What do you think?
Rate this book
Cultuurgeschiedenis. Een handboek
Wat kunnen we leren van de Griekse democratie? Waarom kondigt zich reeds in de late middeleeuwen onomkeerbaar de moderne tijd aan? Waarom zit Hamlet nog steeds in elk van ons? Of waarom net niet? Is het decadentisme van het hoofdpersonage in Tegen De Keer van Huysmans eigentijds of out of place? En wat kan Heart of Darkness van Joseph Conrad ons leren over het kolonialisme en het postkolonialisme? Wat vertellen fenomenen als het pretpark van Coney Island ons over de moderniteit?
Cultuurgeschiedenis. Een handboek doorloopt in dertien chronologisch geordende hoofdstukken de westerse cultuurgeschiedenis, van de Griekse democratie tot aan de crisis van het postmodernisme. Dit didactisch opgevatte handboek op inleiding niveau besteedt aandacht aan de belangrijkste culture ontwikkelingen binnen die cultuurgeschiedenis en hun verwevenheid met hun politieke, sociale en economische context. Daarbij wordt geenszins encyclopedische volledigheid nagestreefd. Elk tijdsgewricht wordt vanuit een specifieke culturele invalshoek belicht. Doorheen het boek wordt bijzonder aandacht besteed aan de hedendaagse relevantie van transhistorische ontwikkelingen binnen de cultuurgeschiedenis. Ook de historische bepaaldheid van het 'historische spreken' zelf vormt een belangrijk aandachtspunt.
Cultuurgeschiedenis. Een handboek doorloopt in dertien chronologisch geordende hoofdstukken de westerse cultuurgeschiedenis, van de Griekse democratie tot aan de crisis van het postmodernisme. Dit didactisch opgevatte handboek op inleiding niveau besteedt aandacht aan de belangrijkste culture ontwikkelingen binnen die cultuurgeschiedenis en hun verwevenheid met hun politieke, sociale en economische context. Daarbij wordt geenszins encyclopedische volledigheid nagestreefd. Elk tijdsgewricht wordt vanuit een specifieke culturele invalshoek belicht. Doorheen het boek wordt bijzonder aandacht besteed aan de hedendaagse relevantie van transhistorische ontwikkelingen binnen de cultuurgeschiedenis. Ook de historische bepaaldheid van het 'historische spreken' zelf vormt een belangrijk aandachtspunt.
167 pages, Paperback
First published January 1, 2011
4 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
January 15, 2024
Banger, merci Kareltje! Ook de tweede keer een waar genot, ook al zat er wat examenstress achter... Ik schreef een essay op basis van dit boek en de verlichting voor dat examen!
Dat onze Verlichting bedreigd zou worden is iets wat we vaker horen vanuit de rechterzijde van het politiek spectrum. Mia Doornaert, columniste bij onder andere de Standaard, zegt: “De universele waarden van de verlichting waar onze hele samenleving voor staat verdienen het om met veel meer vuur verdedigd te worden.” En zelfs Djah Abou Jahjah, ooit volksvijand nummero uno als oprichter van de Arabisch-Europese Liga (AEL), schreef een boek genaamd ‘Verlichting onder vuur’. Maar welke waarden zijn er dan precies in gevaar? Volgens Bart De Wever steunt onze huidige maatschappij op de volgende principes van de Verlichting: vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Meer nog, dat is voor hem de lijm van onze samenleving. Die solidariteit is er pas later bij gekomen, blijkt uit het volgende, eerder genoemde citaat: “Wij varen op het kompas van de Verlichting. Vrijheid en gelijkheid zijn het credo geworden van wat ik een civiele religie zou durven noemen.” (De Wever, 2018)
De verlichtingswaarden die op zich een nieuwe religie vormen, is iets waar de filosoof Diderot al over schreef. Hij waarschuwde voor de opkomst van een nieuwe, onderdrukkende religie binnen de Verlichtingsidealen. Deze 'religie' bevatte alle kenmerken van de traditionele christelijke leer: het lichaam werd als iets negatiefs beschouwd, gewone mensen werden als onbekwaam beschouwd om goed en kwaad te begrijpen, het onderdrukken van verlangens werd als positief voorgesteld, en er werd een onrealistisch en onbereikbaar mensbeeld voorgehouden aan de samenleving. Hiermee werden met name onderdrukte groepen gesuggereerd dat het normaal was dat ze nog niet volop van het leven konden genieten, wat volgens Diderot een zorgwekkende parallel was met gevestigde religieuze structuren. Wanneer Bart De Wever tijdens zijn speech in 2018 het na zijn kompas heeft over die idealen als ‘Leitkultur’ wordt duidelijk dat zijn civiele religie een pakket aan ‘opdrachten’ bevat die vooral aan migranten worden opgelegd. Het is niet toevallig dat wanneer er gesproken wordt over de bedreiging van onze Verlichting de bedreiging in kwestie dan ook meestal slaat op de zogenoemde islamisering van de samenleving (zoals ook in het handboek wordt aangehaald).
Doordat een groep mensen bestaat die niet ‘Verlicht’ zouden zijn, slaagt de politiek erin hen te dehumaniseren en hen niet waardig te achten tot ook zij ‘Verlicht’ zijn. Die splitsing in twee kampen is een zeer machtig instrument dat maar al te vaak misbruikt wordt. Israël poogt bijvoorbeeld zich te installeren als een Verlichte ‘outpost’ in het duistere Midden-Oosten. Links kan dus geen kritiek hebben op Israël - door De Wever ‘de kant van het licht’ genoemd - want de zogeheten ‘wokers’ zouden niet geaccepteerd worden in de Palestijnse samenleving. Een hyperbool van bijvoorbeeld pinkwashing, aangezien holebihuwelijken in Israël nog steeds verboden zijn.
Er valt lichte ironie te ontwaren in het feit dat een conservatieve politieke strekking de Verlichting zo omarmt, aangezien zij vooral steunt op vooruitgang. Zelfontwikkeling en zelfontplooiing zijn misschien wel de twee pijlers waar voor mij woke - al gebruik ik die term niet graag, gezien zij wat besmet is - om draait.
Wat er dan vooral is meegenomen uit de Verlichting, en wat we het meest in onze samenleving terugvinden, is het idee van het burgerlijke waardensysteem. Hoewel dit zich afzet tegen het idee van een elite, maakt zij zichzelf de elite, door een maatstaf te installeren die blind is voor iedereen die hier niet aan voldoet. En wanneer De Wever solidariteit aanhaalt in zijn beschrijving van die waarden, kan ik me niet van de indruk ontdoen dat hij het niet heeft over solidair zijn met iemand die ook maar het minste afwijkt van zijn ideale, verlichte burger.
Dat onze Verlichting bedreigd zou worden is iets wat we vaker horen vanuit de rechterzijde van het politiek spectrum. Mia Doornaert, columniste bij onder andere de Standaard, zegt: “De universele waarden van de verlichting waar onze hele samenleving voor staat verdienen het om met veel meer vuur verdedigd te worden.” En zelfs Djah Abou Jahjah, ooit volksvijand nummero uno als oprichter van de Arabisch-Europese Liga (AEL), schreef een boek genaamd ‘Verlichting onder vuur’. Maar welke waarden zijn er dan precies in gevaar? Volgens Bart De Wever steunt onze huidige maatschappij op de volgende principes van de Verlichting: vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Meer nog, dat is voor hem de lijm van onze samenleving. Die solidariteit is er pas later bij gekomen, blijkt uit het volgende, eerder genoemde citaat: “Wij varen op het kompas van de Verlichting. Vrijheid en gelijkheid zijn het credo geworden van wat ik een civiele religie zou durven noemen.” (De Wever, 2018)
De verlichtingswaarden die op zich een nieuwe religie vormen, is iets waar de filosoof Diderot al over schreef. Hij waarschuwde voor de opkomst van een nieuwe, onderdrukkende religie binnen de Verlichtingsidealen. Deze 'religie' bevatte alle kenmerken van de traditionele christelijke leer: het lichaam werd als iets negatiefs beschouwd, gewone mensen werden als onbekwaam beschouwd om goed en kwaad te begrijpen, het onderdrukken van verlangens werd als positief voorgesteld, en er werd een onrealistisch en onbereikbaar mensbeeld voorgehouden aan de samenleving. Hiermee werden met name onderdrukte groepen gesuggereerd dat het normaal was dat ze nog niet volop van het leven konden genieten, wat volgens Diderot een zorgwekkende parallel was met gevestigde religieuze structuren. Wanneer Bart De Wever tijdens zijn speech in 2018 het na zijn kompas heeft over die idealen als ‘Leitkultur’ wordt duidelijk dat zijn civiele religie een pakket aan ‘opdrachten’ bevat die vooral aan migranten worden opgelegd. Het is niet toevallig dat wanneer er gesproken wordt over de bedreiging van onze Verlichting de bedreiging in kwestie dan ook meestal slaat op de zogenoemde islamisering van de samenleving (zoals ook in het handboek wordt aangehaald).
Doordat een groep mensen bestaat die niet ‘Verlicht’ zouden zijn, slaagt de politiek erin hen te dehumaniseren en hen niet waardig te achten tot ook zij ‘Verlicht’ zijn. Die splitsing in twee kampen is een zeer machtig instrument dat maar al te vaak misbruikt wordt. Israël poogt bijvoorbeeld zich te installeren als een Verlichte ‘outpost’ in het duistere Midden-Oosten. Links kan dus geen kritiek hebben op Israël - door De Wever ‘de kant van het licht’ genoemd - want de zogeheten ‘wokers’ zouden niet geaccepteerd worden in de Palestijnse samenleving. Een hyperbool van bijvoorbeeld pinkwashing, aangezien holebihuwelijken in Israël nog steeds verboden zijn.
Er valt lichte ironie te ontwaren in het feit dat een conservatieve politieke strekking de Verlichting zo omarmt, aangezien zij vooral steunt op vooruitgang. Zelfontwikkeling en zelfontplooiing zijn misschien wel de twee pijlers waar voor mij woke - al gebruik ik die term niet graag, gezien zij wat besmet is - om draait.
Wat er dan vooral is meegenomen uit de Verlichting, en wat we het meest in onze samenleving terugvinden, is het idee van het burgerlijke waardensysteem. Hoewel dit zich afzet tegen het idee van een elite, maakt zij zichzelf de elite, door een maatstaf te installeren die blind is voor iedereen die hier niet aan voldoet. En wanneer De Wever solidariteit aanhaalt in zijn beschrijving van die waarden, kan ik me niet van de indruk ontdoen dat hij het niet heeft over solidair zijn met iemand die ook maar het minste afwijkt van zijn ideale, verlichte burger.
January 15, 2019
Goed geschreven van onze Karel. Wat een kapoen.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews