Ανέκδοτα διηγήματα και ποιήματα

by Ηλίας Βενέζης, Ilias Venezis

Χειρόγραφο που βρέθηκε από έναν μοναχό σε μια μποτίλια στα παράλια της Ισπανίας αποκαλύπτει την τραγική ιστορία του Leo Carampo, κουρσάρου που ζει σε εξωτικά και απόμερα νησιά τον 17ο αιώνα· η απόκοσμη φιγούρα του Μπααντόε απολαμβάνει την ηρεμία της ψυχής, «πράμα που [δεν] το βρίσκεις την πάσα στιγμή», μονάχα μετά θάνατον. Τον λογοτεχνικό καμβά της πρώιμης γραφής του Βενέζη συμπληρώνουν ακόμη ιστορίες με «ιδανικόκοσμους», απόκρυφες και μυστηριακές μουσικές, ατελέσφορα όνειρα, φαντάσματα, ίσκιοι και αποτυχημένοι έρωτες. Ο Ηλίας Βενέζης, προτού γίνει ο συγγραφέας του μυθιστορήματος Το Νούμερο 31328 (1931), πειραματίστηκε σε νεανική ηλικία με διάφορα είδη του λόγου (ποίηση, διήγημα), συνθέτοντας κείμενα που συμβάδιζαν με τις νεορομαντικές επιταγές της νεοελληνικής λογοτεχνίας των χρόνων 1917-1922. Η μελέτη του Κωνσταντίνου Καλαϊτζάκη «Η αναζήτηση των "ιδανικόκοσμων" στα πρώτα συγγραφικά βήματα του Βενέζη» επιχειρεί να αναλύσει όσο πιο διεξοδικά γίνεται «τα έξαλλα, τα κραυγαλέα, τα Ψυχαρικά», όπως ο ίδιος ο Βενέζης τα χαρακτήριζε, κείμενα του συγγραφέα, να αποκωδικοποιήσει τα σύμβολά τους και να τα εντάξει στην περιρρέουσα λογοτεχνική ατμόσφαιρα της εποχής. Τέλος, στο παράρτημα της έκδοσής μας, έρχεται στο προσκήνιο ένα εντελώς άγνωστο ώς τώρα διήγημα του 1925/26, που ο Βενέζης έγραψε ενόσω βρισκόταν στη Μυτιλήνη. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

166 pages, Paperback

Published April 1, 2025

About the author

Ο Ηλίας Βενέζης (English: Ilias Venezis) Γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μ. Ασίας στις 4 Μαρτίου 1904, σύμφωνα με αυτοβιογραφικό του σημείωμα, σύμφωνα όμως με άλλες πληροφορίες από επίσημα έγγραφα πρέπει να είχε γεννηθεί το 1898. Ο πατέρας του, Μιχαήλ Μέλλος, καταγόταν από την Κεφαλλονιά και η μητέρα του από τη Λέσβο. Βενέζης λεγόταν ο παππούς του Δημήτριος (από την πλευρά του πατέρα του).

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα έζησε στο Αϊβαλί, μέχρι τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1914, όταν και εγκαταστάθηκε με τη μητέρα και τα αδέρφια του στη Μυτιλήνη μέχρι το 1919. Το 1922 η οικογένειά του εγκατέλειψε οριστικά πλέον τη Μικρά Ασία, ο ίδιος όμως δεν πρόλαβε να επιβιβαστεί στο πλοίο: αιχμαλωτίστηκε και εστάλη στα εργατικά τάγματα για 14 μήνες. Οι εμπειρίες του από τα εργατικά τάγματα περιέχονται στο πρώτο μυθιστόρημά του, Το νούμερο 31328.

Το 1923 απελευθερώθηκε και επέστρεψε στη Μυτιλήνη. Εκεί υπήρχε αξιόλογη λογοτεχνική κίνηση με πρωτεργάτη τον Στράτη Μυριβήλη. Αυτός μάλιστα τον παρακίνησε να καταγράψει την αιχμαλωσία του και έλεγε χαρακτηριστικά ότι "του έμαθε πώς να κρατάει το μολύβι στο χέρι". Το Νούμερο 31328 δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε συνέχειες το 1924 στην εφημερίδα Καμπάνα της Μυτιλήνης, διευθυντής της οποίας ήταν ο Μυριβήλης.

Στη Μυτιλήνη εργαζόταν στην Τράπεζα της Ελλάδος και το 1932 πήρε μετάθεση και εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Διώχθηκε για τις πολιτικές του ιδέες από τον νόμο του "Ιδιωνύμου", από τη δικτατορία του Μεταξά και κατά τη διάρκεια της Κατοχής συνελήφθη με την κατηγορία ότι σε συγκέντρωση του προσωπικού της Τράπεζας είχε μιλήσει για ελευθερία. Φυλακίστηκε στο "Μπλοκ C" των φυλακών Αβέρωφ και η εκτέλεσή του απετράπη έπειτα από αντιδράσεις του πνευματικού κόσμου.

Μετά τον πόλεμο διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην πνευματική ζωή της χώρας με επίσημες θέσεις όπως του Διευθύνοντος συμβούλου του Εθνικού Θεάτρου, Αντιπροέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το 1957 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Παράλληλα το έργο του γνώριζε πολύ μεγάλη επιτυχία στην Ελλάδα με συνεχείς επανεκδόσεις και στο εξωτερικό με πολλές μεταφράσεις.

Τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του (1971-1973) υπέφερε από σοβαρό πρόβλημα υγείας. Πέθανε στις 3 Αυγούστου 1973 στην Αθήνα, από καρκίνο του λάρυγγα. Κηδεύτηκε και τάφηκ