De 'Javaanse psyche': koloniale psychiaters in Nederlands-Indië in 1900-1940; een familiegeschiedenis

by Marens Engelhard

Rond 1920 introduceerden Nederlandse psychiaters in Nederlands-Indië theorieën over de zogenoemde ‘Javaanse psyche’. Ze stelden dat Javanen ‘kinderlijk en impulsief’ waren, en waarschuwden daarom tegen een snelle onafhankelijkheid van de kolonie. Deze ideeën, verpakt als wetenschap, werden omarmd door conservatieve politici en genootschappen. Indonesische artsen en psychiaters protesteerden fel en krachtig tegen deze racistische theorieën.

Via brieven en dagboeken maakt Marens Engelhard ons deelgenoot van het leven van de jonge psychiater – tevens zijn grootvader – Chris Engelhard, diens vrouw Amy en hun gezin. We zien Chris’ pogingen om geestesziekten bij de cultureel zo verschillende Javanen beter te begrijpen, en volgen het moeilijke leven van Amy als vrouw in de kolonie. Na veel persoonlijk verdriet keert het gezin in 1925 terug naar Nederland. Chris Engelhard is daarna bijna dertig jaar lang de geliefde en gerespecteerde geneesheer-directeur van de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder.

De 'Javaanse psyche' biedt een indringend en menselijk portret van een vergeten hoofdstuk van onze koloniale geschiedenis.

312 pages, Paperback

First published September 1, 2025

Reviews

[Mandy Derksen · Rating 4 out of 5]

Ik heb dit boek gelezen tijdens mij reis naar Java. Makkelijk leesbaar, ook wel enigszins veel herhaling. Toch geeft het een mooi beeld van ds koloniale tijd aldaar