What do you think?
De redding van de familie van Cleeff: De oorlog en het leven daarna
In 1929 trekt de pas negentienjarige Gretchen van Cleeff weg uit in Hillegersberg wil ze samen met haar Nederlandse man Ernst een mooie toekomst opbouwen. Het Joodse stel maakt al snel deel uit van het milieu van succesvolle Rotterdamse industriëlen - en ook hun matrassenfabriek Cleco floreert.
De oorlog maakt alles anders. In de onderduik raken Gretchen en Ernst gescheiden van hun dochters Liesel (11) en Nelleke (9). De meisjes worden verraden en belanden via Westerbork in Theresienstadt. Dankzij een list van vrienden keren ze alle vier na 1945 terug naar hun grote huis in Hillegersberg. Ze zijn gered van de dood - maar daarmee nog niet van een ongelukkig leven. Achter de façade van feesten en ruisende japonnen heerst de onmacht het verleden te bespreken. Het is ieder voor zich, net als in de kampen.
Op basis van vele gesprekken met familie en vrienden van het gezin, en onderzoek in Nederland, Duitsland en Tsjechië schreven Auke Kok en Dido Michielsen De redding van de familie Van Cleeff. 'En flink was ze, als ze zich moeizaam overeind hees en achter haar rollator wegliep met de ongelijke tred van iemand die elke dag weer wordt herinnerd aan Westerbork; aan het meisje van tien dat haar te kleine schoenen heeft opengeknipt omdat niemand grotere voor haar heeft.'
De oorlog maakt alles anders. In de onderduik raken Gretchen en Ernst gescheiden van hun dochters Liesel (11) en Nelleke (9). De meisjes worden verraden en belanden via Westerbork in Theresienstadt. Dankzij een list van vrienden keren ze alle vier na 1945 terug naar hun grote huis in Hillegersberg. Ze zijn gered van de dood - maar daarmee nog niet van een ongelukkig leven. Achter de façade van feesten en ruisende japonnen heerst de onmacht het verleden te bespreken. Het is ieder voor zich, net als in de kampen.
Op basis van vele gesprekken met familie en vrienden van het gezin, en onderzoek in Nederland, Duitsland en Tsjechië schreven Auke Kok en Dido Michielsen De redding van de familie Van Cleeff. 'En flink was ze, als ze zich moeizaam overeind hees en achter haar rollator wegliep met de ongelijke tred van iemand die elke dag weer wordt herinnerd aan Westerbork; aan het meisje van tien dat haar te kleine schoenen heeft opengeknipt omdat niemand grotere voor haar heeft.'
171 pages, Kindle Edition
First published April 9, 2014
About the author
Auke Kok
32 books14 followersAuke Kok liep in 1983 als doctorandus maatschappijgeschiedenis (Erasmus Universiteit Rotterdam) stage bij het opinieweekblad Haagse Post.Hij werd daar schrijvend redacteur, vervolgens lid van de eerste redactie van het zakenblad Quote en keerde in 1989 terug naar de Haagse Post om daar een sectie economie op te zetten.
Een jaar later werd Kok chef economie bij het fusieblad HP/De Tijd en in 1995 adjunct-hoofdredacteur en hoofdredacteur a.i. In 2000 stapte hij als redactiechef over naar NOS Radio 1 Journaal. In 2004 vestigde Kok zich als zelfstandig journalist en boekenschrijver.Hij is getrouwd met Dido Michielsen en vader van twee dochters.
Een jaar later werd Kok chef economie bij het fusieblad HP/De Tijd en in 1995 adjunct-hoofdredacteur en hoofdredacteur a.i. In 2000 stapte hij als redactiechef over naar NOS Radio 1 Journaal. In 2004 vestigde Kok zich als zelfstandig journalist en boekenschrijver.Hij is getrouwd met Dido Michielsen en vader van twee dochters.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
August 11, 2022
Het verhaal van een Duits-Joodse familie die zich in 1929 in Rotterdam vestigt en de oorlog meemaakt en overleeft. Daarna wordt pas echt duidelijk tot welke trauma's dat leidde en hoe moeilijk het was om door te leven.
The story of a German-Jewish family that settles in Rotterdam in 1929 and experiences and survives the war. Only then does it really become clear to which traumas this led and how difficult it became to live on.
The story of a German-Jewish family that settles in Rotterdam in 1929 and experiences and survives the war. Only then does it really become clear to which traumas this led and how difficult it became to live on.
August 15, 2015
The two persons who risked their lives (and those of their two children and grandchildren who found shelter in their home as well), providing the hiding-space in their own appartment for those years. are hardly mentioned in the book and not even one picture of them is displayed between the others.
They are described as simple, kind of dumb people ('Jan must have had an inferiority complex') but instead they had solid, wonderful personalities with a strong sense of morality.
They looked down on nobody and allowed nobody to look down on them.
The writers of the book make it look like Arij van der Meer is the one who saved the lives of the Jewish couple and not Nel and Jan the Jong.
Unlike the impression given, Jan the Jong (and Nel as well) did have a good background: his father was a notary and he inherited quite a large sum of money which he used mostly to help the very poor in those terrible years before WWII but then; Nel and Jan had quite a different perspective of money from Gretchen van Cleeff and this is probably what made them so uninteresting in her eyes.
To me she comes across as a nasty, greedy person who wanted to make it look as if she did them a favor instead of the other way around and had no gratitude at all.
If Jan and Nel could read this book I am sure they would be very sad by things written and not written....
They are described as simple, kind of dumb people ('Jan must have had an inferiority complex') but instead they had solid, wonderful personalities with a strong sense of morality.
They looked down on nobody and allowed nobody to look down on them.
