What do you think?
Rate this book
De Rapaille Partijen: Antipolitieke sentimenten 1918-1931
Het provocerende optreden van de verschillende Rapaille Partijen in het interbellum vormt een uniek verschijnsel in de Nederlandse politieke geschiedenis. De verkiezing op 27 april 1921 van de alcoholistische straatzwerver Had-je-me-maar tot Amsterdams gemeenteraadslid veroorzaakte ongekende beroering. Een monsterverbond van revolterende anarchisten en non-conformistische kunstenaars – al gauw bekend onder de scheldnaam Rapaille Partij – zat achter de sensationele stunt om de parlementaire democratie in diskrediet te brengen. Nieuwe geruchtmakende verkiezingsacties en de oprichting van lokale Rapaille Partijen bleven niet uit. Gangmaker Erich Wichman – grensverleggend kunstenaar en principieel alcoholist – verwierf binnen enkele jaren een cultstatus binnen het Nederlandse fascisme.
448 pages, Paperback
Published May 1, 2024
2 people are currently reading
8 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
December 6, 2024
De rapaille partijen: Anitpolitieke sentimenten 1918 - 1931 (2024) lees ik als een "spin off" van de NSB-trilogie (in wording) van historicus-cum-beeldend kunstenaar Te Slaa. Zijn productiviteit is hoog; In 2021 verscheen deel van de NSB-trilogie, in 2022 verscheen Fascisme, oorsprong en ideologie. Hij Is niet verbonden aan een universiteit of onderzoeksinstituut en roert zich regelmatig in de publieke opinie. "Een virulent cynisme tegenover de parlementaire democratie en haar instituties dreigt de norm te worden." (p. 341), waarschuwt de hij dan ook in zijn slotwoord. Andere Tijden zag dat al in 2002 en maakte een mooie docu over: https://anderetijden.nl/aflevering/55....
Het boek beschrijft de opkomst van de anti-politieke partij begin de jaren 1920. Zij waren in wezen tegen de parlementaire democratie als zodanig, en tegen de stemplicht als meest concrete uitwerking daarvan. Met ludieke slogans als"Gratis dagelijks gemeenteborrels" wist de Rappeillepartij in 1921 twee zetels te bemachtigen in de Amsterdamse gemeenteraad. De bejaarde, analfabete, alcoholistische zwever op Rembrandtplein (Cornelis de Gelder, alias"Hadjememaar") werd lijsttrekker en ging onverwachts "viral"). Politiek als theater en stemmen als protest bestonden dus een eeuw geleden als. Dit roept associaties op aan het Simplisties Verbond van Van Kooten en De Bie uit 1974 (Geen gezeik, iedereen rijk!) Met een verschil: De Rappaillepartij werd door de NSB beschouwd als een belangrijke voorganger.
De auteur laat goed zien dat de opkomst van dit gedachtengoed gekoppeld is in aan het "anti-verlichtingsdenken" vanaf 1870, maar vooral aan de opkomst van de futuristen en Proto-fascisten in Italië. Een Nederlandse exponent daarvan was de vrijwel vergeten agitprop kunstenaar Erich Wichmann (de broer van bekendere feministe Clara Wichman), . Hij was iemand uit de gegoede burgerij (vader hoogleraar en moeder kunstenares) die gebroken had met zijn familie, gesjeesd was op de universiteit, kinderen verwekte bij twee verschillende vrouwen maar liever in de wijnbar zat aan de Reguliersgracht 33 als "professioneel alcoholist". Politiek gezien was hij een "vrije anarchist" waarvan Domela Nieuwenhuis het bekendste voorbeeld is en het meest te vergelijken is met de Libertaire Partij. Als kunstenaar was hij niet erg succesvol, maar als auctor intellectualis van de Rappaillepartij des te meer. Politiek als performance kunstwerk. Wichmann stierf in 1929 op zijn 38 en zijn de meeste lokale partijen verdwenen. iN 1931 wordt de NSB opgericht en eindigt de geschiedschrijving van dit boek.
