P/F

by Aram Pachyan

არამ პაჩიანი თანამედროვე სომეხი ავტორია, არაერთი ეროვნული და უცხოური პრემიის მფლობელი (მათ შორისაა ევროკავშირის პრიზი ლიტერატურისთვის). მისი პირველი რომანი – „ნახვამდის, ჩიტო“ – 2012 წელს თავის სამშობლოში ბესტსელერი გახდა და დღემდე ინარჩუნებს ამ სტატუსს.

2020 წელს გამოქვეყნებული P/F არამ პაჩიანის ერთ-ერთი უახლესი ნაწარმოებია – ფრაგმენტული, ექსპერიმენტული რომანი, რომელიც ჩანახატების კრებულს მოგვაგონებს. პოეტური სახეებითა და ახალი სიტყვებით გაჯერებულ ტექსტში დიდი ადგილი უკავია ძველი და ახალი ერევნის, მთხრობელის მოგონებებისა თუ აწმყოს შთაბეჭდილებების უჩვეულო სინთეზს. პროტაგონისტი, მეტსახელად P/F ქალაქის ქუჩებში მიუძღვის მკითხველს, ყურადღებას უმახვილებს ერთი შეხედვით უმნიშვნელო დეტალებზე, პარალელურად კი ადამიანური გრძნობების ქაოსში ხვევს. მთხრობელის ცნობიერების ნაკადი საბოლოოდ ქალაქის წიაღში ჩაკარგულ, ღვთისგან დავიწყებულ მდინარე გეტარს ერთვის, რომელიც, ავტორის შეხედულებით, სიცოცხლეს განასახიერებს.

146 pages, Paperback

First published September 1, 2020

About the author

Aram Pachyan is an acclaimed writer of new generation, with several awards and prizes, including the honorable Presidential Prize for Literature. His first novel Goodbye, Bird has become a national bestseller in 2012 and is still in the top lists of bestselling literature. Currently he is a journalist and columnist at "Hraparak" newspaper. The play I am a vegetarian was staged recently based on his novel Goodbye, Bird and a musical piece Pachyan Frangments by composer Aram Hovhannisyan, based on Pachyan’s flash fiction book was written and performed in the US.

Reviews

[Byurakn · Rating 5 out of 5]

Պաչյանի P/F-ն Երևանում մեծացած ու Երևանը կարոտածիս համար հենց էն էր, ինչ պետք էր կարդալ էս իրավիճակում։ Գիրքը Երևանն է որ կա՝ հատվածավորված, փոփոխական, բազմաշերտ, սրճարաններով, փողոցներով, ցեխոտ ձյունով, այլևս գոյություն չունեցող Գետառով ու միայնությամբ։ Պաչյանն ընթերցողին Երևանով զբոսանքի է տանում, անցկացնում էնպիսի ծակուծուկերով, որոնցով միայն Երևանը ոտքից գլուխ ճանաչող, տարիներով քաղաքը ոտքի տակ տված, բոլոր սրճարանները հերթով այցելած մեկը կիմանա։ Հերոսի հետ անցնում ես էդ բոլոր տեղերով ու հերթով կարոտդ առնում։

Ամենից շատ Պաչյանի լեզուն եմ սիրում։ P/F-ն էլ բացառություն չէ, էստեղ էլ հայերենն էնպիսի վարպետությամբ է օգտագործում, որ բոլոր նորարարություններն ականջդ շոյում են, ուզում ես նորից ու նորից կարդալ, երբեմն նաև բարձրաձայն, որ լսես լեզուն։ Պաչյանի հայերենը շնչում է, կենդանի է, միևնույն ժամանակ՝ յուրօրինակ ու հաճելի, ինչը ժամանակակից հայ գրականության մեջ բացառիկ համադրություն է։

[մարիօ · Rating 5 out of 5]

Երբ էս գիրքը վերցնում էի կարդալու, կյանքում չէի մտածի, որ հավանելու եմ, ավելին՝ սրտանց սիրեմ ու հավատամ ամեն մի նախադասությանը, էդքան հարազատություն ու ջերմություն զգամ տողերի մեջ։ Պաչյանի նկատմամբ վերաբերմունքս միշտ միանշանակ էր՝ ես չեմ սիրում իրան ու վերջ, բայց էս գիրքը շատ հուզական, անկեղծ ու լավն ա, դա չեմ կարող չխոստովանել ու արժանի գնահատել։
Շատ զգացվում ա, որ ահագին ազդված ա Ռուբեն Ֆիլյանից ու իր ոճի մեջ գրված, բայց դե դա միայն օգնում ա տեսնել ու զգալ հույզերն ու ապրումները, հիշողություններն ու տողատակերը, որ դրված ա գրքում։ Քաղաքի ու երիտասարդության շունչ կա գրքի մեջ, երբ կարդում ու ինքդ քեզ գտնում ես մեջը։

[arsen hakobian. · Rating 4 out of 5]

օօ հօ հօ
չէի ասի, որ եվրոպական գրական մրցանակի արժանի ա P/Fը, այլ ոչ թե ԾԻՏԸ, բայց դեե... պաչյան ա ի վերջո ։դ

նախ. թղթի որակը անհամեմատելի լավն ա։ ընդհանրապես նկատել եմ, որ Էջ հրատարակչության թղթի որակները սուպեր-լավն են։ վերնագիրն ա սիրուն ու ճիշտ ընտրված։ կարմիրն ա ամենից շատ գրավել, կազմն էլ ա հաջող։ բայց... էջի վրա հազիվ 5 տող գրած բան լինի (մենակ վերջին էջն ա 2 ամբողջական էջ)։ մտքերի տեղատարափ ա, գնում ու չի վերջանում, հոսող գիրք ա էսպես ասած։ հետաքրքիր տեղեր շատ ունի, էլի նույն ճնշող, ուղեղ բռնաբարող վիճակն ա պաչյանի մոտ։ ոբշմ հավանել եմ ու, հա՛հ, իմ ամենասիրած հայ ժամանակակից հեղինակն ա։

աչք եմ փակում ամեն ինչի վրա։ մյուս գործերին եմ սպասում ։

[Artavazd Yeghiazaryan · Rating 3 out of 5]

դու առնում ես պաչյանի նոր գիրքը, պատվիրում ես։ նա պատվիրում է։ գիրքը պատվիրում է։ դու անհամբեր ես ինչպես գրքի կարմիր մակերևույթին դաջված պ-ն ու ֆ-ն։

սա վեպ է։ վե՞պ է սա։ իսկ պ/ֆ-ն արա՞մն է, թե՞ վեպն է։

դու տարակուսած ես կարդում, քանի որ քեզ մանկուց սովորեցրել են, որ վեպը պետք է ունենա հերոս, սյուժե, մեծատառեր ու կետադրություն։ նույնը սովորցրել են նաև զանգվին, որ հոսում է կիրճում ու մեր երազներում։ իսկ ո՞վ ասաց, որ ճիշտ են սովորեցրել։ գուցե վեպին պետք չե՞ն սյուժե, հերոսներ ու առավել ևս կետադրություն։ դու լցնում ես սառը սուրճը ու նստում գետառի կողոսկրին։ գետառը հոսում է։

րևան
աչյան

գուցե սա իրոք վեպ է, իսկ մենք դեռ չգիտենք։ ե
ս
ի
մ

ծիտը թռավ։

\\\\\

հ․գ․ Պաչյանի շատ վաղուցվա երկրպագուն եմ, ու անկախ պ/ֆ-ից ունեցած տպավորություններից շարունակում եմ շատ սիրել ու սպասել նոր գործերին։

[Grigor Grigoryan · Rating 2 out of 5]

...օկ, ես գրականությունից բան չեմ հասկանում 😎

[Anna Gevorgyan · Rating 5 out of 5]

P/F-ը ընթերցողի առաջ բացվում է որպես պատմություն ոչնչով ու անգամ անմիջապես գուժում նրա ավարտը, բայց պատմությունը շարունակում է հոսել հաջորդող էջերին ու հոսում է դառնանուշ, փշոտ, բայց զուլալող հոսանքներով։ Հոսում է մի քաղաքում, որ ասես օտարացել է ինքն իրեն, ինքն իրեն բանտել, բետոնել ու խեղդել։ Ու քանի որ "լավ չէ քաղաքի համար, եթե նա իրավունք չունի լինելու ու մնալու ինքը, եթե նա ինքն իրենից դուրս է" (Բյոլ), քաղաքում ու քաղաքով ապրող գրքի հերոսը անվերջ դեգերումների մեջ է՝ ինքն իր ու քաղաքի ես-ը վերագտնելու։ Քաղաքի հիշողության ու անտեսված հուշերի, ճնշող ներկայի ու անթռչուն ապագայի պատկերներում կարճ պատումների միջոցով ընթերցողի առաջ նեղլիկ փողոցների խորքեր են բացվում՝ միայնությամբ, թախիծով, սիրով ու ատելությամբ, սպասումով ու ափսոսանքով լի խորքեր, որ շարունակում են ալեկոծ իրենց հոսանքը անտարբերության ու հեգնանքի հաստ շերտերի տակ անգամ։ Ու թեև ամեն ինչ հալում է, ու տրամվյան էլ չկա, բայց երևանցիները դեռ ողջ են ու իրենց այդ ողջ լինելը տարածում են գետառով մեկ՝ փակված, բայց հրաբխի պես իր ժամին սպասող այն գետի, որի մեջ նույնքան կեղտ ու կեղծ, սեր ու սեպ են լցրել, որքան քաղաքի փողոցներով հոսող մեր հոգիների մեջ․․․Ու գրքի էջերով հոսող Սևի հոգին ամեն էջում փնտրում է իրեն, ու փնտրում այնտեղ, որտեղ ամեն օր կրկնում են իրեն։ Գիրքը քաղաքին նայում է տխուր այն հայացքով, որով Սևը նայում էր այն աղջկա աչքերին, որովհետև գիտեր, որ վերջին անգամ է տեսնում նրան, վերջին անգամ նույն փողոցի նույն հատվածում, բայց լուռ, և ուրեմն նոր փողոց ու նոր աշխարհ հորինելով։ Ու թեև ջրամբարը, որի անւոնը ծով էր դրել, լրիվ դատարկել էին, բայց այդպես էլ չէին հաջողացրել դատարկել Սևի ծով- ապրումները, որ մարմնանում են պատուհանից ներս լցվող կապույտ լույսի մեջ։ Ու թեև հերոսի համար միայն մի ելք է մնացել՝ բռնել նրա հետագիծն ու քայլել մինչև ուժասպառ լինելը, բայց շարունակում է օրը դիմավորել թարմ տեսքով՝ սիրուն հագնված, ժպիտը դեմքին, որպես օրվա կեղծավոր զավակ։ Ու թեև որպես հատու խոստովանություն հերոսը վկայում է, որ իր մեջ ոչ ծով ունի, ոչ օվկիանոս ու փակ է անծիր տարածությունների համար, բայց ամեն տողից օվկիանոսային բազմերանգություն է բուրում, ու ծովային ալեկոծություններ են սուրում, ու անծիր տարածությունների քամի է խփում դեմքիդ։ Ու գետառի հետ երկխոսությամբ ավարտվող գիրքը նեղոսի չափ երկար մենախոսություն է թողնում ընթերցողին՝ Րևանի մասին ու իր ներսի չՐևացող ալեկոծությունների մասին․․․

[მწვანე კოღო · Rating 5 out of 5]

ეს ავტორი ლიტერატურული ფესტივალის პროგრამიდან მომხვდა თვალში - არასდროს გამიგია და დავინტერესდი.

წიგნი თარგმნილა ქართულად და სანამ ვიყიდდი, ერთი ლექსი თუ მოთხრობა თუ ესე თუ ნაკვესი წავიკითხე და მივხვდი, რომ მარტივ ტექსტთან არ მექნებოდა საქმე.

რამდენიმე სათქმელი მაქვს და სათითაოდ ვიტყვი:

* - არსებობს წიგნები, რომლებიც არასწორ დროს წავიკითხეთ და გვიფიქრია, სწორ დროს რომ წაგვეკითხა, რა კარგი იქნებოდაო. ეს წიგნი რომ არასწორ დროს წამეკითხა, ძალიან დამწყებოდა გული და ვინანებდი, ასეთი კარგი ტექსტი რომ გავფლანგე, მაგრამ საბედნიეროდ, ისეთ დროს წავიკითხე, როცა მჭირდებოდა კიდეც რაღაც მსგავსი.

* - ერევანში ყოფნისას სულ მეფიქრებოდა, როგორ ჰგავს ერთმანეთს თბილისი და ერევანი. ამ წიგნის კითხვის დროს არ მშორდებოდა შეგრძნება, რომ ნაცნობ ქუჩებში დავდიოდი (მერე რა, რომ აქ მტკვარია და იქ გეტარი).

* - წინა პუნქტის გაგრძელებად იმას ვიტყვი, ეს წიგნი დასრულებისას რას მივამსგავსე - ხანდახან, როცა თავს ძალიან ცუდად ვიგრძნობ ხოლმე, ჩემს თავს გასართობს ვუფიქრებ - მარტო დავდივარ ქალაქში, იმ ქუჩებში სადაც წლები მივლია და ისე ვიქცევი, თითქოს პირველად ვიყო, პირველად ვხედავდე ამ ყველაფერს. თან გაოცებული ვარ, თან მეზიზღება.

* - წიგნის ბოლო გვერდის ���აკითხვიდან 2 საათში ავტორი გავიცანი. გავიცანი არასწორი სიტყვაა ალბათ, ის ლაპარაკობდა და მე სადღაც დარბაზიდან ვუსმენდი, საინტერესო რაღაცები თქვა და მათ შორის იმას გამოვარჩევდი, რომ „რავი რა, დავწერე” ელფერი ჰქონდა ყველაფერს და ამაზე ნამდვილს ალბათ მწერალი ვერაფერს გეტყვის. სინამდვილეში, დანარჩენი პოზაა.

* - წიგნზე ხელი მოვაწერინე, კოღო როგორც იქნება სომხურად, ისე მომიწერე-მეთქი, ძალიან გაერთო იმ ფაქტით რომ კოღოს მეძახიან - მე, როგორც ბეჯითი მკითხველი კმაყოფილი ვარ, რომ ავტორი გავაცინე. დღე შედგა.

მოკლედ კი, ძალიან ტოპ საკითხავია, რომელსაც ალბათ კიდევ ბევრჯერ მივუბრუნდები.

„და ჩიტმა თქვა
ჭვავსვსვსშშააააჩაჩაჩაჩაჩჩჩჭჭჭჭსსუუუ
და მე ვუპასუხე
ბოდიში”

[Vahakn Keshishian · Rating 5 out of 5]

Առաջին գիրքն է որ կը կարդամ Պաչեանէն, չնայած որ ուրիշ գիրք մը շատոնց առած եմ, բայց բնաւ չեմ կարդացած։ Գիրքին մէջ կային բաժիններ որ չհասկցայ, կարծեմ կու գայ ժամանակակից Հայաստանեան գրականութեան իմ շատ ծանօթ չըլլալէս։ Բայց ընդհանրապէս հասկցայ եւ բաժիններ կայ որ նոյնիսկ շատ սիրեցի։
Ամենէն շատ սիրեցի հեղինակին յարաբերութիւնը իր քաղաքին, Երեւանի հետ։ Երեւանի ծակ ու ծուկին մասին իր ըսածները ցոյց կու տան թէ ինք որքա՜ն կը սիրէ իր քաղաքը, իր թաղամասը։ Տպաւորութիւնը ունեցայ որ Արաբկիրի շրջանին մասին ուրիշ տեղերէ շատ աւելի գրած է, ես ալ Արաբկիր կ՚ապրիմ, ուրեմնա այս պատճառով ալ շատ սիրեցի գրիքը։
Գետառի շուրջ իր ափսոսանքը եւս կը կիսեմ։ Կը յիշեմ երբ տակաւին նոր եկած էի Երեւան, եւ տակաին շատ վարժուած չէի, զարմացած էի թէ մարդիկ ինչու այդ վերաբերմունքը ունին իրենց քաղաքին գետին նկատմամբ։ Բայց յետոյ հասկցայ անշուշտ։
Անպայման կարդացէք եթէ Երեւանի մասին գիրք մը կ՚ուզէք։

[Arman Lorecyan · Rating 5 out of 5]

գետը վերցնում է լեզուս՝պատմվածքներ,սևագրեր,
վեպերի ու էսսեների ուրվագրեր,հատվածներ,
պարբերություններ,
նախադասություններ,գրառումներ,
լուսանցքներում արված նկարներ։քայլում եմ լեզվիս հետևից։նրա մասունքներն ափ են ձգվում։կանգ եմ առնում,մեկ առ մեկ համբերությամբ պոկում եմ մահամերձի՝քարերն ու ճյուղերը չանգռող փրկության վերջին հույսը,դարձյալ հանձնում ջրհոսքին։
ես հրաժեշտ եմ տալիս լեզվին՝
անափսոս

[Samson Martirosyan · Rating 3 out of 5]

Գիրքը չունի սյուժե, հեղինակի խոսքը գետի նման հոսում է, հետաքրքիր դրվագներ կան, հիշողություն, անցյալ, ներկա, ապագա, ամեն ինչ խառնված է իրար հոսում է ժամանակային տարածությունից դուրս ու ներս։ Մի քանի կերպար կա գրքում ՝ Սևը, Պ-ն, և Ֆ-ն։ Երեքն էլ ոնց որ հորինված լինեն, չես հասկանում որն է իրական որը մտածացին։ Երկու ժամում կարդացվում է, շատ հեշտ, ջրի պես հոսող նառռատիվ։

[Varduhi Hovhannisyan · Rating 2 out of 5]

Սիրում եմ ժամանակակիցներին ուսումնասիրել, եթե հավանում եմ, ի սրտե գրում եմ, բայց հաճախ խուսափում եմ վատ րևյու գրելուց, դե մարդիկ կարդում են։ Գրքից կային հատվածներ, որ իրոք հավանել եմ, բայց եսիմ է։ Ինձ համար ամեն ինչ թափթփված ու կիսատ էր

[Dató · Rating 2 out of 5]

դու
ապրում էիր
մի քաղաքում, որտեղ զարմանում էին, երբ փողոցում խնձոր էիր ուտում:

[Լիլիթ · Rating 3 out of 5]

Առանձնապես իրենից բան չէր ներկայացնում ,սյուժե չկար որը մի քիչ ձանձրացնում էր ,բաայց շատ արագ կարդացվեց։

[Luka Khatiashvili · Rating 5 out of 5]

“განთიადია.
ფიქრობ, როგორ გაუძლო სახლისკენ დაბრუნების ცდუნებას.
ნარკოტიკად ქცეული სახლი გიხმობს, იხვეწება შენს სიკვდილს,
კუბო სახლო, საფლავი სახლი,
კომპლექსი სახლი,
მაცდური სახლი.
თენდება. თქვენი სახლის კართან დგახარ.

აკაკუნებ -
არ აღებენ.
აკაკუნებ -
აღებენ,
ტრიალდები და
მიდიხარ.
გაძახებენ:
ვიცით, რომ შენ ხარ, მოდი სახლში! ბავშვი ხომ არ ხარ?
ჰო, ბავშვი ვარ.
მე ბავშვი ვარ.”

[herbmarium]

Կարդացի 2֊3 օրում, բայց թողեցի, որ մի քանի օր էլ անցնի, որ գրքի մեջ դրված մանուշակներն ու վարդի թերթերը չորանան։

Ակնկալիքները մերժող գիրք է, ու դա ամենաշատն է ինձ դուր գալիս։ Պետք չի մտածել, թե Ծտի պես կլինի, սյուժե կունենա կամ չի ունենա, ձեն բուդդայականությանը հարող այլ գրական գործերին նման կլինի, թե չի լինի, ձեւը կհաղթի, թե բովանդակությունը։

Կարդալիս թվում էր, որ հեղինակը նվաղած գետառի պես հոսում էր ներս՝ մե՛կ Արամի տեսքով, մե՛կ Ռուբենի, մե՛կ Սեւի, մե՛կ Գետառի, Երեւանի ու էդպես շարունակ։ Որքան բաց, փափուկ, վիրավոր, փխրուն։

Ակնկալիքներից հրաժարվելու, հեղինակին ներս թողնելու, ինքնաթափանցման, ինքնամոռացման գիրք է, եւ շնորհակալություն Արամին՝ նման փորձառության հնարավորության համար։

[Mariami · Rating 3 out of 5]

ადამიანებს გვაქვს ტენდენცია, რომ ხშირად მხოლოდ მნიშვნელოვანს ვამჩნევთ..ეს ავტორი კი გვიყვება ისეთ წვრილმანებზე, რომელიც ცოტას თუ შეუმჩნევია...ვფიქრობ განსხვავებული პერსპექტივით უნდა დაინახო. სამწუხაროდ მსგავსი ჩანაწერები ჩემი სტილი არ არის და გამიჭირდა ერთიანი აზრის გამოტანა. თუმცა უდავოდ ძალიან საინტერესოა

[Mariam Kozanashvili · Rating 2 out of 5]

kargi ragacebic iyo magram yvela ara, sheidzleba 2,5

[Arpy Manusyan · Rating 4 out of 5]

Չնայած առաջին հայացքից թվացյալ թեթեւությանը՝ պատումիկները հեշտ մարսելի չեն (գուցե որովհետեւ ավելի սրտամոտ են խիտ տեքստերն ու կառուցվածքային, սյուժետային նարատիվները)։ Դրանք տանում են տարբեր տեղեր, բայց թվում է, թե ձայնը նույն տեղից է հնչում։
Գուցե հետո նորից կարդամ։


"փամփուշնտերը հալում են, պատերազմը հալում է, ամեն ինչ հալում է: երեւանցիները դեռ ողջ են: կյանքը դեռ կյանք է"։

[Varsenik Ohanyan · Rating 5 out of 5]

…Վերջապես բարեխառն անձրևներից հետո կարող եմ նամակ գրել քեզ։
ողջու’յն
րևա՜ն, րևա՜ն
բուդհիդհարման յոթը տարի նստել է դեմքով դեպի պատը։ պաչյանը յոթը տարի նստել է դեմքով դեպի վեպը (արթուր ավանեսով):

Ի՞նչ է P/F-ը, ինչպե՞ս Պաչյանը դեմքով նստեց դեպի վեպը, իսկ մեզ պառկացրեց հողին, որ անվերջ հաշվենք աստղերը, …որ տեսնենք։
Երեք անգամ վերընթերցեցի, ու ի՞նչ է P/F-ը։ Երևի ես ինքս եմ P/F -ը, միշտ ցաք ու ցրիվ մտքերով, իմ ու պաչյանի մտքերն են P/F-ը, ի՞մն է P/F-ը։ Ու՞մն է P/F-ը։
Հայատառը երբեք նման «վեպ» տեսած չի…կարդում ես ու կարդում ու էլի մի 74 անգամ էլ կկարդաս ու չես հասկանա, թե ինչու՞ շահագործումից հանվեց վերջին անտեր մնացած տրամվայը, կկարդաս ու կփոխվեն եղանակները, աշունը,գարունը և մանավանդ ամառը, բայց ձմեռը, ձմեռը շատ է P/F-ում։ P/F-ը ունենալու,կարդալու, մարդկանց գտնելու, տարօրինակ կան��ցի գույնով գիրք է)


խնդրում եմ՝ վերադարձրեք տրամվայը երևանին։
հարգանքներով՝ սև
կամ ուղղակի՝ արամ

[Seda Harutyunyan · Rating 3 out of 5]

Պաչյանից առաջին ամբողջական գիրքն էր, որ կարդացի։ Մինչ այս կարդացել էի <<Թափանցիկ շշեր>> պատմվածքը։

Սև հերոսով այս կարմիր գիրքն արժանացել է Եվրոպական միության գրական մրցանակի։ Հետաքրքիր էր, թե ինչու՞ էին Պաչյանի հենց այս գիրքն ընտրել, դրա համար էլ ավելացրել էի այս տարվա գրքացուցակումս։

Չեմ ասի, որ շատ լավն էր, չեմ էլ ասի, որ շատ վատն էր։

Գրքում իրար հետ կապ չունեցող էջեր են կամ ես` հասարակ մահկանացուս, չտեսա էջերի միջև կապը։ Էջեր կային, որ գրվածը ֆանտաստիկ լավն էր, էջեր էլ կային, որ ֆանտաստիկ վատն էին։

Այս գրքում չկային մեծատառեր. բոլոր տառերը դրված էին մեկ հարթության վրա ու ապրում էին հավասար։ Հատուկ ու հասարակ գոյականները գոյատևում էին սպիտակ էջերի նույն մակարդակում։ Էջեր էլ կային, որոնցում կետադրական նշանները լրիվ մենակ էին թողել բառերին։

Գրքում Երևանն էր` իր տարբեր մարդկանցով, անկյուններով, եղանակներով, կամուրջներով, գետերով, ցավերով ու առանց տրամվայի։

Շատ դեպրեսիվ էր. տեղ-տեղ ուզում էի գնալ դուրս ու մի կուշտ մաքուր օդ շնչել։

Ձեռագիրը գեղեցիկ էր, նոր բառեր սովորեցի։ Բավականին գեղեցիկ մտքեր կային։ Բացի այդ էլ շատ արագ ընթերցվեց։ Դրան նպաստեց նաև տեքստի բավականին քիչ լինելը։ Էջեր կային, որոնցում ընդամենը 3-4 բառ էր գրված։ Այդ ազատ տեղերը միասին հավաքելով հնարավոր կլիներ մի ամբողջ նոր գիրք հրատարակել)) Թղթի որակն ու գրքի կազմը հրաշալի էին։

Ինչևէ, Պաչյանից ու Եվրոպական միության գրական մրցանակի արժանացած գրքից ավելին էի ակնկալում։ Հաջորդ տարի անպայման ընթերցելու եմ <<Ծիտ>>-ն ու <<Ռոբինզոն>>-ը։ Իսկ <<Թափանցիկ շշեր>>-ին շնորհակալություն, որ թույլ չտվեց այս գրքին լինել առաջինն ու սխալ կարծիք կազմել Պաչյան գրողի մասին։

Ամեն դեպքում այս գիրքն արժեր կարդալ։
Կարդացե՞լ եք, հավանե՞լ եք։

[Lucy Ulunts · Rating 4 out of 5]

պաչյան առաջին անգամ էի կարդում. շատ պատահական վերցրել եմ գրախանութից ու սկսել կարդալ, ձեռագրին ծանոթ չէի, բայց p/f-ը օրագիր էր, հոսող մտքերի սևագիր, շատ դետալներով էր, ու նաև շատ կիսատ

«եթե չես փնտրում ուրեմն գործում ես եթե գործում ես քեզ սահմանում է քո կիսատությունը եթե քեզ սահմանում է քո կիսատությունը չի վերջանում»

Երևանի սրճարաններից մեկում նստելու, «անհեռանկար, անորոշ, կատարյալ երջանիկ» տրամադրությամբ կարդալու գիրք, որի նկարագրությունները մտքումդ պահած հետո պետք ա չափել Երևանի փողոցները

գրքի շապիկը շատ հետաքրքիրն ա. գույնը, թերթերի որակը, դիզայնը...
մի խոսքով՝ կշարունակեմ կարդալ պաչյան

[Bella Baghdasaryan · Rating 3 out of 5]

Գիրքը միախառնում է հիշողություններ, քաղաքային պատկերներ և անձնական մտորումներ։ Մի քանի հատվածներ հատկապես շատ եմ հավանել, մյուսները՝ ոչ այնքան։ Բայց կարդալուց Երևանը շատ եմ կարոտել։ Պաչյանի գրիչը քաղաքին հյուսում է կենդանի կերպարի պես՝ հիշողություններով, փողոցների շնչով ու անցյալից եկող ձայներով։

"և քանի որ լռում էր՝ ոչ ոքի պետք չէր։
և քանի որ ոչ ոքի պետք չէր՝ նոր աշխարհ էր հորինում։"

[Tamuna Shalamberidze · Rating 5 out of 5]

i loved it ! a certain kind of autofiction, hate fueled love letter to the city, to the self, to the streets, to Getar and to Yerevan’s tramway:)
Poetry can be found in unexpected places , unexpected words and rhythms. Just like I found poetry so unexpectedly in Yerevan two weeks ago.
My first taste of Armenian fiction was certainly a success!
read it read it read it

(ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ გამოსცა ქართული თარგმანი.)

“ზამთარია.
ბნელა.
ფარნების ციცინათელა ხარ შენ.” 🦋

[Իզաբելա Մադոյան · Rating 3 out of 5]

Էս գիրքը երևի ճիշտ ժամանակ էի ընտրել կարդալու համար։Կային էջեր,որ իրոք հասնում էին հոգուդ,որ հասկանում էիր,բայց նաև կային էջեր,որոնք էդպես էլ չհասկացա ու ինձ համար մնացին անհասկանալի։Խորհուրդ կտամ անպայման կարդալ։

[Tatev Vardapetyan · Rating 5 out of 5]

Էս գիրքը սկիզբ ու վերջ չունի:

[Mariam Vahramian · Rating 4 out of 5]

հոսք...

վե՛րջ։ ասել վերջ ու քնել։

[Nefertiti · Rating 5 out of 5]

I haven’t felt shivers after finishing a book before for such a long time.