Journalisten en heethoofden: een geschiedenis van de Indisch-Nederlandse dagbladpers 1744-1905

by Gerard Termorshuizen

'Het passeren van de evenaar maakt de meest bezadigde journalist tot een heethoofd', schreef een Indische krantenman in 1888. Het karakteriseert de wijze waarop de journalist reageerde op de verwaarlozing van de kolonie, waar de pers de enige uitlaatklep was van de publieke opinie. Strijdvaardig en geëmotioneerd, ontwikkelde zij een geheel eigen `tropenstijl'. Omdat persvrijheid ontbrak, waren hevige botsingen tussen kranten en gouvernement schering en inslag.
Indische kranten hadden een sterk persoonlijke band met hun lezers en vormen een bijzondere bron van informatie over de histoire intime van de Europese samenleving, alsook over de relaties tussen "volbloeds", Indo-Europeanen en inheemsen. De Indischgasten hadden grote behoefte aan afleiding en de kranten speelden daarop in. Hun Indische literaire feuilletons zijn het fundament geweest voor de Indisch-Nederlandse letterkunde.
Een werk als dit is nooit eerder geschreven. Het is gebaseerd op de kranten zelf, en geeft behalve een geschiedenis van de Indische pers een schat aan informatie van koloniaal-politieke, sociale en culturele aard. Het beslaat de periode vanaf 1745 tot omstreeks 1905, wanneer zich een nieuwe fase aankondigt in de kolonie. Dit boek vormt daarom een min of meer afgerond geheel.
Gezamenlijke uitgave met Nijgh & Van Ditmar

As soon as he passed the equator, every Dutch journalist became a hothead, violent in his reactions to the neglect of the Dutch East Indies colony, where the press was the only mouthpiece for public opinion. In the absence of freedom of the press, the militant, often emotional style of the Indies press, popularly dubbed 'tropical style', not infrequently gave rise to head-on collisions between newspapers and governors.
Because they circulated in relatively small communities, there was a strong bond between these papers and their readers, with their unquenchable thirst for diversion and entertainment. Hence they are an invaluable source on the intimate history of the Europeans and on inter-ethnic relations in the colony, while the serial stories they featured formed the basis for Dutch Indies literature. This unique work, based on the actual newspapers themselves from 1744 to 1905 (about seventy in all), describes the history of the Indies press. It contains a wealth of information on colonial politics, society and culture.
Co-published with Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam

863 pages, Leather Bound

First published November 3, 2001

About the author

Gerard Termorshuizen (1935) is onderzoeker en publiceert over Nederlands-Indische geschiedenis, literatuur en pers. Hij promoveerde in 1988 cum laude op een studie over journalist en romancier P.A. Daum en was tekstbezorger van Daums Verzamelde romans. