What do you think?
Rate this book
Dagen van melk: De geschiedenis van ons familiebedrijf
Zestien was Jutta's opa toen hij in 1915 melk ging ophalen bij boeren in de buurt. Tegen de tijd dat Jutta werd geboren reed hij in een Mercedes en rookte hij dikke sigaren. Dit bijna Amerikaanse familieverhaal van armoe naar rijkdom speelt zich af tegen de wonderbaarlijke geschiedenis van de melkproductie in Nederland. Grootvader Leen Menken bracht met 'Melk is goed voor elk' de zuiveldrank aan de man en was de laatste particuliere melkproducent in Nederland.
Door gesprekken met haar ooms en tantes, herinneringen van opa Leen en archiefonderzoek reconstrueert Chorus de opkomst en de nadagen van het familiebedrijf.
Door gesprekken met haar ooms en tantes, herinneringen van opa Leen en archiefonderzoek reconstrueert Chorus de opkomst en de nadagen van het familiebedrijf.
275 pages, Kindle Edition
Published October 3, 2025
1 person is currently reading
52 people want to read
About the author
Jutta Chorus
8 books4 followersJutta Chorus (1967, Leiden) is schrijver en journalist voor NRC Handelsblad. In 2003 won ze de Prijs voor Dagbladjournalistiek voor haar bijdragen over de korte politieke carrière van Pim Fortuyn. Ze beschrijft van dichtbij prominente maatschappelijke figuren, zoals het campagneboek In de ban van Fortuyn (met Menno de Galan) laat zien of het portret Beatrix. Dwars door alle weerstand heen (2013). In 2009 verscheen de kroniek Afri. Leven in een migrantenwijk over de Rotterdamse Afrikaanderwijk. Het werk werd genomineerd voor de M.J. Brusseprijs 2010 voor het beste journalistieke boek en het Beste Rotterdamse Boek. Samen met Bas Blokker werkt Chorus aan een biografie van de jonge Claus von Amsberg.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
December 13, 2025
Blog n.a.v. ‘Dagen van melk’ van Jutta Chorus
De familie Menken was in de 20e eeuw groot in de zuivelwereld. Jutta Chorus schrijft in dit boek zowel familie- als bedrijfsgeschiedenis. Maar tegelijkertijd ook Nederlandse geschiedenis over melk ophalen bij de boer, over melk als gezonde drank (schoolmelk!), over de melkplas en de boterberg die ontstonden – en dat wij Nederlanders nu veel meer frisdrank drinken dan melk. Zo ging het in een eeuw.
Een boeiend boek!
Wat mij opviel:
“In Leiden telde men in 1924 nog 68 gevallen van tbc en 283 gevallen van roodvonk. Vervuilde melk was vaak de oorzaak.”
“Aan het eind van de negentiende eeuw hadden twee soorten ondernemingen de plaats ingenomen van de verse-melk-bij-de-boer: particulier fabrikanten zoals Leen en iets later de coöperaties van boeren. Voor kleine veehouders was samenwerken bij de bereiding van melk een manier om hun onafhankelijkheid te bewaren. “
“De Nederlandse economie kromp tussen 1929 en 1934 met zeven procent, de uitvoer met bijna dertig procent. (…) In die jaren werkte een op de vijf Nederlanders van de beroepsbevolking in de landbouw.”
“Schoolmelk – de meest tastbare manifestatie van het geloof in de goedheid van melk. (…) Het was eerst en vooral een subsidie voor de boeren en zuivelfabrikanten die te veel melk produceerden. Tot 1948 betaalde het Rijk de schoolmelk geheel en al. Daarna werden de kosten gedeeld tussen Rijk, gemeenten en de ouders van schoolgaande kinderen.”
“Na de bevrijding was er een kille wind opgestoken in de Nederlandse zuivelindustrie. Van de scherpe geografische verdeling tussen coöperaties en particulieren van voor de oorlog was nog maar weinig over. De provincie Drenthe had in 1945 nog zesenvijftig zuivelfabrieken, allemaal coöperaties.”
“De regering maakte van de zuivelindustrie een geleide economie. Om ineenstorting van de landbouw te voorkomen introduceerde Sicco Mansholt, de charismatische landbouwminister in het eerste naoorlogse kabinet Schermerhorn-Drees, de garantieprijs voor melk. (…) Een garantie op de melkprijs leidde onvermijdelijk tot overproductie van zuivel. (…) Zo ontstonden de melkplas en de boterberg.”
“In de eerst ‘schijf van vijf’ uit 1953 (…) was voor melk een eigen vak toegekend vanwege het gehalte aan eiwitten, mineralen en vitamine B. Boter kreeg een eigen vak, net als kaas en eieren samen met vlees en vis. Door drie van de vijf vakken te reserveren voor melkproducten benadrukte de Nederlandse overheid: niets is gezonder dan zuivel.”
“Tussen 1950 en 1975 halveerde de hoeveelheid melk – vol, halfvol, mager, rauw – die Nederlanders gebruikten. Het ging van 517 gram per dag in 1950, via 397 in 1960, naar 254 in 1975.”
“De zuivelproductie kwam in handen van steeds minder bedrijven. De consumptie nam steeds verder af – van 179 liter per hoofd van de bevolking in 1960 naar 156 liter in 1965. Het was niet toevallig de tijd dat de priklimonade, door een reclamebureau met een knipoog naar vrolijke gezondheid ‘frisdrank’ genoemd, een sprong naar de huiskamers maakte.”
“In 2012 dronk de Nederlander gemiddeld nog geen 50 liter melk meer, maar wel bijna twee keer zoveel frisdrank.”
De familie Menken was in de 20e eeuw groot in de zuivelwereld. Jutta Chorus schrijft in dit boek zowel familie- als bedrijfsgeschiedenis. Maar tegelijkertijd ook Nederlandse geschiedenis over melk ophalen bij de boer, over melk als gezonde drank (schoolmelk!), over de melkplas en de boterberg die ontstonden – en dat wij Nederlanders nu veel meer frisdrank drinken dan melk. Zo ging het in een eeuw.
Een boeiend boek!
Wat mij opviel:
“In Leiden telde men in 1924 nog 68 gevallen van tbc en 283 gevallen van roodvonk. Vervuilde melk was vaak de oorzaak.”
“Aan het eind van de negentiende eeuw hadden twee soorten ondernemingen de plaats ingenomen van de verse-melk-bij-de-boer: particulier fabrikanten zoals Leen en iets later de coöperaties van boeren. Voor kleine veehouders was samenwerken bij de bereiding van melk een manier om hun onafhankelijkheid te bewaren. “
“De Nederlandse economie kromp tussen 1929 en 1934 met zeven procent, de uitvoer met bijna dertig procent. (…) In die jaren werkte een op de vijf Nederlanders van de beroepsbevolking in de landbouw.”
“Schoolmelk – de meest tastbare manifestatie van het geloof in de goedheid van melk. (…) Het was eerst en vooral een subsidie voor de boeren en zuivelfabrikanten die te veel melk produceerden. Tot 1948 betaalde het Rijk de schoolmelk geheel en al. Daarna werden de kosten gedeeld tussen Rijk, gemeenten en de ouders van schoolgaande kinderen.”
“Na de bevrijding was er een kille wind opgestoken in de Nederlandse zuivelindustrie. Van de scherpe geografische verdeling tussen coöperaties en particulieren van voor de oorlog was nog maar weinig over. De provincie Drenthe had in 1945 nog zesenvijftig zuivelfabrieken, allemaal coöperaties.”
“De regering maakte van de zuivelindustrie een geleide economie. Om ineenstorting van de landbouw te voorkomen introduceerde Sicco Mansholt, de charismatische landbouwminister in het eerste naoorlogse kabinet Schermerhorn-Drees, de garantieprijs voor melk. (…) Een garantie op de melkprijs leidde onvermijdelijk tot overproductie van zuivel. (…) Zo ontstonden de melkplas en de boterberg.”
“In de eerst ‘schijf van vijf’ uit 1953 (…) was voor melk een eigen vak toegekend vanwege het gehalte aan eiwitten, mineralen en vitamine B. Boter kreeg een eigen vak, net als kaas en eieren samen met vlees en vis. Door drie van de vijf vakken te reserveren voor melkproducten benadrukte de Nederlandse overheid: niets is gezonder dan zuivel.”
“Tussen 1950 en 1975 halveerde de hoeveelheid melk – vol, halfvol, mager, rauw – die Nederlanders gebruikten. Het ging van 517 gram per dag in 1950, via 397 in 1960, naar 254 in 1975.”
“De zuivelproductie kwam in handen van steeds minder bedrijven. De consumptie nam steeds verder af – van 179 liter per hoofd van de bevolking in 1960 naar 156 liter in 1965. Het was niet toevallig de tijd dat de priklimonade, door een reclamebureau met een knipoog naar vrolijke gezondheid ‘frisdrank’ genoemd, een sprong naar de huiskamers maakte.”
“In 2012 dronk de Nederlander gemiddeld nog geen 50 liter melk meer, maar wel bijna twee keer zoveel frisdrank.”
March 1, 2026
Mooie, toegankelijke sociaaleconomische geschiedenis, familiegeschiedenis en tijdsbeeld. De Menkens worden liefdevol maar niet onkritisch beschreven en in hun tijd en sociale omgeving (RK) geplaatst. Aanrader
February 16, 2026
Ik heb dit boek met heel veel plezier gelezen. Mijn opa is ook een Menken uit het Rietveld maar niet van deze Menken tak. Of ze familie zijn weet ik niet, ik zal dat eens navragen bij mijn tantes. Veel herkenbare dingen doordat ik jaren in Leiden en omgeving heb gewoond. Op de lagere school hebben we een keer een excursie gemaakt naar de Menken fabriek in Wassenaar. Erg leuk en interessant om dit boek te lezen. De foto’s in het boek maken alles nog sprekender. Het is goed geschreven. Een aanrader!
November 10, 2025
Jutta schrijft zonder franje. Ze benoemt wat er was, wat er niet werd gezegd, en wat daaronder lag. De mensen in het boek hebben echt geleefd, maar ze maakt van hen geen mythe. Ze kijkt scherp, maar met mededogen.
Wat blijft hangen, is de stilte tussen de woorden. De sporen van wat is gebeurd, en hoe die doorwerken in de generaties daarna. ‘Dagen van melk’ is een ingetogen boek, precies geformuleerd en daardoor des te indringender.
Wat blijft hangen, is de stilte tussen de woorden. De sporen van wat is gebeurd, en hoe die doorwerken in de generaties daarna. ‘Dagen van melk’ is een ingetogen boek, precies geformuleerd en daardoor des te indringender.
January 29, 2026
Vooral leuk vanwege de herkenbaarheid van de plekken: Hazerswoude, Oude Vest, Geverstraat. Ook de uitstapjes naar de landelijke ontwikkelingen (wo2 en de harmonisatie van melk/Sicco Mansholt/ de opkomst van de coöperaties) maken het interessant.
Maar: allemaal wel megalomaan. Ik had wel een wat kritischer geluid (bijv van medewerkers) naar de acties van mn Leen Menken willen horen
Maar: allemaal wel megalomaan. Ik had wel een wat kritischer geluid (bijv van medewerkers) naar de acties van mn Leen Menken willen horen
January 22, 2026
Interessant boek over de Menken melk die ik nog goed ken uit mijn jeugd evenals de fabriek in Wassenaar. Wat een verhaal met al die kinderen en de houding tegenover de dames in het gezin. tja dat vond ik wel opvallend
December 9, 2025
Interessante familiegeschiedenis.
December 28, 2025
Smullen, zeker voor een oud-Wassenaarse.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews