‘Middeleeuws’ staat vaak synoniem voor achterlijk, simpel en primitief. Deze waardering van de periode 500-1500 n.Chr. voert terug op humanistische opvattingen over het begrip ‘middeleeuwen’ als een tijd van achteruitgang en stagnatie. Aan de andere kant zijn de middeleeuwen ook een grote bewondering ten deel gevallen. Zo vond men in deze periode de basis van de moderne Europese naties. Katholieken zagen de middeleeuwen als de periode waarin Europa echt christelijk was, terwijl anderen juist spraken van een tijd vol van bijgeloof. Dergelijke oordelen over de middeleeuwen leven in de huidige samenleving nog volop.
Dit handboek wil deze (voor)oordelen als uitgangspunt gebruiken voor een kennismaking met de cultuur van de middeleeuwen. Het boek laat zien waar dergelijke oordelen vandaan komen en hoe historici tegenwoordig over dit tijdperk denken. Het boek biedt zowel kennis van de middeleeuwse cultuur als een reflectie op het denken over de middeleeuwen.
Prima introductie. Wat misschien ontbrak was een bijdrage met een overzicht van (ik bedoel vooral politieke en militaire) gebeurtenissen. Ik besef dat dit een wat vreemde kritiek is, het is immers een cultuurhistorische introductie en geen 'geschiedenis van gebeurtenissen', maar cultuur en gebeurtenissen staan nu eenmaal in wisselwerking met elkaar. Gewoon een kort overzichtje met de belangrijkste oorlogen, ontdekkingen, rampen, heersers, machtswisselingen, etc. was nuttig geweest. De Honderdjarige Oorlog wordt amper genoemd bijvoorbeeld, en Oost-Romeinse/Byzantijnse Rijk komt ook alleen zijdelings ter sprake.
Indrukwekkend boek waarin een groep wetenschappers een beeld geeft van de stand van de kennis over veertien thema’s uit de middeleeuwen. Als leek met op de achtergrond zijn kennis opgedaan op protestantse school en universiteit een ware openbaring. Hoe bevooroordeeld en politiek geladen mijn beeld van de middeleeuwen was is onvoorstelbaar. Wat is mijn beeld van de middeleeuwen verandert door dit boek dat ik parallel las met de biografie van Erasmus. Nogmaals: indrukwekkend.