Jump to ratings and reviews
Rate this book

De strijd om de 16

Rate this book
Dutch

246 pages, Hardcover

First published January 1, 1993

Loading...
Loading...

About the author

Hugo De Ridder is een Vlaamse journalist en schrijver.

Hugo de Ridder in de Nederlandstalige Wikipedia

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
3 (17%)
4 stars
8 (47%)
3 stars
6 (35%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
Profile Image for Brecht Rogissart.
133 reviews30 followers
June 24, 2025
//schematisch

Dit is een boek over de regeringscrisis van 1991-1992 en het start van Dehaene I als noodkabinet.
Hoewel Martens ontkende at first, gaf hij in 1993 ook wel toe dat de val van Martens VI kwam door het herstelbeleid en Verhofstadt eerder dan Happart.
De hele Poupehan gebeurtenissen werden “door Wetstraat watchers herleid tot een vurige combine, een bewijs van zuilenmacht.” (8)
Concert Noble op dinsdagavond 15 januari 1991? ZOEK FOTO’S? (niet zo belangrijk)
Een van de eerste die een ballonnetje oplaat om de huidige, laatste regering Martens eerder te laten vallen, is Fons Verplaetse. Hij zegt tegen Martens enkele dagen na Pasen (1991): “De regering is uitgeleefd. Ze is niet in staat nog een fatsoenelijke begroting op te stellen. Het zal hoe dan ook een bidon-budget worden. … de begroting voor 1992 wordt best door een neiuwe regering die een termijn van vier jaar voor zich heeft, opgesteld.” (24)
Martens is tegen, Dehaene lijkt ervoor gewonnen. Maar ze houden het leven erin omdat ze nu een 2/3e meerderheid hebben en daarmee de 3e fase van staatshervorming nog kunnen doorduwen. (24-5)
Maar dan komt de schandalen rond de wapenlevering en valt de regering. Leidt ook tot spanningen binnen de SP en PS fracties:
SP fractieleider Willockx: “Collega’s van PS, persoonlijk ben ik steeds tijdens heel mijn politieke loopbaan blijven pleiten voor solidariteit met de Waalse landgenoten. Door uw provocerend optreden in de wapenkwestie heeft u bondgenoten verloren wanneer het erop aankomt om de solidariteit die wij als socialisten verschuldigd zijn, ook ten aanzien van de Waalse landgenoten, te conretiseren.” (96)
Jef Sleeckx gooit daar bovenop: “Waalse vrienden, ik heb heel mijn leven lang gevochten voor solidariteit tussen Vlaamse en Waalse arbeiders. Dat is zowat het leidmotief geweest van heel mijn leven. Door uw hautaine houding nu ga ik sterk twijfelen aan die solidariteit en vraag ik mij af of ze niet ernstig moet afgezwakt worden, meer bepaald inzake de sociale zekerheid. Ik zal daar voortaan dus rekening mee houden.” (97)
→ het is duidelijk dat de Vlamingen nu in machte zijn om de solidariteit al dan niet levend te houden, zij zijn immers degene met de wapens (de poen), en ze zetten die in in het debat!
24 november 1991 was Zwarte Zondag met opkomst Rossem en Vlaams Blok. Drie meest gehoorde uitdrukkingen op tv waren: kloof kiezer en politicus, overwinning anti-politiek. (107)
eerste keer dat we dus van populisme kunnen spreken?
Volgens De Ridder is het niet meer dan normaal dat mensen weglopen in fabeltjes, want hij zegt dat wie er echt aan parler vrai doet, dit moet zeggen voor de volgende 4 a 5 jaar politiek:
1) staatsschuld zal in 1994 10.000 miljard zijn, met 800 miljard rentekosten
2) Werkloosheid zal verder toenemen
3) Uitgaven in SZ gaan blijven verhogen.
→ wie wil dan nog aan politiek doen? (110)
Daarnaast: “de ruige socialistische ouvriéristen en de christen-democratische basiswerkers zijn stilaan uit de Weststraat verdwenen. De echte besluitvorming, via de studiediensten van sociale en professionele organisaties en de overtalrijke kabinetsleden, ligt nu in handen van personen die 100.000 fr per maand verdienen of hopen dat inkomen binnen afzienbare tijd te bereiken.” (111)
In de weken na de verkiezingen verdedigt Martens dat veel van de schuld ligt bij de PVV, die met het bestempelen van de politiek als een rotboel in haar burgermanifesten, bijgedragen heeft aan uiterst rechts. (119)