The writers of the book make it look like Arij van der Meer is the one who saved the lives of the Jewish couple and not Nel and Jan the Jong.
Unlike the impression given, Jan the Jong (and Nel as well) did have a good background: his father was a notary and he inherited quite a large sum of money which he used mostly to help the very poor in those terrible years before WWII but then; Nel and Jan had quite a different perspective of money from Gretchen van Cleeff and this is probably what made them so uninteresting in her eyes.
To me she comes across as a nasty, greedy person who wanted to make it look as if she did them a favor instead of the other way around and had no gratitude at all.
If Jan and Nel could read this book I am sure they would be very sad by things written and not written....
September 4, 2020
Een Joods gezin uit Rotterdam overleeft de oorlog, maar de opgelopen trauma's maken dat de gezinsleden geen normaal leven meer kunnen ontwikkelen. Lichamelijk gered, geestelijk geschonden. Een aangrijpend verhaal.
December 11, 2020
Een mooi stukje onderzoeksjournalistiek waar ik veel van heb geleerd. Over de Tweede Wereldoorlog hoor je vaak dezelfde verhalen, maar dit boek is anders door het perspectief. Je volgt de familie Van Cleeff uit Hillegersberg, toen nog een zelfstandig dorp, waarvan de ouders en kinderen worden gescheiden als ze onderduiken. Het beschrijft hun dagelijks leven en het verhaal stopt niet na de oorlog. Je leest dus niet alleen over de ervaringen van het onderduiken of in het kamp, maar ook over de terugkeer naar huis.
Waar ik nooit bij stil had gestaan, was dat er zowel tijdens als na de oorlog een rangorde was tussen verschillende groepen Joden. Afhankelijk van hoe Joods je was en of je je bijvoorbeeld had bekeerd tot een ander geloof, liep je meer of minder risico om gedeporteerd te worden naar Auschwitz. Maar ook de verschillende ervaringen in de kampen zorgden voor verschillen. Zo krijgt een van de dochters Van Cleeff te horen dat ze zich niet zo moet aanstellen, omdat ze in Theresienstadt in het kamp had gezeten en dat vergeleken met Auschwitz niets voorstelde.
Iets anders waar je zelden over hoort is hoe de Joden het leven na de oorlog weer op moesten pakken. De Rotterdammers hadden door hun eigen ervaringen geen oog voor wat er met hun joodse buren was gebeurd en vonden het soms vooral vervelend om alle spullen die ze in bewaring hadden gekregen terug te moeten geven. Joodse overlevers moesten moeite doen om hun huizen of bedrijven terug te krijgen, die in hun afwezigheid door de overheid verkocht waren aan mensen die profiteerden van de vervolging. De bewoner die het huis van de familie Van Cleeff had gekocht vertrok snel, maar was nog wel zo brutaal om te vragen of hij de piano misschien mee mocht nemen.
Het laatste stuk van het boek gaat over het familieleven dat niet meer op gang wilde komen door alle traumatische ervaringen die onbesproken bleven. Het laat heel duidelijk zien dat de oorlog voor deze mensen helemaal niet over was.
Ontspannend leesvoer is het niet, zowel door de vorm als het onderwerp, maar het is wel een aanrader als je de ervaringen van overlevers beter wilt begrijpen. Als je dit boek interessant vindt, misschien vind je "Rotterdam, geblaakte stad" van Ben Laurens dan ook wel wat. Het gaat over het dagelijks leven van Rotterdammers tijdens de bezetting.
Waar ik nooit bij stil had gestaan, was dat er zowel tijdens als na de oorlog een rangorde was tussen verschillende groepen Joden. Afhankelijk van hoe Joods je was en of je je bijvoorbeeld had bekeerd tot een ander geloof, liep je meer of minder risico om gedeporteerd te worden naar Auschwitz. Maar ook de verschillende ervaringen in de kampen zorgden voor verschillen. Zo krijgt een van de dochters Van Cleeff te horen dat ze zich niet zo moet aanstellen, omdat ze in Theresienstadt in het kamp had gezeten en dat vergeleken met Auschwitz niets voorstelde.
Iets anders waar je zelden over hoort is hoe de Joden het leven na de oorlog weer op moesten pakken. De Rotterdammers hadden door hun eigen ervaringen geen oog voor wat er met hun joodse buren was gebeurd en vonden het soms vooral vervelend om alle spullen die ze in bewaring hadden gekregen terug te moeten geven. Joodse overlevers moesten moeite doen om hun huizen of bedrijven terug te krijgen, die in hun afwezigheid door de overheid verkocht waren aan mensen die profiteerden van de vervolging. De bewoner die het huis van de familie Van Cleeff had gekocht vertrok snel, maar was nog wel zo brutaal om te vragen of hij de piano misschien mee mocht nemen.
Het laatste stuk van het boek gaat over het familieleven dat niet meer op gang wilde komen door alle traumatische ervaringen die onbesproken bleven. Het laat heel duidelijk zien dat de oorlog voor deze mensen helemaal niet over was.
Ontspannend leesvoer is het niet, zowel door de vorm als het onderwerp, maar het is wel een aanrader als je de ervaringen van overlevers beter wilt begrijpen. Als je dit boek interessant vindt, misschien vind je "Rotterdam, geblaakte stad" van Ben Laurens dan ook wel wat. Het gaat over het dagelijks leven van Rotterdammers tijdens de bezetting.
February 2, 2023
Nelleke van Cleeff was een goede vriendin van mijn moeder. Ze sprak nooit over haar jeugd. Mooi dat dit verhaal is opgeschreven. Ookal klopt het misschien niet helemaal, het verhaal geeft wel een tijdsbeeld weer.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews