot. Maar ik las nog nooit iets van de Duits- Amerikaanse Hannah Arendt (1906-1975), terwijl zij een minstens zo avontuurlijke denker schijnt te zijn en volgens sommige een van de belangrijkste filosofen van de vorige eeuw. In Nederland is ze bovendien helemaal herontdekt: Hans Achterhuis noemt haar zijn favoriete filosoof, en Dirk de Schutter en Remi Peeters vertaalden onlangs haar klassieker "Het leven van de geest". Ik ben, kortom, benieuwd. Maar ik durfde niet meteen te beginnen in een van haar eigen werken, dus las ik eerst maar eens een boek over haar gedachtegoed, van de zojuist genoemde Dirk de Schutter en Remi Peeters. De laatstgenoemde auteur kende ik totaal niet, maar Dirk de Schutter kende ik al wel van zijn prikkelende bijdragen op DeReactor, en van zijn verhelderende artikelen en boeken over o.a. Heidegger en Derrida. Een boek van hem over Hannah Arendt moet wel goed zijn, dacht ik dus. Dat bleek een juiste gedachte: het was een inspirerend en verhelderend boek vol originele gedachten, en volgens mij ben ik nu wel klaar voor de sprong in het diepe van Arendts eigen werk.
Hannah Arendt wordt in dit boek nadrukkelijk als politiek denker geprofileerd, en als een denker van een "bijna ongeëvenaarde grootheid". En die grootheid is dan "[D]at ze de mogelijkheid van de politiek, van een avontuur dat in Athene en Rome begonnen is, is blijven verdedigen en nooit gezwicht is voor de duivels- verleidelijke idee van een onafwendbare, catastrofale afloop, maar integendeel aan het wankele geloof in een miraculeus nieuw begin is blijven vasthouden". Politiek als nieuw begin, dat is nog eens wat anders dan de mij soms benauwende leegheid van sommige politieke partijen. De Schutter en Peeters citeren in dat verband een kennelijk ook door Arendt bewonderde uitspraak van Plato: "Het begin is als een god, die alle dingen redt, zolang hij onder de mensen woont". Zo miraculeus is dus dat nieuwe begin. "Opdat er een begin zij, werd de mens geschapen" is een van Arendts lijfspreuken, en "dat de activiteit bij uitstek, het handelen, een herneming van de geboorte inhoudt" is een van haar belangrijkste overtuigingen. "Nataliteit" noemt Arendt dat, het vermogen om een radicaal nieuw begin te maken, om al denkend, sprekend en handelend een wending of nieuwe zin aan de wereld te geven met de kracht van een nieuwe geboorte. En over die nataliteit doet ze onder andere de volgende, naar mijn smaak schitterende uitspraak: "Ons korte, zich naar de dood spoedende leven zou onvermijdelijk slechts kunnen resulteren in de ondergang en vernietiging van alles wat menselijk is, als wij niet het vermogen bezaten deze dodenmars te onderbreken en iets nieuws te beginnen, een vermogen dat ligt opgesloten in het handelen, als om ons er voor altijd aan te herinneren dat mensen, al zijn zij sterfelijk, niet zijn geboren om te sterven maar om een begin te maken".
Het mooie van die uitspraak vind ik onder andere dat hij volop samengaat met het besef van eindigheid, sterfelijkheid en de onherroepelijkheid van onze dood. En dat hij niet uitgaat van een nieuw begin in een hiernamaals of een paradijselijk leven na de dood, maar in het sterfelijke en volkomen onvolmaakte leven zelf. Mooi vind ik ook dat De Schutter en Peeters spreken van Arendts "wankele geloof in een miraculeus nieuw begin". In ons zo korte, door eindigheid getekende leven en in deze vaak zo rampzalige, en uiterst complexe wereld is het maken van een "nieuw begin" vaak bijna niet te doen. Dat is welhaast onmogelijk in een totalitaire staat, of in een door populisten gedomineerd debat, maar ook de vastgeroeste routines en de kant en klare, vaak conformistische meningen van alledag belemmeren de "nataliteit" behoorlijk. Vandaar de term "miraculeus", en vandaar het "wankele geloof". Maar dat geloof is behalve wankel ook uiterst essentieel: als we geen enkel nieuw begin meer proberen te maken, en ons dus helemaal neerleggen bij de wereld zoals hij is, dat worden we overweldigd door de zinloosheid. Bovendien, soms lukt het wel degelijk een "miraculeus nieuw begin" te maken. Filosofen lukt dat soms, als zij een nieuw perspectief ontwerpen op de zin van het bestaan. Kunstenaars lukt dat soms, door de oorspronkelijkheid en vernieuwingskracht van hun kunstwerken. Gorbatsjov lukte dat een aantal jaren, ook al liep de perestrojka uiteindelijk op niets uit. En de door Arendt geroemde Amerikaanse "founding fathers" lukte dat gedeeltelijk, toen zij in 1620 de beginselen formuleerden van de op te richten gemeenschap van gelijke en vrije burgers. Die beginselen moeten dan, volgens Arendt, gezien worden als wederzijdse beloften, en niet - zoals bij de voorvechters van de Franse Revolutie- als geloof dat de mens van nature goed is. Integendeel, zelfs. Zoals De Schutter en Peeters zeggen: "De belofte bekrachtigt de ervaring dat mensen, hoe zwak, beperkt, zondig of verdorven ze van nature ook mogen zijn, zich alleen in het samenleven, door zich aan elkaar te binden, tegen de natuurlijke onvolkomenheden kunnen wapenen en de uitwassen ervan in toom houden. Terwijl de Franse revolutionairen verstrikt zaten in het geloof dat de mens van nature goed is en door de samenleving onvermijdelijk gecorrumpeerd wordt, ontdekken de Amerikaanse revolutionairen dat alleen de door belofte gestichte onderlinge banden de menselijke natuur kunnen bedwingen. Voor de Fransen vormden de sociale en politieke banden de wortel van alle kwaad, voor de Amerikanen biedt het politieke in- de- wereld- zijn de enige mogelijke verlossing uit de valstrikken van de menselijke natuur. Dit verschil in opvatting verklaart volgens Arendt waarom de Amerikaanse revolutie, minstens gedeeltelijk, gelukt is, en de Franse totaal mislukt".
Voor Arendt, zo laten De Schutter en Peeters mooi zien, is er niet zoiets als één ultieme waarheid of één alles verklarende en onveranderlijke zingeving. Integendeel, de waarheid is altijd veranderlijk, voorlopig en onvoorspelbaar, en al het menselijk handelen is van onvoorspelbaarheid en onvolkomenheid doordesemd. De Amerikaanse "founding fathers" hadden dat, volgens Arendt, goed in de gaten: daarom zagen zij hun beginselen van vrijheid en gelijkheid (en de "checks and balances" die zij invoerden) niet als de ultieme waarheid maar als spelregels die het voorlopig mogelijk maakten om de "valstrikken van de menselijke natuur" het hoofd te bieden. Bovendien hadden ze, volgens Arendt, ook wel door dat hun "miraculeuze nieuwe begin" nog onvolkomen was: het afschaffen van de slavernij was bijvoorbeeld nog niet gelukt, en rassengelijkheid was helemaal nog ver weg. Maar precies die onvolkomenheid, en het besef ervan, is voor Arendt essentieel: juist het blinde geloof in volmaaktheid of in de "maakbaarheid van alles" leidt tot ongelukken. Niet alleen in totalitaire staten, maar ook bij ons. En nog essentiëler lijkt mij het beginsel van de pluraliteit: alle waarheden en vormen van zingeving ontstaan in dialoog, binnen een zo pluralistisch mogelijke gemeenschap, dus een gemeenschap die zichzelf beschouwt als "een veelheid van unieke wezens die aan elkaar verschijnen met een eigen, niet verwisselbare identiteit". Alleen binnen die pluraliteit, en in verhouding tot vele andere unieke wezens, kan ik verschijnen als uniek wezen. Alleen in intensieve dialoog met de van mij zo fundamenteel verschillende anderen kom ik tot voorlopige antwoorden op de vraag "" wie ben ik?". En alleen door mijn handelingen en denkbeelden te toetsen, in kritische zelfreflectie maar vooral in kritische en respectvolle dialoog, kan ik in situaties waarin dat nodig is bijdragen aan een "nieuw begin".
Dit boek was voor mij een inspirerend voorbeeld van oorspronkelijk denken, zo inspirerend zelfs dat ik eventjes iets als een "nieuw begin" meende te voelen in mijn hoofd. De concepten van nataliteit en pluraliteit vond ik bijvoorbeeld erg verrijkend. Inspirerend vind ik ook hoe Arendt, vanuit haar pluralisme, weigert te spreken in termen van "dé waarheid" en "de mens", en ons uitnodigt om te handelen en te denken zonder ons te laten leiden door dat soort generaliseringen en abstracta. En ook zonder te geloven in een vastomlijnd doel of een tastbaar nut, want elke handeling is een sprong in het onbekende. Net als elke geboorte. Ook was ik behoorlijk opgetogen over Arendts originele invulling van begrippen als belofte, vergeving, vriendschap, soevereiniteit, handelen, vrijheid en gezag. Haar onderscheid tussen het politieke, het sociale en het persoonlijke zingt nog steeds na in mijn hoofd, net als haar pertinente onderscheid tussen solidariteit en medeleven. Prikkelend vind ik haar analyse van de oorlogsmisdadiger Eichmann, die zovele Joden ombracht: niet uit sadisme, maar - aldus tenminste Arendt- uit gedachteloosheid, uit onvermogen om zelf na te denken en iets anders te doen dan orders of gedachten van anderen te volgen. Scherpzinnig lijken mij haar inzichten in totalitarisme, en in de verleidingen van het totalitarisme. Fraai vind ik haar verzet tegen al het denken in termen van maakbaarheid, doelmatigheid, vooruitgang, "alles is mogelijk" en beheersbaarheid: nog fraaier vind ik haar gedachten over de essentiële onvoorspelbaarheid van het bestaan en van de gevolgen van ons handelen. En het allerfraaist vind ik hoe scherpzinnig en origineel ze al deze verschillende denkbeelden en inzichten ontvouwt.
Kortom: dit was voor mij een mooie kennismaking met het werk van Arendt. Een kennismaking die doet smaken naar meer. Niet alleen door de kraakheldere toelichtingen en samenvattingen van De Schutter en Peeters, maar vooral door de vele swingende citaten van deze zo te zien briljant schrijvende filosofe. Dus op naar het werk van Arendt zelf!
Hannah Arendt wordt in dit boek nadrukkelijk als politiek denker geprofileerd, en als een denker van een "bijna ongeëvenaarde grootheid". En die grootheid is dan "[D]at ze de mogelijkheid van de politiek, van een avontuur dat in Athene en Rome begonnen is, is blijven verdedigen en nooit gezwicht is voor de duivels- verleidelijke idee van een onafwendbare, catastrofale afloop, maar integendeel aan het wankele geloof in een miraculeus nieuw begin is blijven vasthouden". Politiek als nieuw begin, dat is nog eens wat anders dan de mij soms benauwende leegheid van sommige politieke partijen. De Schutter en Peeters citeren in dat verband een kennelijk ook door Arendt bewonderde uitspraak van Plato: "Het begin is als een god, die alle dingen redt, zolang hij onder de mensen woont". Zo miraculeus is dus dat nieuwe begin. "Opdat er een begin zij, werd de mens geschapen" is een van Arendts lijfspreuken, en "dat de activiteit bij uitstek, het handelen, een herneming van de geboorte inhoudt" is een van haar belangrijkste overtuigingen. "Nataliteit" noemt Arendt dat, het vermogen om een radicaal nieuw begin te maken, om al denkend, sprekend en handelend een wending of nieuwe zin aan de wereld te geven met de kracht van een nieuwe geboorte. En over die nataliteit doet ze onder andere de volgende, naar mijn smaak schitterende uitspraak: "Ons korte, zich naar de dood spoedende leven zou onvermijdelijk slechts kunnen resulteren in de ondergang en vernietiging van alles wat menselijk is, als wij niet het vermogen bezaten deze dodenmars te onderbreken en iets nieuws te beginnen, een vermogen dat ligt opgesloten in het handelen, als om ons er voor altijd aan te herinneren dat mensen, al zijn zij sterfelijk, niet zijn geboren om te sterven maar om een begin te maken".
Het mooie van die uitspraak vind ik onder andere dat hij volop samengaat met het besef van eindigheid, sterfelijkheid en de onherroepelijkheid van onze dood. En dat hij niet uitgaat van een nieuw begin in een hiernamaals of een paradijselijk leven na de dood, maar in het sterfelijke en volkomen onvolmaakte leven zelf. Mooi vind ik ook dat De Schutter en Peeters spreken van Arendts "wankele geloof in een miraculeus nieuw begin". In ons zo korte, door eindigheid getekende leven en in deze vaak zo rampzalige, en uiterst complexe wereld is het maken van een "nieuw begin" vaak bijna niet te doen. Dat is welhaast onmogelijk in een totalitaire staat, of in een door populisten gedomineerd debat, maar ook de vastgeroeste routines en de kant en klare, vaak conformistische meningen van alledag belemmeren de "nataliteit" behoorlijk. Vandaar de term "miraculeus", en vandaar het "wankele geloof". Maar dat geloof is behalve wankel ook uiterst essentieel: als we geen enkel nieuw begin meer proberen te maken, en ons dus helemaal neerleggen bij de wereld zoals hij is, dat worden we overweldigd door de zinloosheid. Bovendien, soms lukt het wel degelijk een "miraculeus nieuw begin" te maken. Filosofen lukt dat soms, als zij een nieuw perspectief ontwerpen op de zin van het bestaan. Kunstenaars lukt dat soms, door de oorspronkelijkheid en vernieuwingskracht van hun kunstwerken. Gorbatsjov lukte dat een aantal jaren, ook al liep de perestrojka uiteindelijk op niets uit. En de door Arendt geroemde Amerikaanse "founding fathers" lukte dat gedeeltelijk, toen zij in 1620 de beginselen formuleerden van de op te richten gemeenschap van gelijke en vrije burgers. Die beginselen moeten dan, volgens Arendt, gezien worden als wederzijdse beloften, en niet - zoals bij de voorvechters van de Franse Revolutie- als geloof dat de mens van nature goed is. Integendeel, zelfs. Zoals De Schutter en Peeters zeggen: "De belofte bekrachtigt de ervaring dat mensen, hoe zwak, beperkt, zondig of verdorven ze van nature ook mogen zijn, zich alleen in het samenleven, door zich aan elkaar te binden, tegen de natuurlijke onvolkomenheden kunnen wapenen en de uitwassen ervan in toom houden. Terwijl de Franse revolutionairen verstrikt zaten in het geloof dat de mens van nature goed is en door de samenleving onvermijdelijk gecorrumpeerd wordt, ontdekken de Amerikaanse revolutionairen dat alleen de door belofte gestichte onderlinge banden de menselijke natuur kunnen bedwingen. Voor de Fransen vormden de sociale en politieke banden de wortel van alle kwaad, voor de Amerikanen biedt het politieke in- de- wereld- zijn de enige mogelijke verlossing uit de valstrikken van de menselijke natuur. Dit verschil in opvatting verklaart volgens Arendt waarom de Amerikaanse revolutie, minstens gedeeltelijk, gelukt is, en de Franse totaal mislukt".
Voor Arendt, zo laten De Schutter en Peeters mooi zien, is er niet zoiets als één ultieme waarheid of één alles verklarende en onveranderlijke zingeving. Integendeel, de waarheid is altijd veranderlijk, voorlopig en onvoorspelbaar, en al het menselijk handelen is van onvoorspelbaarheid en onvolkomenheid doordesemd. De Amerikaanse "founding fathers" hadden dat, volgens Arendt, goed in de gaten: daarom zagen zij hun beginselen van vrijheid en gelijkheid (en de "checks and balances" die zij invoerden) niet als de ultieme waarheid maar als spelregels die het voorlopig mogelijk maakten om de "valstrikken van de menselijke natuur" het hoofd te bieden. Bovendien hadden ze, volgens Arendt, ook wel door dat hun "miraculeuze nieuwe begin" nog onvolkomen was: het afschaffen van de slavernij was bijvoorbeeld nog niet gelukt, en rassengelijkheid was helemaal nog ver weg. Maar precies die onvolkomenheid, en het besef ervan, is voor Arendt essentieel: juist het blinde geloof in volmaaktheid of in de "maakbaarheid van alles" leidt tot ongelukken. Niet alleen in totalitaire staten, maar ook bij ons. En nog essentiëler lijkt mij het beginsel van de pluraliteit: alle waarheden en vormen van zingeving ontstaan in dialoog, binnen een zo pluralistisch mogelijke gemeenschap, dus een gemeenschap die zichzelf beschouwt als "een veelheid van unieke wezens die aan elkaar verschijnen met een eigen, niet verwisselbare identiteit". Alleen binnen die pluraliteit, en in verhouding tot vele andere unieke wezens, kan ik verschijnen als uniek wezen. Alleen in intensieve dialoog met de van mij zo fundamenteel verschillende anderen kom ik tot voorlopige antwoorden op de vraag "" wie ben ik?". En alleen door mijn handelingen en denkbeelden te toetsen, in kritische zelfreflectie maar vooral in kritische en respectvolle dialoog, kan ik in situaties waarin dat nodig is bijdragen aan een "nieuw begin".
Dit boek was voor mij een inspirerend voorbeeld van oorspronkelijk denken, zo inspirerend zelfs dat ik eventjes iets als een "nieuw begin" meende te voelen in mijn hoofd. De concepten van nataliteit en pluraliteit vond ik bijvoorbeeld erg verrijkend. Inspirerend vind ik ook hoe Arendt, vanuit haar pluralisme, weigert te spreken in termen van "dé waarheid" en "de mens", en ons uitnodigt om te handelen en te denken zonder ons te laten leiden door dat soort generaliseringen en abstracta. En ook zonder te geloven in een vastomlijnd doel of een tastbaar nut, want elke handeling is een sprong in het onbekende. Net als elke geboorte. Ook was ik behoorlijk opgetogen over Arendts originele invulling van begrippen als belofte, vergeving, vriendschap, soevereiniteit, handelen, vrijheid en gezag. Haar onderscheid tussen het politieke, het sociale en het persoonlijke zingt nog steeds na in mijn hoofd, net als haar pertinente onderscheid tussen solidariteit en medeleven. Prikkelend vind ik haar analyse van de oorlogsmisdadiger Eichmann, die zovele Joden ombracht: niet uit sadisme, maar - aldus tenminste Arendt- uit gedachteloosheid, uit onvermogen om zelf na te denken en iets anders te doen dan orders of gedachten van anderen te volgen. Scherpzinnig lijken mij haar inzichten in totalitarisme, en in de verleidingen van het totalitarisme. Fraai vind ik haar verzet tegen al het denken in termen van maakbaarheid, doelmatigheid, vooruitgang, "alles is mogelijk" en beheersbaarheid: nog fraaier vind ik haar gedachten over de essentiële onvoorspelbaarheid van het bestaan en van de gevolgen van ons handelen. En het allerfraaist vind ik hoe scherpzinnig en origineel ze al deze verschillende denkbeelden en inzichten ontvouwt.
Kortom: dit was voor mij een mooie kennismaking met het werk van Arendt. Een kennismaking die doet smaken naar meer. Niet alleen door de kraakheldere toelichtingen en samenvattingen van De Schutter en Peeters, maar vooral door de vele swingende citaten van deze zo te zien briljant schrijvende filosofe. Dus op naar het werk van Arendt zelf!
February 13, 2016
Licht in politiek donkere tijden
De Europese politiek is het noorden kwijt. Het vertrouwen is zoek en de democratie lijkt steeds meer te verdampen. Extreem rechts rukt zienderogen op en de politiestaat lijkt niet meer veraf. Volgens populaire politici is dit allemaal het gevolg van TINA (There Is No Alternative). Laten we onszelf hiervoor wapenen met Hannah Arendt.
In de overtuiging dat Hannah Arendt ons als politiek en historisch denker veertig jaar na haar dood nog iets te vertellen heeft, schreven Dirk De Schutter en Remi Peeters het boek ‘Hannah Arendt. Politiek denker’. Uiteraard schreef Arendt haar oeuvre bijeen in het paradigma van de twintigste eeuw, die maar moeilijk te vergelijken is met de wereld waarin we nu leven. Toch blijft haar politieke theorie tot vandaag verfrissend en vernieuwend.
Voor Arendt bestaat er niet zoiets als ‘mensheid’, de mensheid bestaat slechts uit individuele mensen: dat is het kernpunt van haar politieke filosofie, elk mens is uniek. Dat uniek zijn, komt naar voor in haar term ‘uniciteit’, waarin de vrijheid van ieder individu tot stand komt. Maar de vrijheid komt slechts tot uiting wanneer individuen met elkaar in contact treden, met elkaar handelen. Deze interactie tussen individuen, deze dialoog, beschrijft Arendt met haar concept van politiek. Om met andere woorden vrijheid te creëren en te behouden, moeten individuen politiek actief zijn.
Politieke besluitvorming zoals ze vandaag geldt, en waarvan men beweert dat ze noodzakelijk is, krijgt van Arendt de wind van voren. Want wat ze eigenlijk aantoont in haar filosofie, is dat er voor politieke visies evenveel alternatieven bestaan als dat er politiek actieve mensen deelnemen aan het debat. Dus, als er helemaal geen alternatieven zijn volgens politici, dan betekent dit dat de democratie een illusie is.
Het boek dat hier voor ons ligt, focust vanuit het zeer grote en vaak complexe oeuvre van Arendt op het aspect van haar politieke denken. Op een heldere toon weten De Schutter en Peeters de politieke theorie van Arendt los te weken en toegankelijk weer te geven. Als inleiding op Arendt, geeft dit boek een zeer grote bagage.
Wouter Etienne
De Europese politiek is het noorden kwijt. Het vertrouwen is zoek en de democratie lijkt steeds meer te verdampen. Extreem rechts rukt zienderogen op en de politiestaat lijkt niet meer veraf. Volgens populaire politici is dit allemaal het gevolg van TINA (There Is No Alternative). Laten we onszelf hiervoor wapenen met Hannah Arendt.
In de overtuiging dat Hannah Arendt ons als politiek en historisch denker veertig jaar na haar dood nog iets te vertellen heeft, schreven Dirk De Schutter en Remi Peeters het boek ‘Hannah Arendt. Politiek denker’. Uiteraard schreef Arendt haar oeuvre bijeen in het paradigma van de twintigste eeuw, die maar moeilijk te vergelijken is met de wereld waarin we nu leven. Toch blijft haar politieke theorie tot vandaag verfrissend en vernieuwend.
Voor Arendt bestaat er niet zoiets als ‘mensheid’, de mensheid bestaat slechts uit individuele mensen: dat is het kernpunt van haar politieke filosofie, elk mens is uniek. Dat uniek zijn, komt naar voor in haar term ‘uniciteit’, waarin de vrijheid van ieder individu tot stand komt. Maar de vrijheid komt slechts tot uiting wanneer individuen met elkaar in contact treden, met elkaar handelen. Deze interactie tussen individuen, deze dialoog, beschrijft Arendt met haar concept van politiek. Om met andere woorden vrijheid te creëren en te behouden, moeten individuen politiek actief zijn.
Politieke besluitvorming zoals ze vandaag geldt, en waarvan men beweert dat ze noodzakelijk is, krijgt van Arendt de wind van voren. Want wat ze eigenlijk aantoont in haar filosofie, is dat er voor politieke visies evenveel alternatieven bestaan als dat er politiek actieve mensen deelnemen aan het debat. Dus, als er helemaal geen alternatieven zijn volgens politici, dan betekent dit dat de democratie een illusie is.
Het boek dat hier voor ons ligt, focust vanuit het zeer grote en vaak complexe oeuvre van Arendt op het aspect van haar politieke denken. Op een heldere toon weten De Schutter en Peeters de politieke theorie van Arendt los te weken en toegankelijk weer te geven. Als inleiding op Arendt, geeft dit boek een zeer grote bagage.
Wouter Etienne
July 17, 2024
Wow Hannah Arendt is echt vet interessant!!!
February 20, 2021
Mooie introductie in het werk van Hannah Arendt. Niet de makkelijkste lectuur, ik zal het nog enkele keren moeten lezen om het echt goed te doorgronden, maar op zichzelf al veel leesbaarder en helderder dan dat je zonder enige voorkennis haar werk zou beginnen lezen. Het geeft een mooi kader en vooral, door het opzet met te werken met tal van op zichzelf staande hoofdstukjes is het heel behapbaar.
November 8, 2016
“Klare Hannah” lezen is niet zo eenvoudig. Susan Neiman schrijft dat “Eichmann in Jeruzalem” de beste introductie is in het werk van Arendt. Dit is het ongetwijfeld zo en ik raad het iedereen aan omdat wie dit gelezen heeft meteen deze belangrijke filosofe van het “actieve leven” weet te plaatsen.
Het boek “Hannah Arendt, Politiek denker” is bij de studie van Arendt’s werk in het Nederlands zonder meer onmisbaar. Ik bewonder de wijze waarop de twee schrijvers, die samen de boeken Totalitarisme, Denken en Willen hebben vertaald, ons wegwijs maken in het toch echt vernieuwend denken van de filosofe. Het boek is goed ingedeeld en gaat tot de kern van haar denken. Het is voorzien van prachtige citaten en is zeer handelbaar. Regelmatig wordt er verwezen naar de actualiteit van vandaag wat de lezing zeer concreet maakt zoals Arendt het graag had. Het is wel een studieobject en vergt een gezonde inspanning van de lezers. Ik nam er de tijd voor en las het met de pen in aanslag voor het nemen van notities en annotaties in de tekst. Heerlijk !
Arendt is bijzonder actueel. Geen enkele actuele filosoof kan aan haar voorbij gaan, wat nog niet wil zeggen dat ze allemaal het werk van deze complexe denkster juist hebben begrepen. In deze tijd waarin totalitaire ideologieën, die wel degelijk met de Europese grondstroom te maken hebben, weer de kop opsteken is de analyse van Arendt bijzonder bruikbaar. Mensen worden weer ontmenselijkt tot dingen en uitgesloten van rechten. De ideologie van de vrije markt ontziet niets of niemand. Om daar weerstand aan te bieden en tegen te reageren geeft Arendt ons de nodige tools om te analyseren, te spreken en te handelen. Laten wij die ontwikkelen en gebruiken.
Een boek om te bestuderen en waarvoor je tijd moet nemen al bedraagt het maar 203 duidelijk geschreven bladzijden.
Bij wijze van slot een citaat van Hannah Arendt uit “Eichmann in Jeruzalem” om over na te denken, vandaag : “Want politiek is niet zoals een kinderdagverblijf; in de politiek is gehoorzaamheid hetzelfde als verlenen van steun”.
Het boek “Hannah Arendt, Politiek denker” is bij de studie van Arendt’s werk in het Nederlands zonder meer onmisbaar. Ik bewonder de wijze waarop de twee schrijvers, die samen de boeken Totalitarisme, Denken en Willen hebben vertaald, ons wegwijs maken in het toch echt vernieuwend denken van de filosofe. Het boek is goed ingedeeld en gaat tot de kern van haar denken. Het is voorzien van prachtige citaten en is zeer handelbaar. Regelmatig wordt er verwezen naar de actualiteit van vandaag wat de lezing zeer concreet maakt zoals Arendt het graag had. Het is wel een studieobject en vergt een gezonde inspanning van de lezers. Ik nam er de tijd voor en las het met de pen in aanslag voor het nemen van notities en annotaties in de tekst. Heerlijk !
Arendt is bijzonder actueel. Geen enkele actuele filosoof kan aan haar voorbij gaan, wat nog niet wil zeggen dat ze allemaal het werk van deze complexe denkster juist hebben begrepen. In deze tijd waarin totalitaire ideologieën, die wel degelijk met de Europese grondstroom te maken hebben, weer de kop opsteken is de analyse van Arendt bijzonder bruikbaar. Mensen worden weer ontmenselijkt tot dingen en uitgesloten van rechten. De ideologie van de vrije markt ontziet niets of niemand. Om daar weerstand aan te bieden en tegen te reageren geeft Arendt ons de nodige tools om te analyseren, te spreken en te handelen. Laten wij die ontwikkelen en gebruiken.
Een boek om te bestuderen en waarvoor je tijd moet nemen al bedraagt het maar 203 duidelijk geschreven bladzijden.
Bij wijze van slot een citaat van Hannah Arendt uit “Eichmann in Jeruzalem” om over na te denken, vandaag : “Want politiek is niet zoals een kinderdagverblijf; in de politiek is gehoorzaamheid hetzelfde als verlenen van steun”.
March 19, 2021
Ik las al zo dikwijls over Hannah Arendt, in verwijzingen, beschouwingen en essays, maar ik las nog nooit iets van haar. Uit van die huis-tuin-en-keuken-filosofische-zelftests bleek nochtans keer op keer dat ik bij haar denken zou thuiskomen. Vooraleer ik aan haar oeuvre begin, las ik dit boek ter introductie, aangeraden via de Arendt-lezingen van het gelijknamige instituut.
