نویسنده سعی میکنه در این کتاب توضیح بده که مواجههی مردم با ساختار سیاسی و چارچوبها، قوانین، مرام سیاسی و .... چگونه شکل میگیره و چرا به این شکلی که الان هست در اومده. نویسنده معتقده که چون شکل زندگی در ایران از دوران باستان به شکل عشیرهای بوده و جابهجایی قدرت، به شکل تسلط یک قبیله یا خاندان بر قبیله یا خاندان قبلی صورت میگیره، عمدهی فرهنگ سیاسی ما هم برگرفته از همین فرهنگ و ساختار زندگی عشیرهای و تاثیراتش بر ماست. تحلیل نسبتا درستی است اما مشکل اصلی من با کتاب اینه که: اولا همین یک عامل رو گرفته و پیش رفته و عمدهی کتاب رو به توضیح همین یک عامل اختصاص داده. عوامل جغرافیایی، تاثیر جنگهای پیدرپی، مختصات منطقهای، سابقهی ارتباط با کشورهای دیگه و عواملی از این دست رو کمرنگ دیده ( اگرنادیده نگرفته باشه) دوما من به عنوان خواننده انتظار دارم که اگر در ابتدای کتاب فرهنگ سیاسی مردم ایران با فرانسه و انگلستان و امریکا مقایسه میشه، در تحلیل و واکاوی علت شکل گیری فرهنگ سیاسی ایران، علل شکل گیری فرهنگ سیاسی انگلستان و فرانسه و ... رو هم ببینم. یعنی اگر نویسنده اول کتاب عنوان میکنه که فرهنگ انگلستان اینگونه است و فرهنگ ما نه، در ادامه باید توضیح بده چرا. من این چرا رو ندیدم. سوما این موضوع که تنها راه حل تغییر رو تحول در ساختار اقتصادی میدونه باز هم به نظر من تک عاملی نگاه کردن به پدیده ای کاملا چندوجهیه. و آخر از همه اینکه من متاسفانه متخصص حوزه علوم سیاسی یا جامعه شناسی نیستم و روش تحقیق مناسب این موضوع رو نمیدونم چیه ولی بخشی از مطالب این کتاب بر اساس یک تحقیق پرسشنامهای نوشته شده که به نظرم شدیدا جای بحث داره. از متن سوالها گرفته تا گزینههای هر سوال.
پیشنهاد: اگر به موضوعی از این دست علاقمندید کتاب «مقالاتی در جامعه شناسی سیاسی ایران» رو توضیه میکنم که نوشتهی آبراهامیان است و تحلیلهاش از نظر من علمیتر، دقیقتر و بر پایهی مستندات جدی تری است.
محمود سریع القلم، استاد علوم سیاسی و روابط بین المللِ دانشگاه بهشتی (ملی سابق) ، در پس زمینه یِ همیشگی یِ نگاهش به دلایل "ما" نَشُدگی یِ "من" هایِ ایرانی در مسیرِ توسعه، به نبودِ نهادسازی و ریشه دَوانی یِ فرهنگِ عشیره ای در ناخودآگاهِ جمعی یِ ایرانیان می پردازد
:عکس زیر از متنِ کتاب را، بجایِ ادامه یِ ریویو، به انتخابِ یک کاربرِ توییتر، از این بنده پذیرا باشید
کتاب فرهنگ سیاسی ایران نوشته دکتر سریعالقلم همانطور که از نامش پیداست فرهنگ سیاسی در ایران را بررسی کرده است. نویسنده کتاب معتقد است که فرهنگ سیاسی در ایران بدلیل تاریخ طولانی حکومتهای عشایری دارای خط مشی عشیرتی است. حتی پس از انقراض سلسله قاجاریه بعنوان آخرین سلسله عشایری ایران این فرهنگ سیاسی این بار در درون شهرها ادامه یافته است. مواردی مثل بی اعتمادی به دیگران، طایفهگرایی، دشمن دانستن دگر اندیشان، نگاه پدرانه به جامعه، خشونت و فرهنگ حذف مخالف، توهم توطئه، ارزش ندادن به فرد و ابزار دانستن آن، عدم توانایی در رسیدن به تفاهم با دیگران و غیره همگی مربوط به فرهنگ عشایری هستند که در جامعه ایران نهادینه شدهاند و یک جامعه مکانیکی بوجود آوردهاند که بدلیل همین خصلتهای عشیرتی جامعهای بیثبات است و توانایی کثرتگرائی ندارد. افراد در این جامعه بدلیل ناامنی که از جانب دیگران و از جانب ساختار غیر منسجم حس میکنند بشدت فردگرا میشوند تا بوسیله کسب قدرت و ثروت از میزانی از امنیت در این بیثباتی برخوردار باشند که این خود به نوعی بی اخلاقی و در نظر نگرفتن دیگران منجر میشود. نویسنده اعتقاد دارد که با استقلال اقتصادی افراد که با تقویت بخش خصوصی حاصل میشود، طبقه متوسط جامعه قدرتمندتر خواهد شد که این باعث ایجاد تشکلهایی برای نمایندگی و دفاع از افراد این طبقه میشود و به مرور باعث تقویت تعامل با دیگر بازیگران عرصه سیاسی میشود و باعث میشود که دولت کم کم به نقش ناظر تبدیل شود و فردیت مثبت یعنی شخصیت دادن به افراد و شکوفائی استعدادهای آنها و همچنین نهادینه شدن قانون محقق شود.
جناب سریعالقلم و کارهاشون بسیار تأثيرگذار هستند بطورکلی ولی توی ربع این صفحات میشد همین مفهوم رو رسوند. ضمنا کتاب حول محور یک موضوع میچرخه صرفا درحالیکه مفاهیم اجتماعی-تاریخی عوامل بسیاری درشون دخیل هست. کتاب تلاشی برای نقد و بیان دیگر دیدگاههای عقبماندگی در ایران نمیکنه و صرفا به ایده نویسنده پرداخته میشه. اطلاعات کتاب درباره باقی کشورهای تولیدکننده نفت کمی قدیمی هستند که شاید دلیلش زمان نوشته شدن کتاب بوده باشه؛ علیایحال کتابی هست که بعدش نمیگید وقتم رو هدر دادم و کاش جاش رفته بودم غازچرانی. دیدگاه نسبتا خوبی در باب کلنگری و نقش پدرسالاری در جوامع بطورکلی و نه صرفا ایران به شما میده. ایده جناب مونتسکیو که دیکتاتوری در خانه آموخته شده و در جامعه در سطوح کلان اجرا میشه (روحالقوانین) رو آقای سریعالقلم به خوبی در ایران شرح دادند که بسیار کار جذابی بود. بعد از خوندن این کتاب احتمالا راغب خواهید شد باقی آثار جناب سریعالقلم رو هم دنبال کنید هرچند اگر مثل من سریعالقلم-فن بوده باشید بسیاری جملات، مفاهیم و کلیدواژهها براتون تکراری خواهد بود.