Ακολουθάω τρέχοντας, μέχρι το παρεκκλήσι του γκαβού, ένα σμήνος από φυγόκεντρα μελίσσια. Και τα βλέπω έκθαμβος, με το που μπαίνω, να γλυκοπλέκουνε, μπροστά στο Άγιο Βήμα, μια δεύτερη, δική τους, θεόρατη κηρήθρα-τέμπλο. Όπου το κάθε κελί της κηρήθρας, αποτελεί κι από έναν ζυμωτό, εξαπτέρυγο μικρόκοσμο – ιστορίες αλλόκοτες, του Φέγγου, που δουλεύουνε με φοβικά. Αίφνης, μπαίνω στο νόημα: Ότι σαν με πλακώσει κι ο τελευταίος μπαξές, με αυτές θα ανοίξω δρόμο – άλλο δεν έχω.
Ώπα ώπα: Μπορεί να το ακούσεις σε πανηγύρια (πάνω στον χορό), στο Εγνατίας 406 του Μπιθικώτση (Ώπα, ώπα τα μπουζούκια, ώπα και ο μπαγλαμάς), πάνω σε νεύρα (ώπα ώπα φιλαράκι, ΓΙΑ ΗΡΕΜΑ), ακόμα και κατά το παρκάρισμα (ώπα ώπα, πάρ’το λίγο αριστερά, θα βρεις). Ε εδώ, το συναντάς ως «Ώπα ώπα, μπλάτιμοι» σε folk horror διηγήματα.
18 πολύ ατμοσφαιρικά τα folk horror διηγήματα, έτσι; Από αυτά που σε μεταφέρουν στην περιοχής της Πιερίας και σε φέρνουν σε επαφή με τη ντοπιολαλιά (και αν δεν συναντήσεις άγνωστες λέξεις, μπράβο σου). Το πολύ ωραίο της υπόθεσης είναι ότι οι ιστορίες έχουν εξαιρετικά οικείες εικόνες και μορφές (σχολικές αίθουσες, νεκροταφεία, φίλοι που καπνίζουν, συγγενείς που έχουν φύγει στο εξωτερικό), πάνω στις οποίες πατάνε τα απόκοσμα στοιχεία του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (και της παράδοσής μας). Έτσι, γίνεται πιο φανερή η σχέση του κόσμου όπως τον ξέρουμε και του κόσμου όπως δεν τον βλέπουμε.
60 κάτι σελίδες που προκαλούν ατόφια ανατριχίλα, μικρό μέγεθος, μεγάλες εντυπώσεις.
Α, και ξες τι λένε. Το Χάλογουιν το ελληνικό θέλει folk horror.
Λαϊκός τρόμος ή αλλιώς folk horror, ο,τι πρέπει για τον Οκτώβρη και το ελληνικό το Halloween. Μια συλλογή από ολιγοσέλιδες ιστορίες τρόμου, από μια εντελώς φρέσκια πένα, που προσωπικά δεν είχα καν υπόψιν μου μέχρι τώρα και πολύ κακώς. Ο Κωνσταντίνος Δομηνίκ έχει την μαγική ικανότητα να μας προσφέρει ένα αίσθημα οικειότητας σε κάθε ιστορία που μας διηγείται, με αποτέλεσμα να μπορούμε να ταυτιστούμε με πρωταγωνιστές, κάνοντας τις ιστορίες τελικά ακόμα πιο ανατριχιαστικές. Μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα η χρήση κοινών βιωμάτων του τώρα, όπως συμμαθητές που καπνίζουν στην ζούλα, κορίτσια που στοίζουν τον επιτάφιο στο χωριό κτλ, και σε παράλληλη χρήση με την ντοπιολαλιά που γίνεται σε όλο το βιβλίο, καθόλου βεβιασμένα μάλιστα, δημιουργείται ένα ακόμα πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Κάποιες ιστορίες τις διάβασα ήδη πάνω από 2 φορές. κάποιες ιστορίες με βρήκαν να αναρωτιέμαι τι διάβασα και κάποιες ιστορίες μου σήκωσαν τις τρίχες, οπότε θα έλεγα πως στόχος επετεύχθη. Προσψπικές αγαπημένς; ιστορίες: "Αίμα για βάλσαμο", "Βαλχάλλα", "Ανεμώνα εκτός", "Λένα Μπατζή", "Ο Μαν", "Τα δρακολούλουδα".
Ανάμεσα στα αρκετά βιβλία που αγόρασα στην τελευταία μου επίσκεψη στην Ελλάδα ήταν και το παράδοξα βαπτισμένο «ώπα-ώπα, μπλάτιμοι» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ από τις εκδόσεις Ενύπνιο. Πρόκειται για ένα μικρό βιβλιαράκι που είχε τρυπώσει στη wantlist μου σε ανύποπτο χρόνο (σίγουρα συντέλεσε και ο Γκόγια στο εξώφυλλο), κέρδισε με το μικρό του μέγεθος την πρωτιά όσον αφορά τη σειρά ανάγνωσης και αποδείχτηκε μια αναπάντεχα ικανοποιητική έκπληξη, ένας μαύρος κεραυνός εν αιθρία. Για τα άτομα που βαριούνται να διαβάζουν μακροσκελή ποστ, γράφω εδώ πως πρόκειται για ό,τι καλύτερο έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια σε folk-horror – αποκτήστε το χτες.
Αδρά τοποθετημένα στην Πιερία, τα μικροδιηγήματα (2-5 σελίδες σε έκταση το καθένα) της συλλογής αντλούν από τις σκοτεινές εκφάνσεις της τοπικής παράδοσης, από το ντόπιο γλωσσικό ιδίωμα (χρειάστηκε να ανατρέξω πολλάκις στο ίντερνετ, ενίοτε ανεπιτυχώς, για να βρω τη σημασία κάποιων λέξεων), από γεγονότα πιθανώς αληθινά, και από εφιάλτες κι εμμονές (ο άγιος στην εικόνα που μοιάζει τόσο πολύ με τον γιο μιας γυναίκας) για να σκαρώσουν έναν αστερισμό βαθιά λειτουργικού φολκλορικού τρόμου. Η πραγματικότητα εδώ αποτελεί ένα εύθραυστο υπόβαθρο, ένα έδαφος γεμάτο ρωγμές μέσα απ’ τις οποίες ανθίζει (συνήθως με τρομερό προσωπείο) το παράδοξο, το μαγικό, το μυθολογικό.
Όσον αφορά τη θεματική, ενδιαφέρον έχει εδώ η ενσωμάτωση πολλαπλών στοιχείων από το πρόσφατο παρελθόν, από τις αναμνήσεις της γενιάς μας: μηχανάκια, σχολικές αίθουσες, συγγενείς που έχουν μεταναστεύσει - οριακά περίμενα να εμφανιστεί κάποιο φλιπεράκι. Τα στοιχεία αυτά δεν υπάρχουν για την επίκληση της όποιας νοσταλγίας, μα αποτελούν εφαλτήρια απ’ όπου ο αναγνώστης μπορεί να αδράξει το αλλόκοσμο, την πέρα όχθη· κι ο τρόπος που συνυπάρχει το καθημερινό με το παράδοξο, το κοσμικό με το μυθολογικό είναι εξαιρετικά πετυχημένος – για παράδειγμα η εμφάνιση τριών νεκρών ντόπιων γυναικών σαν τρεις (σκοτεινότατες) Μοίρες στις Γκρανκάσες.
Το γλωσσικό ενδιαφέρον του βιβλίου ξεκινά στη ντοπιολαλιά μα κορυφώνεται στη γλωσσοπλασία του συγγραφέα, στην απροσδόκητη μα εξαιρετικά λειτουργική επιλογή κάποιων λέξεων και στον τρόπο άρθρωσης των πλουμιστών προτάσεων που είναι γεμάτες κοφτερές γωνιές και απολήξεις. Το «ώπα-ώπα, μπλάτιμοι» είναι ένα απολαυστικό ανάγνωσμα που ανταμείβει πολλαπλές επισκέψεις των σελίδων του.
Παραθέτω ενδεικτικά δυο σημεία που με ενθουσίασαν:
«Ο θείος μου, πυρρίχιος, με τα μάτια του ολόκλειστα σαν να ατενίζει μέσα του, κυκλοφέρνει τη φωτιά παραπατώντας. Σκυφτός, κατάμαυρος, σέρνεται σαν λύκος λαβωμένος, κι ύστερα πηδάει στον αέρα. Βογκάει, κραυγάζει, στριφογυρίζει και χτυπιέται. Δαίμονας Αβοριγινός και ζεϊμπέκης του κάτω κόσμου. Τρανολαλούν τα νυχτογέρακα πάνω στο βουνό, θαρρείς κι επευφημούν τον αρχοντάρη τους.» Από το διήγημα Για να μην μας πέσει ο κόσμος (που παρεμπιπτόντως ενσωματώνει πετυχημένα και αυστραλιανή αβοριγινική παράδοση)
«Έσφιξα τις χούφτες μου και κατέβηκα, νιώθοντας μέσα μου τα σαγόνια του κόσμου να χαλαρώνουν. Φτάνοντας στο έσχατο μέρος, έμεινα έκθαμβος. Ολοτρίγυρα, μέσα σε ένα γαλαζωπό, μυστήριο φέγγος, ξαπλώνανε εκατοντάδες φίδια, άλλα μεγαλύτερα και άλλα μικρότερα, που επιδίδονταν, στριφογυρίζοντας και λικνίζοντας τα σαμπρελωτά κορμιά τους, σε χορούς ακατανόητους, ερωτικούς· ράθυμα, αποχαυνωμένα και πεδικλωμένα το ένα πάνω στο άλλο, σχηματίζοντας ένα τιτάνιο πλουμιστό, ψηφιδωτό, που έρρεε και πάφλαζε ακανόνιστα από άκρη σε άκρη.» Από το διήγημα Το φιδοπαίδι.
18 μικρές ιστορίες λαογραφικού τρόμου στις οποίες ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την ντοπιολαλιά και τους γλωσσικούς ιδιωματισμούς με περισσή δεξιοτεχνία. Ανατριχιαστικές, φρικιαστικές πολλές από αυτές, κορυφώνονται όσο το βιβλίο προχωρά προς το τέλος του. Η γραφή του Κωνσταντίνου Δομηνίκ σε κερδίζει καθώς η γλωσσοπλασία και η to the point χρήση ιδιωματισμών και τοπικών εκφράσεων σε βάζουν μέσα στο κλίμα του τρόμου που προέρχεται κυρίως από τους φόβους και τα ανθρώπινα πάθη. Ξεχώρισα πολλές ιστορίες και καθώς είναι 2-4 σελίδες η καθεμία, δεν καταλαβαίνεις για πότε το τελειώνεις.
Θα ήθελα στο μέλλον να επανέλθω στο βιβλιαράκι αυτό. Αξίζει μια δεύτερη (μπορεί και τρίτη) ανάγνωση!!
Πολύ δυνατή συλλογή διηγημάτων. Από τις καλύτερες που διάβασα φέτος. Ο Κωνσταντίνος Δομινίκ μας δείχνει εδώ πώς πρέπει να γραφεται η νεοηθογραφία σήμερα. Θα πρέπει λοιπόν να ενέχει ένα στοιχείο τρόμου και δέους, να εμπεριέχει κάτι το δυσοίωνο και το φοβιστικό. Να λέει λίγα και να εννοεί πολλά. Η συλλογή απαρτίζεται από μικρά, ευσύνοπτα διηγήματα με τρομερή γλωσσική δεξιοτεχνία, επιμονή στη λεπτομέρεια και γνήσιο αίσθημα.
Το στοιχείο που κερδίζει αμέσως τον αναγνώστη είναι η δημιουργία και θεμελίωση ενός ζοφερού και ανησυχητικού κλίματος. Ακόμα και όταν δεν συμβαίνει τίποτα φαινομενικά στην επιφάνεια (στην πλοκή της ιστορίας δηλαδή) από κάτω σιγοβράζει κάτι απειλητικό, μαύρο και τρομακτικό.
Η ατμόσφαιρα, οι τονισμοί, οι αποχρώσεις, η όλη διάθεση επηρεάζονται από αυτό το κλίμα που διαπερνά οριζόντια τα διηγήματα. Η πυκνότητα του λόγου και η χρήση ιδιωματικών εκφράσεων (σπάνια τόσο σωστή, φυσική και αρμόζουσα στη σύγχρονη ηθογραφία...) δίνουν στις ιστορίες και μια ποιητική διάσταση. Άλλη μια σωστή υφολογική κατεύθυνση. Το dark στοιχείο χωρίς αυτή την ποιητικότητα και την συναισθηματική ειλικρίνεια θα έμενε ενδεχομένως εκκρεμές και χωρίς βάση.
Το Ώπα-ώπα, μπλάτιμοι είναι βιβλίο που προσφέρεται για πολλαπλές αναγνώσεις. Δεν διαβάζεται μία μόνο φορά.
"Κάθε νύχτα που ανεβαίνω κακαδιασμένος, τρύπιος να συγχρωτιστώ με τα φαντάσματα, αναλογίζομαι το πώς έμπλεξα και παλεύω μια ζωή με τα κρύφια και με τ'άδηλα. Αλλά πάντα συμπεραίνω, πως ίσως να φταίει που με τρομάζει τόσο η θανατερή ροή των πραγμάτων. "
Μια μικρή συλλογή σύντομων διηγημάτων folk τρόμου. Με τράβηξαν το εξώφυλλο και ο τίτλος, η έκδοση είναι πανέμορφη και προσεγμένη.
Αν κι έχω μέρες που το ολοκλήρωσα, άργησα να γράψω την κριτική γιατί με άφησε με πολύ ανάμεικτα συναισθήματα.
Απ'όλα τα διηγήματα ξεχώρισα το "Οι γκρανκάσες", το βρήκα εκπληκτικό! Μου άρεσαν κι οι υπόλοιπες ιστορίες, κάποιες περισσότερο από άλλες. Παρόλο που κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης έβρισκα ψεγάδια, παρατήρησα ότι αφότου το ολοκληρωσα το σκεφτόμουν πολύ και ευχόμουν να ήταν μεγαλύτερο και με περισσότερες ιστορίες, οπότε η συνολική αποτίμηση είναι σίγουρα θετική.
Το μόνο που μου "κλώτσησε" αρκετά, ήταν λέξεις κι εκφράσεις που έβρισκα ότι δεν ταίριαζαν πολλές φορές κι ίσως μπήκαν για λόγους εντυπωσιασμού (δεν μιλάω για τη χρήση ντοπιολαλιάς, η οποία μου άρεσε πολύ, αλλά για λεξιλόγιο του περασμένου αιώνα από ήρωες που ζουν στη σύγχρονη εποχή).
Σίγουρα πρόκειται για πολλά υποσχόμενο συγγραφέα, με πετυχημένη την πρώτη προσπάθεια.
Τελικά έχουμε και καλούς συγγραφείς, δεύτερη ανάγνωση και μου άρεσε το ίδιο με την πρώτη.
Τα σωστά συστατικά ενός καλού βιβλίου, πανέμορφο εξωφύλλο! Ωραία χρήση της γλώσσας, όμορφη τοποθέτηση ντοπιολαλιάς, εικόνες από το παρελθόν της ελληνικής υπαίθρου, όλα μαζί βουτηγμένα στις παραδόσεις και τον βουκολικό τρόμο...
