مجموعه داستان کوتاه جلد دو

by جواد فعال علوی

داستانهاي ايراني. داستانهاي خارجي. سرچشمه. داستانهاي كهن. بازگشت به داستان

First published January 1, 2007

Reviews

[Emad · Rating 5 out of 5]

جلد دوّم مجموعۀ «داستان‌کوتاه» هم‌چون جلد اوّل آن کتابی به‌غایت عجیب و فوق‌العاده بود با این تفاوت که قرائتی که من از آن داشتم هم خودش به‌نوعی عجیب و تقریباً باورناپذیر شد. بعد از خواندن کمتر از نیمی از آن، کرونای ملعون در جهان سربرآورد و دانشگاه هم به تبع آن تعطیل شد و این کتاب در کمد خوابگاه ماند تا دو سال بعد، که همین چند هفته پیش باشد، دوباره سروقت آن بروم و از اوّل بخوانمش و طعم لذّتی دیرینه که از دو سال پیش همین‌طور زیر زبانم مانده بود دوباره در دهانم بگردد.

هم‌چون جلد اوّل این مجموعه، انتخاب داستان‌ها در جلد دوّم نیز فوق‌العاده است. داستان‌های از نویسندگان شناخته‌شده و کمترشناخته‌شدۀ ایران و جهان در این جلد نیز وجود دارند. از نوآوری‌های این جلد یکی پرداختن به یک نویسندۀ خاص (صادق هدایت) از زبان نویسندگان هم‌دورۀ اوست و از طرف دیگر آوردن یکی از داستان‌های او (سه قطره خون) به‌همراه یک نقد و تحلیل بی‌نظیر از دبیر مجموعه (جواد فعّال‌علوی) برای آن است. من خودم تاکنون نقدی از سه قطره خون نخوانده بودم. امّا پس از خواندن همین نقد می‌تواند اذعان کنم که احتمالاً یکی از بهترین تحلیل‌هایی باشد که بر آن نوشته شده.

هرچند این جلد از مجموعه به‌سان جلد اوّل معرّفی یک داستان‌نویس جدید را ندارد (که شاید ملاحظۀ ما را کرده‌اند و نخواسته‌اند بیش از این از فوق‌العادگی آن شگفت‌زده شویم و خدای نکرده رگ سرمان از فرط شگفتی پاره شود) امّا از سوی دیگر دو بخش جدید نیز به آن اضافه شده‌اند: یکی تحت عنوان «بازگشت به سرچشمه‌ها»ست که در آن نمونه‌ای از وقایع‌نویسی عصر مشروطه (عروسی تاج‌السلطنه) را آورده‌اند که الحق (همان‌طور که دبیر مجموعه هم در ابتدای آن می‌گوید) تلفیق خوبی از وقایع‌نویسی تاریخی و روایت داستانی را ارائه داده و به‌عنوان بررسی یک اثر تاریخی از این حیث سزاوار تأمّل و تعمّق است. دوّم این‌که متن کهنی نیز در انتهای کتاب آورده شده از (مولود محمّد صلّی الله علیه و آله) که برگرفته‌ای است از تاریخ سیستان و آن نیز نمونه‌ای درخور توجّه از حیث روایی است و از آن‌جا که در بین متون عصر خود از نوآوری‌ها و ساختارشکنی‌های خاصّی بهره برده (دبیر مجموعه در این باره نیز توضیحات مفصّلی داده است) نمونه‌ای کم‌نظیر از روایات تاریخی محسوب می‌شود.

در معرّفی جلد اوّل این مجموعه گفته بودم که داستان‌های بی‌نظیری که در این مجموعه گردآوری شده‌اند، آن‌قدر خوب‌اند که حتّی می‌توان برای چیره شدن دست بر قلم و روان شدن خط بر کاغذ و تسهیل در امر داستان‌نویسی از روی آن‌ها رونویسی کرد. این مطلب به نظرم درمورد خیلی از داستان‌های این جلد هم صدق می‌کند. امیدوارم این روند در جلدهای بعدی مجموعه نیز حفظ شود، حتّی به قیمت این‌که از فرط شگفتی قالب تهی کنیم!

داستان‌های برتر:
کلاغ - نسیم خاکسار
یک فصل مانده به آخر - جواد فعّال‌علوی
قتل زوجۀ هان تردست - شی‌گانا اویا
صورت‌آبی - هانریش بُل
فلیکس - بیس تت
چرا میرزا احمد خان را دوست داریم (تحلیلی بر سه قطره خون هدایت) جواد فعّال علوی
عروسی تاج‌السلطنه - تاج‌السلطنه
مولود محمّد صلّی الله علیه و آله - تاریخ سیستان