Pirmoji išsami Japonijoje parengta kritinė biografija, pasakojanti apie likimo negandas patyrusio didžio žmogaus gyvenimą, susijusį su įsimintiniausiais istorijos įvykiais. Bronislovas Pilsudskis gimė bajorų šeimoje Rusijos valdomoje Lietuvoje, studijavo Sankt Peterburgo universitete, tačiau buvo apkaltintas pasikėsinimu į caro gyvybę ir ištremtas į Sachaliną. Ten jis atliko giliakų (nivchų) ir ainų tyrimus ir su viena aine susilaukė dviejų vaikų. Vėliau, atvykęs į Japoniją, jis susipažino su daugybe įdomių žmonių – šie ryšiai gyvai atskleidžia Meiji eros Japonijos dvasią.
Trochę mi to zajęło, ale w końcu skończyłem czytać o losach człowieka, który przed długi czas był znany (o ile w ogóle o nim wspominano) jako "starszy brat Marszałka".
Autor, japoński badacz, szczegółowo opisuje w tej książce życie i pracę Bronisława Piłsudskiego (1866-1918) - polskiego zesłańca i etnografa, który zasłynął jako badacz rodzimych ludów Dalekiego Wschodu, przede wszystkim Ajnów. Sawada śledzi jego losy od narodzin w litewskim Zułowie, przez naukę i studia w Rosji, udział w nieudanym zamachu na cara, zesłanie na Sachalin, pracę i początki zainteresowania tamtejszymi ludami, wizyty i pobyt w Japonii, powrót do Polski, aż po tragiczną śmierć w Paryżu. Dużo miejsca poświęcone jest bohaterowi i jego dokonaniom, ale równie sporo jest na temat osób i środowisk, z którymi miał styczność, nawet przelotną. Doceniam dociekliwość autora, ale były takie (krótkie w prawdzie) momenty, kiedy zastanawiałem się czy to wciąż książka o Bronisławie. Z drugiej strony, daje to wgląd w pewne środowiska w Rosji czy Japonii końca XIX i początku XX wieku.
Bardzo dużo miejsca poświęcono pracy naukowej Piłsudskiego, który, choć nie posiadał uniwersyteckiego wykształcenia etnograficznego, był w stanie zebrać mnóstwo materiałów i eksponatów dotyczących Ajnów, Gilaków i innych ludów tamtego regionu. Pozwoliło to na zachowanie pamięci np. o Ajnach sachalińskich, którzy już praktycznie nie istnieją. Rozdziały te pokazują, że Bronisław był nie tylko badaczem, ale i społecznikiem, który solidaryzował się z ludźmi, którzy znaleźli się pod obcą władzą (w swoich zapiskach porównywał zresztą los Polaków pod zaborami, do losu ludów tubylczych, kolonizowanych przez Rosjan czy Japończyków). Sawada poświęcił też dużo miejsca względnie krótkiemu pobytowi Piłsudskiego w Japonii, a także ludziom których tam poznał i z którymi zawarł trwałe znajomości.
Książka jest naprawdę interesująca i bardzo dobrze przedstawia (wciąż w powszechnej świadomości raczej mało znaną) postać Bronisława Piłsudskiego. Niestety, mam pewne uwagi co do polskiego wydania. Od strony wizualnej prezentuje się świetnie - twarda, solidna oprawa, kredowy papier, kolorowe ilustracje itd. Ale korekta (o ile była) musiała zostać przeprowadzona po łebkach. Jestem w stanie wybaczyć okazjonalne literówki, ale gdy jest ich przynajmniej kilka (jak nie więcej) w każdym rozdziale, to coś jest zdecydowanie nie halo. W jednym przypadku taka pomyłka tworzy błąd merytoryczny (data 1913, choć powinna być 1931). Kilkukrotnie zdarzało się, że w tekście był błąd, ale już np. w podpisie ilustracji było poprawnie. Jeśli już wydaje się książkę na materiałach takiej jakości, to warto byłoby też zadbać o brak błędów w tekście.
Mimo to, nie żałuję kupienia i przeczytania tej książki. Bronisław Piłsudski był niezwykłą postacią i zdecydowanie zasługuje na to, by pamięć o nim i jego dokonaniach trafiła do powszechnej świadomości. Jeśli kogoś zainteresował mój opis i chciałby się dowiedzieć czegoś więcej o Bronisławie, polecam.