Τα διηγήματα είναι αναμφίβολα μία αριστουργηματική συλλογή ιστοριών τρόμου που σχετίζονται με το υπερφυσικό. Το περιεχόμενο των ιστοριών είναι κάπως πιο νοσηρό και μακάβριο. Υπάρχει πολυπλοκότητα της γραφής, καθώς χρησιμοποιείται ιδιαίτερο και πλούσιο λεξιλόγιο που ενέχει μια νότα μουσικότητας και ποιητικότητας. Το βιβλίο προσφέρει ένα ευρύ φάσμα ιστοριών με θέματα που ποικίλουν σε ό, τι σχετίζεται με τη βαθμίδα του τρόμου. Ορισμένες από αυτές είναι καθαρά τρομακτικές, κάποιες είναι ανατριχιαστικές, άλλες ενέχουν μια υπόνοια του υπερφυσικού στοιχείου, ενώ μερικές "παίζουν" με τον ψυχισμό του αναγνώστη και τα βαθύτερα ένστικτα. Τα διηγήματά του μοιάζουν αληθινά, σαν κάποια προσωπική εμπειρία ( που κάνουν τον αναγνώστη να βάλει τον εαυτό του στη θέση του ήρωα) και ικανά να προκαλέσουν έκρηξη συναισθημάτων και όχι μόνο. Είναι όλα καλογραμμένα και προσεγμένα, το καθένα μάλιστα έχει τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα και αρκεί ο τρόπος γραφής, το ύφος και το περιεχόμενο των ιστοριών για να σπείρουν τον τρόμο. Ο συγγραφέας προσδίδει το ιδιαίτερο ύφος, το αινιγματικό και μακάβριο στυλ του που σε παρασύρει και η όλη ατμόσφαιρα που δημιουργείται με τις πλούσιες εικόνες σε κρατά δέσμιο της ιστορίας. Η αισθητική των συγκεκριμένων διηγημάτων είναι παρμένη και βγαλμένη από άλλη εποχή, συνοδευόμενη από την ατμόσφαιρά της και έχοντας τις ρίζες της στα κλασσικά σκοτεινά μυστήρια γοτθικού στυλ. Επικρατεί παραφροσύνη, τρέλα και ανησυχία που προσειλώνουν τον αναγνώστη και δίνεται το περιθώριο ώστε να το φανταστεί κανείς όπως επιθυμεί. Πρόκειται για ένα ανάγνωσμα που απαιτεί πολλαπλές αναγνώσεις, συνοδευόμενο και από την αντίστοιχη διάθεση με σκοπό να μπεις στο πνεύμα των ιστοριών. Συγχαρητήρια για την εξαιρετική δουλειά που κοσμεί τις βιβλιοθήκες μας!
Παρακολουθώ την πένα του Κωνσταντίνου εδώ και αρκετά χρόνια και πραγματικά χαίρομαι που επιτέλους κρατάω στα χέρια μου ένα δικό του βιβλίο. Οι ιστορίες που περιέχονται σε αυτό μπορεί να είναι μικρές σε μέγεθος μα διαβάζονται αργά, προσεκτικά και σου μένουν. Βαθιά! Η καταπληκτική χρήση της γλώσσας, οι εικόνες και τα συναισθήματα που σου προκαλούν, σε αναγκάζουν να θες να τις διαβάσεις ξανά και ξανά. Οι επιρροές του είναι πλήρως διηθημένες μέσα από το προσωπικό του φίλτρο, με αποτέλεσμα ένα ισχυρό μείγμα τρόμου και λαογραφίας. Εύχομαι να διαβάσω κι άλλα, πολλά, από τον Κωνσταντίνο στο μέλλον.
Ξωτικομαμμες, στοιχειά, νερα'ι'δοπετρες και σκιάχτρα, που βυσσοδομουν σε φασματικά νεκροταφεία, δαίμονες που γεννά η προφορική παράδοση και κατεβαίνουν να χορέψουν με πανσέληνο, βασανίζουν τους ήρωες των διηγημάτων του Δομηνικ. Μια νέα γενιά Ελλήνων συγγραφέων του τρόμου και του φανταστικού γράφει απολαυστικά και "κενταει" τη ντοπιολαλιά και τους θρύλους της λαϊκής παράδοσης με τους σύγχρονους εφιάλτες και φόβους. Η θανατερη ροή των πραγμάτων συνδέει τους αρχέγονους φόβους με τη βία του παρόντος. Μου άρεσαν περισσότερο το Ωπα-Ώπα μπλατιμοι, το Σκιά Εχθρού και το Λένα Μπατζη.