Augustinus modern en postmodern gelezen: vijf filosofische interpretaties

by Renée van Riessen (Editor), Bert Blans (Contributor), Ben Vedder (Contributor)

Filosofische interpretaties door Heidegger, Arendt, Jaspers, Derrida en Lyotard.

Augustinus trekt momenteel de aandacht. Dat is opmerkelijk voor een denker uit de vierde eeuw na Christus. Wie zijn boeken leest, ontmoet niet alleen een filosofisch geschoold theoloog, maar voor alles een mens, die intens naar waarheid en inzicht op zoek is. Hij stelt vragen aan de orde die ons raken: wat is verlangen? Wat is waarheid? Wat betekent het, geschapen te zijn?

Ook hedendaagse filosofen grijpen graag op Augustinus terug. In dit boek gaan de auteurs na hoe Augustinus in onze tijd gelezen is door vijf hedendaagse filosofen: Martin Heidegger, Hannah Arendt, Karl Jaspers, Jacques Derrida, en Jean-Franois Lyotard. Dat levert vijf verschillende portretten op, modern en postmodern gekleurd.
Moderne filosofen, zoals Jaspers, Arendt en Heidegger, laten de kaders van het portret bepalen door klassieke filosofische vragen. Postmoderne filosofen betrekken ook de biografie, de emoties en de twijfels van Augustinus in hun interpretatie.

Deze reeks filosofische portretten geeft een veelkleurig zicht op Augustinus. Hij schreef over zichzelf als een raadsel. Uiteindelijk blijft hij dat ook na het lezen van dit boek. Maar het is een raadsel dat de aandacht trekt.

144 pages, Paperback

First published January 1, 2009

Reviews

[Fedor · Rating 3 out of 5]

Een heerlijke foute cover (Augustinus kijkt naar links van 'Yo, wie zijn die vijf figuren in negatief die mijn Belijdenissen opnieuw denken te belijden? Oh, het zijn (post-)moderne filosofen, die op zijn hoogst in de marge van mijn wijsheid mogen staan!). In het echt was de Katholieke kerkvader bijzonder bescheiden, hetzij bevlogen wanneer hij over God sprak, en zijn de vijf interpretaties als volgt onder te verdelen:

Martin Heidegger: het duurt even (Ben Vedder is veel te uitvoerig en algemeen in zijn uitleg van ome Heidi), maar Heideggers verband tussen 'mögen' (beminnen) en mogelijkheid als een wederkerige relatie zonder bezittelijkheid - zie de parallel die Augustinus met God trekt - is zeker interessant. Reminder: H's 'Brief over het humanisme' gaan lezen.

Hannah Arendt: nataliteit! Het leven staat niet alleen in teken van de dood, ofwel de eindigheid van de mens (Heidegger, haar leermeesters 'Sein-zum-Tode'), maar van telkens opnieuw beginnen! Een zeer interessante lezing van Augustinus' 'initiumcitaat'. Tegelijk oefent ze ook scherpe kritiek op zijn wereldverzaking uit. Een filosofe naar mijn hart. Reminder: A's 'De menselijke conditie' en 'The Life of the Mind' lezen.

Karl Jaspers: iets met existentie, niet heel spannend. Jaspers is naar mijn indruk ook meer een filosoof die over andere filosofen schreef dan zelf een echte, onderscheidende filosofie uit te oefenen. Maar daarmee doe ik hem ongetwijfeld te kort.

Jacques Derrida: een belhamel eerste klas. Stemde begin jaren negentig in dat John Caputo (Amerikaanse, katholieke filosoof) een boek over zijn leven en werk mocht schrijven, als hij onderaan een eigen tekst mocht toevoegen. Grotendeels onleesbaar, puur om Caputo's systematische overzicht van Derrida's leven onderuit te schoppen. Het verband met Augustinus? Hij noemde het 'Circumfessions': een samentrekking tussen besnijdenis en belijdenis waarmee hij ingaat op hun gedeelde (Noord-Afrikaase) achtergrond.

'(Te) laat heb ik u lief gehad': Derrida laat zien dat de bekering altijd te laat is: een gebeurtenis is (via het denken) altijd pas achteraf, en nooit op heterdaad te betrappen. Reminder: Caputo's Derrida en Derrida's 'De kracht van wet' lezen.

Francois Lyotard: zit zeer vast in een (Frans, intellectueel, Freudiaans) libido-denken van de tijd in negatieve zin. Heeft interessante lezingen (eigenlijk vooral uit zijn eigen werk waar de mensheid in energie evolueert en de aarde verlaat nadat deze door de zon verzwolgen is. Hallo, zeg!), maar problematiseet het sublieme te veel in Augustinus' ervaring en relatie me God.