De jaren 1920 zijn de kraamkamer van het algemeen kiesrecht, het stelsel van evenredige vertegenwoordiging en kende een veelheid van politieke partijen. Aan de Kamerverkiezingen van 1922 (toen ook vrouwen mochten stemmen) deden maar liefst 45 partijen deel, voor een parlement van slechts 100 zetels. De Rapaille partij haalde de kiesdrempel bij lange na niet en raakte langzaam in de vergetelheid. Deze grote verbouwing van het Huis van Thorbecke had wel iets meer uitleg mogen krijgen in het boek. Erg veel tekst heeft de auteur nodig voor het juridische instrumentarium dat de overheid zoekt om Hadjememaar buiten de gemeenteraad te houden. De (vaak al lang vervallen) wetsartikelen vliegen je om de oren, terwijl de belangrijkste politieke vraag toch is of de gevestigde macht en rapaille met elkaar in gesprek komen. Antwoord: Nee. Zou dit niet ook deels het succes van de nieuwe partij. Uiteindelijk bloedt een wetswijziging dood en wordt de zwerver opgepakt voor openbare dronkenschap en naar een afkick kliniek gestuurd. Toont dit niet een voorbeeld dat we in Nederland liever praktische problemen oplossen dan fundamentele discussies voeren over politiek?
Behalve zijn ene slotzin, onthoudt de auteur zich wijselijk van commentaar op de actuele situatie. Zou een Hadjememaar anno 2024 ook nog kunnen bestaan? De stemplicht is in 1970 afgeschaft dus dat zou geen verkiezingsthema meer kunnen zijn. Maar kunnen we Hadjemaar niet zien als eerste populist en zijn partij als (een van de) eerste populistische partijen? Wordt het niet eens tijd voor een goede fictiereeks over onze "oer-populist" )https://historiek.net/liberaal-sociaa...? Liefjes, pamfletten, archiefbeeld en historische locaties te over. En laat dat dan een gezamenlijke productie worden van alle Nederlandse omroepen. Want populisme is toch van ons allemaal, nietwaar?
Het boek beschrijft de opkomst van de anti-politieke partij begin de jaren 1920. Zij waren in wezen tegen de parlementaire democratie als zodanig, en tegen de stemplicht als meest concrete uitwerking daarvan. Met ludieke slogans als"Gratis dagelijks gemeenteborrels" wist de Rappeillepartij in 1921 twee zetels te bemachtigen in de Amsterdamse gemeenteraad. De bejaarde, analfabete, alcoholistische zwever op Rembrandtplein (Cornelis de Gelder, alias"Hadjememaar") werd lijsttrekker en ging onverwachts "viral"). Politiek als theater en stemmen als protest bestonden dus een eeuw geleden als. Dit roept associaties op aan het Simplisties Verbond van Van Kooten en De Bie uit 1974 (Geen gezeik, iedereen rijk!) Met een verschil: De Rappaillepartij werd door de NSB beschouwd als een belangrijke voorganger.
De auteur laat goed zien dat de opkomst van dit gedachtengoed gekoppeld is in aan het "anti-verlichtingsdenken" vanaf 1870, maar vooral aan de opkomst van de futuristen en Proto-fascisten in Italië. Een Nederlandse exponent daarvan was de vrijwel vergeten agitprop kunstenaar Erich Wichmann (de broer van bekendere feministe Clara Wichman), . Hij was iemand uit de gegoede burgerij (vader hoogleraar en moeder kunstenares) die gebroken had met zijn familie, gesjeesd was op de universiteit, kinderen verwekte bij twee verschillende vrouwen maar liever in de wijnbar zat aan de Reguliersgracht 33 als "professioneel alcoholist". Politiek gezien was hij een "vrije anarchist" waarvan Domela Nieuwenhuis het bekendste voorbeeld is en het meest te vergelijken is met de Libertaire Partij. Als kunstenaar was hij niet erg succesvol, maar als auctor intellectualis van de Rappaillepartij des te meer. Politiek als performance kunstwerk. Wichmann stierf in 1929 op zijn 38 en zijn de meeste lokale partijen verdwenen. iN 1931 wordt de NSB opgericht en eindigt de geschiedschrijving van dit boek.
De jaren 1920 zijn de kraamkamer van het algemeen kiesrecht, het stelsel van evenredige vertegenwoordiging en kende een veelheid van politieke partijen. Aan de Kamerverkiezingen van 1922 (toen ook vrouwen mochten stemmen) deden maar liefst 45 partijen deel, voor een parlement van slechts 100 zetels. De Rapaille partij haalde de kiesdrempel bij lange na niet en raakte langzaam in de vergetelheid. Deze grote verbouwing van het Huis van Thorbecke had wel iets meer uitleg mogen krijgen in het boek. Erg veel tekst heeft de auteur nodig voor het juridische instrumentarium dat de overheid zoekt om Hadjememaar buiten de gemeenteraad te houden. De (vaak al lang vervallen) wetsartikelen vliegen je om de oren, terwijl de belangrijkste politieke vraag toch is of de gevestigde macht en rapaille met elkaar in gesprek komen. Antwoord: Nee. Zou dit niet ook deels het succes van de nieuwe partij. Uiteindelijk bloedt een wetswijziging dood en wordt de zwerver opgepakt voor openbare dronkenschap en naar een afkick kliniek gestuurd. Toont dit niet een voorbeeld dat we in Nederland liever praktische problemen oplossen dan fundamentele discussies voeren over politiek?
Behalve zijn ene slotzin, onthoudt de auteur zich wijselijk van commentaar op de actuele situatie. Zou een Hadjememaar anno 2024 ook nog kunnen bestaan? De stemplicht is in 1970 afgeschaft dus dat zou geen verkiezingsthema meer kunnen zijn. Maar kunnen we Hadjemaar niet zien als eerste populist en zijn partij als (een van de) eerste populistische partijen? Wordt het niet eens tijd voor een goede fictiereeks over onze "oer-populist" )https://historiek.net/liberaal-sociaa...? Liefjes, pamfletten, archiefbeeld en historische locaties te over. En laat dat dan een gezamenlijke productie worden van alle Nederlandse omroepen. Want populisme is toch van ons allemaal, nietwaar?
September 22, 2025
Uitstekend geschreven werk over de zogenaamde komische rapaille partijen. Ik zal eerlijk zeggen dat ik van tevoren had verwacht dat dit boek slechts over de hilariteit van de verkiezing van een zwerver in de Amsterdamse gemeenteraad ging. Tot mijn verassing, in positieve zin, gaat dit boek over veel meer.
Robin te Slaa legt de achterliggende geschiedenis uitstekend uit door goed te omschrijven wat nou daadwerkelijk de (historische) context was en de (historische) gevolgen waren van de acties destijds. Van een gedetailleerde beschrijving van het vroeg-Nederlands anarchisme, de persoonlijke geschiedenissen van de verscheidene hoofdpersonen tot uiteindelijk de eerste fasen van het Nederlands fascisme.
Ik heb ontzettend veel geleerd over de vroege Nederlandse politiek en ik kijk uit meer werk van deze historicus-schrijver te lezen.
Robin te Slaa legt de achterliggende geschiedenis uitstekend uit door goed te omschrijven wat nou daadwerkelijk de (historische) context was en de (historische) gevolgen waren van de acties destijds. Van een gedetailleerde beschrijving van het vroeg-Nederlands anarchisme, de persoonlijke geschiedenissen van de verscheidene hoofdpersonen tot uiteindelijk de eerste fasen van het Nederlands fascisme.
Ik heb ontzettend veel geleerd over de vroege Nederlandse politiek en ik kijk uit meer werk van deze historicus-schrijver te lezen.
Read
October 17, 2024Review volgt!
Displaying 1 - 3 of 3 reviews