De auteurs introduceren de filosofe (beter dus: politiek denker) aan de hand van de centrale begrippen uit haar oeuvre en denken. Kort gezegd: 'Amor mundi', de liefde voor de wereld, komt voor haar voor de liefde voor het zelf. Ze maakt een onderscheid tussen de menselijke activiteiten van arbeiden (in en met de natuur om te overleven), werken (produceren om ons leven te vergemakkelijken) en handelen (ons tonen aan elkaar in de publieke ruimte). Dat laatste maakt het samenleven mogelijk, met het besef van het continue proces en de pluraliteit die er onlosmakelijk mee verbonden is. Omdat we fouten maken, moeten we kunnen vergeven. In de nataliteit zien we de belofte van een nieuw begin, die ook ons samenleven kenmerkt. Nog veel meer belangwekkend wordt door de auteurs rijkelijk geïllustreerd met citaten uit Arendts werk, waarin ik vermoedelijk inderdaad zal thuiskomen.
De auteurs introduceren de filosofe (beter dus: politiek denker) aan de hand van de centrale begrippen uit haar oeuvre en denken. Kort gezegd: 'Amor mundi', de liefde voor de wereld, komt voor haar voor de liefde voor het zelf. Ze maakt een onderscheid tussen de menselijke activiteiten van arbeiden (in en met de natuur om te overleven), werken (produceren om ons leven te vergemakkelijken) en handelen (ons tonen aan elkaar in de publieke ruimte). Dat laatste maakt het samenleven mogelijk, met het besef van het continue proces en de pluraliteit die er onlosmakelijk mee verbonden is. Omdat we fouten maken, moeten we kunnen vergeven. In de nataliteit zien we de belofte van een nieuw begin, die ook ons samenleven kenmerkt. Nog veel meer belangwekkend wordt door de auteurs rijkelijk geïllustreerd met citaten uit Arendts werk, waarin ik vermoedelijk inderdaad zal thuiskomen.
April 2, 2022
Heldere inleiding op het werk en denken van Hannah Arendt.
1 ster aftrek omdat de auteurs in de latere hoofdstukken (deel III) af en toe eigen toevoegingen doen, die niet half de helderheid van Hannah Arendt’s denken hebben, m.i. ook niet in haar lijn van denken liggen, en bovendien ook nog bijv. transfobisch zijn en daarmee het pluraliteitsprincipe teniet doen.
Als je goed blijft opletten wat de mening van de auteurs is, en wat een representatie en vertaling van het denken van Hannah Arendt zelf is, dan is het een fijne inleiding en kan het haar werk goed ontsluiten.
1 ster aftrek omdat de auteurs in de latere hoofdstukken (deel III) af en toe eigen toevoegingen doen, die niet half de helderheid van Hannah Arendt’s denken hebben, m.i. ook niet in haar lijn van denken liggen, en bovendien ook nog bijv. transfobisch zijn en daarmee het pluraliteitsprincipe teniet doen.
Als je goed blijft opletten wat de mening van de auteurs is, en wat een representatie en vertaling van het denken van Hannah Arendt zelf is, dan is het een fijne inleiding en kan het haar werk goed ontsluiten.
August 5, 2024
Gecharmeerd door zijn boek 'De wereld als inzet', en meer en meer geïntrigeerd door het denken van Arendt, nam ik dit boek van Dirk De Schutter door. Het behandelt de 'grote' thema's in Arendts werk maar, anders dan het voormelde boek, blijft het een droge weergave van de filosofie. Handig als naslagwerk, maar het voegt net iets te weinig toe aan de diepere kennis ervan, bijvoorbeeld welke relevantie haar inzichten hebben in het huidige tijdsbestek (hier wordt wel allusie op gemaakt, zij het heel zijdelings). Misschien wordt het tijd voor mij om de filosofe zelf te gaan lezen...
September 18, 2024
niet vijf sterren omdat ik het altijd 100% eens was met arendt, vijf sterren omdat dit boek een heel wijde indruk weet te geven van arendt's ideeën en dat op een goed te lezen maar toch niet bang van jargon manier. ik heb hier zo veel uitgehaald, en dat is mede dankzij arendt, mede dankzij schutters en peeters.
March 18, 2019
Zeer goede inleiding en overzicht van het politieke denken van Hannah Arendt
Displaying 1 - 10 of 10 reviews