De CVP-trojka was dan: Van Rompuy, Martens, Dehaene. Maar geen grote vriendenbende. Tijdens laatste regering zei Van Rompuy af en toe: “De prioriteiten van Martens zijn nog altijd dezelfde gebleven: eerst de koning, dan de Waalse socialisten en pas dan de CVP.” (121) (“dezelfde” verwijst in deze naar Martens I-IV)
Beide zuilen (SP en CVP) zijn na de verkiezingen gechoqueerd en zetten beiden terug in op onder de mensen komen. In geval CVP komt dit vooral door druk van de Jongerenafdeling, die vindt dat de top moet ontslag nemen en vervangen worden. Voor hen was het genoeg geweest met belang van het land centraal te zetten, het was nu aan de partij (125)
Wanneer Dehaene aangesteld wordt als informateur, is hij weigerachtig (hij wilde eigenlijk stoppen met politiek na de verkiezingen!), maar op aandringen van ACV voorzitter Peirens en ACW voorzitter Rombouts zegt hij toch ja, maar enkel met de volgende woorden: “Jullie willen absoluut dat we in de regering gaan. Goed, maar het zal hard zijn. Jullie zetten mij met de rug tegen de muur, maar jullie zullen ook met de rug tegen de muur staan. Immers, wat we moeten doen zal pijn doen.” (136)
Maar eerst is het aan Verhofstadt om informateur te worden.
Hij zet meteen in op rood-blauwe coalitie. Zeker na abortusdebat lijkt dat mogelijk (eind 1989). In Socialistische Standpunten van december 1989 komt een vrijzinnige editie waar gesproken wordt over de mogelijkheid. Er staat dat een programma op ethische kwesties niet alles kan doen, dus er moet wel wat overbrugging tot stand komen inzake economische, culturele etc.
In Wallonië is dat probleem veel minder pranged. Spitaels kan makkelijk van coalitiepartner veranderen: PSC of PRL, who cares.
Die coalitie zou sociaal voor een liberaal moeten zijn, maar ook liberaal voor een socialist. Privatisering van overheidsbedrijven bijvoorbeeld, ligt op tafel. Ook fiscale stop en responsabilisering van ziekenfondsen.
Irritante van deze situ is dat de polemiek tussen hen intens is na de publicatie van Burgermanifesten. (138)
Socialisten zeggen nooit met Verhofstadt in regering te gaan, en omgekeerd (139)
Maar Verhofstadt is nu wel propaars en wil de CVP vooral buiten. Hij is TEGEn tripartite, maar wil paars wel uitbreiden met groen.
Vooral tussen PVV en PS gaat het verrassend vlot (142)
Maar, ook tijdens de verkiezingsmeeting had Vdb wel eens gezegd dat hij liever een pintje ging drinken met Verhofstadt dan met Van Rompuy (143). (was SP een waardenpartij geworden?)
VdB wil de sociale lat wel hoog leggen, maar Spitaels remt hem af, want dan zou Verhofstadt wel eens van mening kunnen veranderen.
Er komt echter weerstand van binnen de SP: socialistsiche vakbondsleiders geven op 11 december te kennen aan VdB dat ze groot voorbehoud hebben voor paars. Dat zou immers betekenen dat zij de besparingen moeten doordruwen, en daar gaat ACV gebruik van kunnen maken. net nu de sociale verkiezingen weer tegenvallen. (145)
Jef Sleeckx is ook sceptisch op partijbureau van 13 december: “Voorzitter, als u denkt dat u Verhofstadt kunt verkopen aan onze militanten, na wat hij de voorbije jaren heeft uitgespookt, na zijn Burgermanifest, dan mag u dat gerust kmoen doen, maar dan zal ik in de oppositie zitten. Spitaels zal met Verhofstadt wel geen moeite hebben; hij is immers geen socialist, maar een Waals nationalist.” (147)
Uiteindelijk staat in de nota van Verhofstadt dat concurrrentiekracht en gezondmaking van publieke financiën belangrijk is, dat Maastrichtnorm moet behaald worden, dat er selectieve wervingsstop moet komen, overheidsbedrijven naar private markt voor financiering gaan, en een fiscale pauze (148)
het lijkt er nu dus op dat al die dingen veel standaarder zijn dan voorheen.
Ook Louis Tobback zegt: “Bij eventuele onderhandelingen over een rood-blauwe regering zal er alleszins iemand zeer veel water in zijn wijn moeten doen. Ik wens onmiddellijk te stellen dat ik dat niet zal zijn.” (151)
Hij zegt ook dat in het senaat, bijvoorbeeld, zouden ze “moeten rekenen op types zoals graaf Pol Boël en gravin Christine Cornet d’Elzius, om bijvoorbeeld de belastingsfraudeurs strenger aan te pakken.” (152)
Dus, met blauw regeren nog steeds niet aanvaard. Het gaat vooral over de te kleine meerderheid dat blauw-rood zou hebben. Aangezien de heterogeniteit van beide partijen nog te groot is, zou die te wankel zijn. Toch is het verwonderlijk dat er dingen als concurrentiekracht en fiscale stop relatief aanvaard zijn. Zeker de meegaandheid van PS en Spitaels is gek. Maar deze oefening faalt dus.
Daarnaast krijgen we meer signalen dat de CVP toch de regering zou willen stappen, want vanuit druk van ACW moet een beweging met 200.000 plaatselijke vrijwilligers een uitlaatklep politiek hebben. ((163)
Wathelet van PSC wordt in het veld gestuurd nadat Verhofstadt faalt. Hij geeft vaag “voor een nieuw contract met de burger”-nota, maar tegelijkertijd kondigt hij ook besparingen af om in Europese richtnormen te komen. (167) Vandenbroucke vraagt zich meteen af hoeveel dat nieuw contract gaat kosten (169)
Faalt ook, daarna komt Dehaene begin februari als formateur. Volgens hem heeft een regering deze doelstellingen: contract met burger, belgië klaarmaken voor EMU en federale structuur verder uitbouwen. (192)
Alle zes partijen (liberalen, socialisten, christenen) onderschrijven de EMU doelstellingen. (193)
Maar voor Dehaene is verkopen van regering met enkel socialisten moeilijk. Binnen CVP is er weinig animo voor. Volgens peiling slechts 7% van leden daar chaud voor (195)
Echter patstelling: PVV wil geen tripartite, CVP wil niet enkel met socialisten. Daaruit komt een noodkabinet voort onder leiding van Dehaene om begroting op orde te stellen met socialisten. Van Rompuy steeds minder sceptisch daarover.
Haar doelstelling is: urgentieprogramma voro begroting 1992, meerjarenplan voor begroting met oog op EMU, doorlichting van openbare kredietinstellingen. (200)
stoot echter op verzet binnen CVP-congres op 5 maart: moeten zij weer met socialisten samen zitten? Moeten zij weer Vlaams programma wegschuiven voor ‘s lands belang? (203) Maar Dehaene verweert zich: “Ik hoop dat zij die hier aandringen op besparingen en ingrijpende saneringen, ook aan onze kant zullen staan op het ogenblik dat de drukkingsgroepen zich zullen roeren. Ik ben niet de premier van één partijgeleding, maar van heel de CVP.” (204)
2 dagen later gingen de drukkingsgroepen zich effectief roeren. ACV en ABVV publiceren gezamenlijk een advertentie in de Belgische kranten op 7 maart 1992 met boodschap: “Bericht aan de regering: als u geld wil vinden, zal u dat vooral in andere zakken moeten doen.” (224)
Profile Image for hugo van der wildt.
971 reviews3 followers
June 5, 2019
Juist na de verkiezingen in Belgie is volgens mij het moment aar om dit boek te lezen. Waarom?
Tussen september 1992 en mei 2019 is er geen verschil. Besluit: de politieker heeft niets geleerd. We hebben wel dezelfde partijen maar de kopstukken van de partij zijn anders.
Wat hoorde we toen na de verkiezingen: het signaal van de burger; de kloof tussen kiezer en politicus; en de overwinning van de anti- politiek.
Wat hoorde wij in mei 2019. juist hetzelfde. Zeker de PVDA had gaan luisteren bij de burger.
Ook de kranten van toen: een bruine vloedgolf in Vlaanderen; De trend naar een republiek Vlaanderen onder ultrarechts beleid is schijnbaar ingezet. Een kaakslag voor het regime. Een aardverschuiving. De traditionele partijenvallen collectief in ongenade. Een beschamende nederlaag voor wat nog overblijft van de Belgische parlementaire democratie.
In 2019 duidelijk verschillen tussen Vlaanderen en Wallonie wat betreft politieke keuze. Vlaanderen = rechts en Wallonie = links.
Alle problemen van 1991 zijn begonnen met de wapenleveringen waar de Walen pro waren en de Vlamingen contra. Een contract van 7,3 mijard voor FN, wapens voor Saoedi Arabie. Nu zijn we tegen een levering van wapens aan hetzelfde land door Trump.
De Walen waren in deze de eerste om deze materie te splitsen. Niet de Vlamingen. Wanneer dit zou gebeuren, wilde de Vlamingen toen reeds de sociale zekerheid splitsen. Dit mocht niet van de Walen maar we de wapenvergunningen.
Besluit: Zij die wat belangstelling voor de politiek in Belgie, zeker een aanrader.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews