Księga karpackich zbójników

Legendarz #5

by Bartłomiej Grzegorz Sala, Witold Vargas (Illustrator), Paweł Zych

Księga karpackich zbójników to propozycja dla wszystkich zainteresowanych fenomenem dawnego zbójnictwa oraz karpackim folklorem. Na jej kartach ożywają postaci 37 najgłośniejszych harnasiów, działających od XVI do XIX w. od Śląska Cieszyńskiego po Huculszczyznę, zapuszczających się nawet w głąb Śląska, na Morawy, pod Kraków i Przemyśl oraz na Podole i Bukowinę. Autor, historyk i etnograf, kreśli biogramy słynnych zbójnickich hetmanów, omawia ich rolę w folklorze ustnym, a następnie przytacza opracowane przez siebie legendy i podania. W ten sposób książka łączy walory popularnonaukowe i literackie, ukazując głośnych hersztów karpackich zarówno w świetle dokumentów sądowych, jak i ludowych wyobrażeń, nie stroniąc od wyeksponowania rozbieżności pomiędzy znanymi z legend bohaterami a ich historycznymi pierwowzorami, samych zaś zbójników osadzając w kulturowym kontekście. Nie zabrakło miejsca także dla postaci całkowicie fikcyjnych, które powołały do życia wyłącznie góralskie podania. Obok Janosika, Ondraszka, Oleksego Dobosza i Józefa Baczyńskiego przez karty książki przewija się cała plejada zbójników o rodowodzie polskim, ruskim, huculskim, węgierskim, ale także… romskim i żydowskim, ukazując bogactwo dawnego karpackiego świata.

Księga zbójników karpackich zawiera w sobie historyczne biogramy słynnych harnasiów, refleksje dotyczące ich miejsca w kulturze Karpat, wspomnienia o zbójnikach wyłącznie legendarnych oraz prawie 90 zebranych podań, opowiedzianych na nowo w zajmujący sposób. Dzięki temu książka łączy rolę dość wyczerpującego kompendium i interesującej opowieści o nadludzkich wyczynach zbójników, dzięki niezwykłej sile i zręczności, magicznej mocy i cudownej broni toczących zwycięskie boje z całymi armiami prześladowców i potężnymi diabłami, aby – jak chcą tego opowieści karpackich górali – bronić wolności i sprawiedliwości. Czytelnik ma okazję przeżyć wraz nieustraszonymi herosami ich przygody, a jednocześnie dowiedzieć się, jak to z nimi naprawdę było…

Kolorytu opowieściom dodają fenomenalne rysunki autorstwa Witolda Vargasa i Pawła Zycha, uznanych ilustratorów tematyki folklorystycznej i fantasy.

192 pages, Hardcover

First published January 1, 2015

About the author

Bartłomiej Grzegorz Sala – urodzony w 1978 roku, z wykształcenia historyk i etnolog, z zamiłowania i zawodowo dodatkowo pisarz, publicysta, działacz społeczno-kulturalny, pilot wycieczek i organizator turystyki. Autor książek „Między Beskidem Śląskim a Bieszczadami. Śladami dawnych tradycji przez polskie Karpaty” (2012) „Legendy zamków karpackich” (2013), „Księga smoków polskich” (2014), „Wieś Beskidu Wyspowego wobec przemian gospodarczych. Zarys dziejów społeczno-ekonomicznych od zarania osadnictwa do początku XXI w.” (2014) i „Księga karpackich zbójników” (2015), współautor publikacji „Spotkanie kultur. Rękodzieło i rzemiosło pogranicza polsko-słowackiego” (2012) i „Ból pamięci” (2014), a także autor licznych artykułów o tematyce kulturalnej, historycznej, etnograficznej, regionalnej i krajoznawczej publikowanych m.in. na łamach „Beskidu”, „Buskiego Kwartalnika Edukacyjnego”, miesięcznika Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego „Co Słychać?”, „Dzikiego Życia", „Libertasu”, „Mówią Wieki”, „Pamiętnika Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego”, „Piosenki”, „Skarbów Podkarpackich”, „Wędrowca Świętokrzyskiego”, „Wędrownika”, „Wołyń Bliżej”. Członek Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Małopolskiego Stowarzyszenia Pilotów Wycieczek, Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Komitetu Opieki nad Kopcem Józefa Piłsudskiego, Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej i Stowarzyszenia Pomocy Polakom na Wschodzie "Kresy".

Reviews

[Adam · Rating 3 out of 5]

A pleasant piece of literature for a few quiet evenings. Each character is first shortly described according to historical data and then a couple of myths associated with that person follow.
A nice insight into the Polish folklore and the culture of higlanders.