Verlies niet de moed

by Hella de Jonge

‘Verlies niet de moed’ zijn de laatste woorden van de grootmoeder van Hella de Jonge. Een afscheidsgroet voordat ze werd afgevoerd naar Auschwitz. Het dunne velletje waarop die met potlood geschreven is, vond Hella de Jonge onlangs in een van de dozen die haar vader, de schrijver Eli Asser, bij een verhuizing weg had willen doen, omdat de inhoud hem te zeer met de oorlog confronteerde.
Ze raakten er de maanden daarna over aan de praat, en over hun gemankeerde relatie. Hella de Jonge nam haar vader mee naar Apeldoorn, naar de sloot die hij samen met zijn vrouw oversprong: de vrijheid tegemoet. Hella heeft deze momenten op een grandioze wijze weten vast te leggen op film.
In het begeleidende boek beschrijft ze hoe de documentaire, die zijn première op het idfa in Tuschinski beleefde, tot stand is gekomen.

Genres: Holocaust

96 pages, Hardcover

First published April 6, 2015

About the author

Hella Elisabeth (Hella) de Jonge-Asser (Den Haag, 21 april 1949) is een Nederlandse kunstenares. Zij is de echtgenote van Freek de Jonge en dochter van Eli Asser en Eva Croiset.

De Jonge is beeldhouwster en schrijfster. Zij volgde haar kunstopleiding aan de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam. Na het basisjaar volgde ze de studierichting edelsmeden. Later voegde zij daar de specialisatie keramiek aan toe. Ze kreeg privéles van Madeleen Brinkman en exposeerde haar werk in diverse galeries en op de kunstbeurs pAn te Amsterdam. Ze is verantwoordelijk voor veel van de grafische aankleding, de decor- en kostuumontwerpen en voor de muzikale omlijsting van de solovoorstellingen van haar man, de cabaretier Freek de Jonge. Zij was op jonge leeftijd professioneel danseres en had kortstondig een modewinkeltje in Amsterdam.

Hella de Jonge publiceerde in 2006 het autobiografische boek Los van de Wereld. In dit boek wordt het leven van een tweede generatie Joods kind en de daarmee gepaard gaande problemen op openhartige wijze beschreven. De tegenstelling tussen de uiterlijk zo vrolijke tekstschrijver en scenarist Eli Asser en de werkelijke gezinssituatie van twee ouders met een onderduikverleden is groot. In 2012 verscheen het vervolg, Spring.

Reviews

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Hella de Jonge is de dochter van Eli Asser, een bekende Nederlandse tekstschrijver van humoristische teksten zoals onder meer Mimoza en het schaap met de vijf poten. Zijn levensloop was niet zo humoristisch, zijn ouders en enige zus werden door de Duitsers vermoord. Zelf wist hij als joodse man samen met zijn vrouw de dans te ontspringen. Hella had een lastige relatie met haar vader, hij sprak moeilijk over het verleden. Ze probeert hem over te halen om meer te vertellen en wil haar familiegeschiedenis in een film in beeld brengen. Dat lukt uiteindelijk. De film is bijgevoegd bij het boek. Een aantal jaren geleden zag ik de film in het theater waar Hella met ondersteuning van haar man Freek over de film vertelde. Ook komen er beelden van de moeder van Hella aan de orde, die al eerder waren gemaakt, in een omvangrijk project waarin joodse oorlogsslachtoffers aan het woord komen. Als je zoals Eli tot de overlevenden behoort, spelen schuldgevoelens een rol. Zo vluchtte hij uit het sanatorium Amersfoort, samen met zijn vrouw, terwijl de patiënten zouden worden afgevoerd, een keuze voor het eigen leven. Door de samenwerking met haar vader kwam er weer enige toenadering, tussen vader en dochter, ook al was hij soms bokkig. Van haar kant begrijpt ze ook meer van haar vader. Het is een ontroerend boek, een familiedocument van algemene betekenis.

[Eugenie · Rating 4 out of 5]

Over de relatie – en het poging tot herstel – tussen Hella en haar vader gaat Verlies niet de Moed. Het lukt maar gedeeltelijk, Asser vertelt meer over de oorlog dan hij ooit gedaan heeft, gaat terug naar de plaatsen die belangrijk waren, en reconstrueert zijn leven tijdens de oorlog. Maar de relatie blijft gespannen.