Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος: Η εμπλοκή του ΚΚΕ

by Φίλιππος Ηλιού

Καινοτόμο και ρηξικέλευθο, το έργο αυτό έκανε εξαιρετική αίσθηση όταν πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή από το Δεκέμβριο του 1979 ώς τον Ιανουάριο του 1980 και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους ιστορικούς, τους αγωνιστές και γενικά τους ενασχολούμενους με τον Εμφύλιο. Ταυτόχρονα, όμως, παρέμεινε για 25 χρόνια ουσιαστικά απρόσιτο στο ευρύ κοινό. Με τα λόγια του ίδιου του Φ. Ηλιού, τα τεκμήρια αυτά «αποτυπώνουν τους πολιτικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς της ηγεσίας του ΚΚΕ, που αποκρυσταλλώνονται από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 1947», την «κρίσιμη περίοδο κατά την οποία το ΚΚΕ εκτιμά ότι έχουν εξαντληθεί όλα τα περιθώρια για μια πολιτική λύση του ελληνικού προβλήματος, και ότι ακόμη και ο συνδυασμός των πολιτικών αγώνων με το ένοπλο κίνημα, που αποσκοπούσε στη δημιουργία των όρων για την επίτευξη ενός αποδεκτού πολιτικού συμβιβασμού, είχε εξαντλήσει τα περιθώριά του».
Η μελέτη αυτή παραδίδεται πάλι ξαναδουλεμένη από τον Φίλιππο Ηλιού, ο οποίος την επεξεργαζόταν μέχρι την τελευταία στιγμή. Προχώρησε σε εκ νέου αντιβολή των πρωτότυπων αρχειακών κειμένων, σε προσθήκη σημειώσεων, σε βιβλιογραφικές παραπομπές και σχεδίαζε τη δημοσίευση και νέων τεκμηρίων, τα οποία θα διεύρυναν χρονικά και θεματολογικά το αρχικό δημοσίευμα. Τα πρόσθετα αυτά τεκμήρια (τα οποία, τελικά, ο Φ. Ηλιού δεν πρόλαβε να σχολιάσει) οι επιμελητές του τόμου τα συμπεριέλαβαν στο Παράρτημα – όχι μόνο για την τεκμηριωτική τους αξία, αλλά και ως ένδειξη της προοπτικής που επιθυμούσε να δώσει ο συγγραφέας στον τόμο. O τόμος συμπληρώνεται με ένα Επίμετρο (την τελευταία συνθετική αποτίμηση από τον ίδιο τον Φίλιππο Ηλιού, το 2002, της «πορείας προς τον Εμφύλιο»), το Ευρετήριο (προσώπων, τόπων και όρων), τον Κατάλογο των δημοσιευόμενων εγγράφων, καθώς και φωτογραφικό υλικό, το οποίο προέρχεται, σχεδόν εξ ολοκλήρου, από τις αρχειακές συλλογές των ΑΣΚΙ.

386 pages, Paperback

First published January 1, 2004

Reviews

[Nomzamo Kathy · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικής σημασίας βιβλίο, διότι περιεχέι στοιχειά από τα αρχεία του ΚΚΕ που πέρασαν στο ΚΚΕεσ. μετά την γνωστή τους διάσπαση. Έτσι, ο ιστορικός Φίλιππος Ηλιού (γιος του στελέχους της Αριστεράς, Ηλία Ηλιού), δημοσίευσε για πρώτη φορά το συγκεκριμένο υλικό στην εφημερίδα "Αυγή" την περίοδο '79-' 80 και αργότερα, με επεξεργασμένη μορφή, σε αυτό το βιβλίο (τα αρχεία που κράτησε το "ορθόδοξο" ΚΚΕ παραμένουν απρόσιτα έως και σήμερα στους ιστορικούς ερευνητές...). Πρόκειται για την πρώτη φορά (αν δεν κάνω λάθος) όπου παρουσιάστηκε αρχειακό υλικό που αφορούσε τις σχέσεις του ΚΚΕ με τις "λαικές δημοκρατίες" κατά το κρίσιμο έτος 1947 και ουσιαστικά γκρέμισε τον μύθο του "ηρωικού ΔΣΕ που πάλευε αβοήθητος ενάντια στους αμερικανοκίνητους μοναρχοφασίστες". Από τα ντοκουμέντα που δημοσιεύονται, είναι πασιφανής τόσο η εξάρτηση του ΚΚΕ/ΔΣΕ από Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία κλπ, όσο κυρίως η επιθυμία του ΚΚΕ να πετύχει αυτή την βοήθεια από μέρους των "λαικών δημοκρατιών", αλλά και να την αυξήσει κιόλας! Διάφορες κρίσεις του συγγραφέα που προσπαθούν να δικαιολογήσουν το ΚΚΕ και την πολιτική του, δεν πρέπει να πτοήσουν τον αναγνώστη που δεν διακατέχεται από φιλοκομμουνιστικά αισθήματα. Είναι κρίμα πάντως που το βιβλίο παρέχει πληροφορίες μόνο για το έτος 1947 και όχι για το σύνολο του Εμφυλίου πολέμου, αλλά μετά το άνοιγμα των αρχείων των πρώην κομμουνιστικών κρατών κατά και μετά την δεκαετία του '90, το παζλ μπορεί να συμπληρωθεί με τα βιβλία των Βασίλη Κόντη, Νίκου Μαραντζίδη, Νίκου Παπαδάτου και Σταύρου Ντάγιου ώστε ο αναγνώστης να έχει πλήρη εικόνα για το ζήτημα.