Το χρυσό παραπέτασμα: Η γέννηση του ολοκληρωτικού καπιταλισμού

by Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Κώστας Βεργόπουλος (Foreword)

Η πτώση του τείχους του Βερολίνου και ο πρώτος πόλεμος του πατρός Μπους εναντίον του Ιράκ διαμόρφωσαν τον κόσμο της δεκαετίας του ’90: Τον κόσμο της μίας υπερδύναμης, της μίας αγοράς και της μίας πολιτικής θρησκείας, του νεοφιλελευθερισμού.

Σήμερα, βιώνουμε την αποδόμηση αυτού του κόσμου. Ο θρόνος του δολαρίου τρίζει, το πετρέλαιο απογειώνεται και η παγκόσμια ύφεση εξελίσσεται σε ενδημική απειλή. Ο δεύτερος πόλεμος του υιού Μπους στο Ιράκ, αντί να θωρακίσει την αμερικανική παντοκρατορία, επιτάχυνε τη διάβρωσή της. Η χίμαιρα της «παγκοσμιοποίησης» δίνει τη θέση της στα καινούρια τείχη, στη Βαγδάτη, στη Ραμάλα και στο Ρίο Γκράντε.

Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου προσεγγίζει τον ύστερο καπιταλισμό από τρεις συγκλίνουσες διαδρομές, στην Ιστορία, την πολιτική οικονομία και τις διεθνείς σχέσεις. Υποστηρίζει ότι η λανθάνουσα κρίση μεταμορφώνει το σύστημα σε ένα είδος ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Δημιουργεί, όμως, και τη δυνατότητα μιας δημοκρατικής ανατροπής, που μπορεί να αναχαιτίσει τις απειλές για την ελευθερία, την παγκόσμια ειρήνη, τη βιόσφαιρα του πλανήτη και τον πολιτισμό του κοινωνικού ανθρώπου.

«Αντικείμενο του βιβλίου που έχει στα χέρια του ο αναγνώστης είναι τα νέα, ειδοποιά χαρακτηριστικά του ύστερου καπιταλισμού που συνθέτουν την ολιγαρχική-νεοαπολυταρχική μετάλλαξή του. (...) H δυσκολία του καπιταλισμού να υπερβεί τα συμπτώματα παρακμής, και όχι τα νέα, τεχνολογικά ελιξίρια που διαρκώς εφευρίσκει, τον υποχρεώνει να στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς την πολιτική και στρατιωτική βία, κάτι που χαρακτήριζε τον νηπιακό καπιταλισμό της “πρωταρχικής συσσώρευσης”, όταν απελευθερωνόταν από τα δεσμά της φεουδαρχίας. Ο γεροντικός καπιταλισμός ξεμωραίνεται χωρίς τη χάρη της παιδικής ηλικίας του, χωρίς την επαγγελία μιας πιο ελεύθερης και πλούσιας ζωής που θα αποζημιώσει, για τις αναπόφευκτες ωδίνες του τοκετού, τους σκαπανείς ενός καινούριου μέλλοντος. Το κοινωνικό σύστημα που ορθώθηκε πάνω από τις Βαστίλλες των Σκοτεινών Χρόνων με την τρίχρωμη σημαία της Ελευθερίας-Ισότητας-Αδελφότητας δεν φαίνεται να μπορεί να επιβιώσει στο ορατό μέλλον παρά μόνο κάτω από τη μαύρη σημαία της πειρατείας και της επιβολής».


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Ευχαριστίες
Κατάλογος γραφημάτων και πινάκων

Πρόλογος του Κώστα Βεργόπουλου
Πρόλογος του συγγραφέα

Κεφάλαιο 1. Η χρηματιστηριακή έκρηξη
Κεφάλαιο 2. Περί οικονομίας της γνώσης
Κεφάλαιο 3. Άνοδος και κρίση του νεοφιλελευθερισμού
Κεφάλαιο 4. Το οικολογικό πρόβλημα
Κεφάλαιο 5. Το ολιγαρχικό κράτος
Κεφάλαιο 6. Ιμπεριαλισμός και παγκοσμιοποίηση
Κεφάλαιο 7. Η διάβρωση της αμερικανικής ηγεμονίας
Κεφάλαιο 8. Ανταγωνισμοί και αντιστάσεις
Κεφάλαιο 9. Η επερχόμενη σύγκρουση

390 pages, Paperback

First published December 1, 2008

About the author

Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959. Σπούδασε Φυσική στο πανεπιστήμιο της Αθήνας, υπήρξε μεταπτυχιακός υπότροφος στο ερευνητικό κέντρο "Δημόκριτος" και έγινε διδάκτορας Θεωρητικής Φυσικής. Από το 1990 ασχολείται επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία. Συνεργάστηκε κατά καιρούς με σειρά εντύπων και ηλεκτρονικών μέσων, στο πολιτικό και διεθνές ρεπορτάζ.

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες εργάζεται στην εφημερίδα "Καθημερινή". Πραγματοποίησε για λογαριασμό της εφημερίδας αποστολές σε εμπόλεμες ζώνες, όπως στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, το Ιράκ, τη Λιβύη και την ανατολική Ουκρανία, ενώ κάλυψε τις λαϊκές εξεγέρσεις στο Κάιρο, το 2011 και στην Κωνσταντινούπολη, το 2013.

Reviews

[Themis · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου «Το χρυσό παραπέτασμα: Η γέννηση του ολοκληρωτικού καπιταλισμού» αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ανάλυση της σύγχρονης καπιταλιστικής πραγματικότητας, μέσα από την κριτική προσέγγιση ενός διανοούμενου με μαρξιστική οπτική. Ο συγγραφέας εξετάζει τη μετάβαση από τον παραδοσιακό καπιταλισμό σε μια νέα μορφή, την οποία ορίζει ως «ολοκληρωτικό καπιταλισμό», εστιάζοντας στις τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές που έχουν επηρεάσει τις δομές εξουσίας και την καθημερινότητα.

Από τα κεντρικά θέματα του βιβλίου είναι η αυτοματοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη μέσω των οποίων αναδεικνύεται η επιρροή της τεχνολογικής προόδου στην παραγωγή, στις θέσεις εργασίας και στη συγκέντρωση πλούτου. Επίσης η παγκόσμια ανισότητα με τη ανησυχητική διεύρυνση του χάσματος μεταξύ πλουσίων και φτωχών, με αιχμή του δόρατος τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Ταυτόχρονα ο ολοκληρωτισμός και το μέλλον της Δημοκρατίας σε μια εποχή που η αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών προς όφελος μιας «εταιρικής εξουσίας» προωθεί τη διαρκή επιτήρηση και τον έλεγχο.

Το έργο ισορροπεί ανάμεσα στη θεωρητική ανάλυση και στα εμπειρικά παραδείγματα, προσφέροντας στον αναγνώστη υλικό για σκέψη, ιδιαίτερα σε όσους ενδιαφέρονται πραγματικά για την πολιτική οικονομία και την επίδρασή της στο πεδίο των κοινωνικών εξελίξεων. Το ύφος του Παπακωνσταντίνου είναι δομημένο και προσιτό, καθιστώντας το βιβλίο χρήσιμο τόσο για ειδικούς όσο και για το ευρύτερο κοινό. Εάν ενδιαφέρεστε για μια κριτική αποτίμηση της καπιταλιστικής εποχής μας, το συγκεκριμένο έργο αξίζει να διαβαστεί.