Krizin Gölgesinde En Uzun Beş Yıl

by Ümit Akçay

Ekonomi politikalarındaki “U-dönüşleri” nasıl açıklanabilir? Bu dönüşlerin siyasi ve ekonomik nedenleri nelerdir?

“Ümit Akçay, Türkiye’de neoliberalizmi eleştirel olarak inceleyen iktisatçıların ön saflarında yer almaktadır. Dünya ekonomisini yakından izlemesi, Türkiye analizini teorik ve arşılaştırmalı çerçevelere oturtmaktadır. Bu kitap, bu analizi Türkiye’nin 2018-2023 yıllarına taşıyor. “Krizin gölgesinde geçen” bu dönemde izlenen iktisat politikalarına odaklanıyor.

Saray iktidarının sınıfsal bağlantıları Türkiye’de tartışılmaktadır. Akçay, bu tartışmaya ışık tutacak bir döküm önermekte; sermaye gruplarının son beş yılda politika virajlarını etkileme ve onlardan etkilenme biçimlerini titizlikle araştırmaktadır. Bu tabloda halk sınıfları pasif görünümdedir; ama seçim dönemeçleri, bu çaresiz konumu değiştiren dinamikleri hayata geçirmiştir.

Akçay’ın Türkiye’ye ilişkin bu tespitleri neoliberalizmin yüzeysel, kaderci, katı analizine dönük örtülü bir eleştiri de içermektedir.

AKP’nin yirmi yılı aşkın iktidarı, Türkiye ekonomisinin bağımlı gelişme modelini yoğunlaştırmıştır. Ümit Akçay’ın çalışması, bu modelden köklü bir dönüşümle çıkışın gerektiğini vurguluyor; sosyalistleri alternatifler üzerinde tartışmaya davet ediyor. Bu zengin gündemi içeren Krizin Gölgesinde En Uzun Beş Yıl, 21. yüzyıl Türkiye’sinin yakın geleceğine de ışık tutan, önemli, kalıcı bir katkıdır.”

Prof. Dr. Korkut Boratav

264 pages, Paperback

First published August 12, 2024

Reviews

[Can Arat · Rating 4 out of 5]

Açıkçası ekonomiyle ilgilenmem pandemi sonrası düşük faiz uygulamalarıyla yaşanan manyakça kur şokları sonrası artan enflasyonla artık günden güne hissedilir derecede fakirleşmeye başlamamla oldu. Ekonomiyi takip etmeye, öğrenmeye başladım ama elbette geçmişe dair bilhassa da kitapta ana konular içinde ele alınan 2018-2020 dönemine dair pek bilgim yoktu. 2021 sonrası ciddi bir ekonomi takibi söz konusuydu. Bu açıdan pandemiye kadar olan dönemde de neler olup bittiğine dair güzel bir içerik oldu benim için. Malum dünü yani aşırı yakın tarihi konuşan çok, uzak tarihi konuşan da ama böyle yakın tarihten pek bahseden yok. Ayrıca kitapta 2000'lerden itibaren AKP döneminin bütün ekonomik politikaları ve konjönktür de kısaca özetlenerek aslında nereden gelip nereye gittiğimize dair de bir çerçeve sunulmuş. Bence bu 5 yıllık süreç için iyi bir analiz sunuyor kitap. En azından neyin ne olmadığına dair, ekonomi konusunda bazı yanlış yorumlara güzel değinip çürütüyor. Kitaba dair tek sıkıntı belki de Mehmet Şimşek'in gelmesi ve 2023 genel seçimleri öncesinde enflasyonun TÜİK'ten alınan sayılara göre düşüyor olduğu için sanki gerçekten düşüyormuş gibi birçok argümana meze olması. En azından bir dipnotla bu döneme dair enflasyon verisi şüphelerinin belirtilmemesi garip. Evet, Şimşek sonrası dönemde bile enflasyon düşük açıklanıyor diyenler oldu fakat bu gerçekse bile çok az bir sapmadan bahsedebiliriz. Oysa Seçim öncesi belki de aylarca TÜİK olduğundan çok daha aşağı bir enflasyon açıkladı. Ne benim ne de herhangi birinin enflasyonu %100'ün pek altında değildi. Bunu çok net hatırlıyorum çünkü dışarıda içtiğim kahveler, yediğim yemekler her ay zamlanıyordu artık. Yine de özellikle tüm bu aşırı negatif reel faiz döneminde aslında öyle veya böyle 6 ayda bir verilen zamların senelik reel enflasyona yakınsayan %100 oranlarına varmasıyla aslında seçmenin de yarısından da fazlasını oluşturan asgari ücretli görece korunabilirken yüksek maaşlı orta sınıf beyaz yaka çok büyük kurumsal bazı şirketler hariç aynı zam oranlarına ulaşamayarak fakirleştirildi. Burada elbette küçük yerlerde yaşayanların kira sıkıntısının vs. pek olmaması, büyük şehirlere görece enflasyondan daha az etkilenmesi gibi detaylara da yer verilmiş. Bence temel olarak doğru noktalara temas eden, çok yakın ekonomik tarihimizi ve belki de en enteresan dönemlerden birini inceleyen tartışan bir kitap. Başarılı buldum genel olarak.

[Ozkan Aksit · Rating 5 out of 5]

Doneme bakinca size yeni ne soyleyebilir diye dusunebilirsiniz ama dusunmeyin ve hemen okuyun…

[Kamil Sert · Rating 5 out of 5]

Muazzam bir özet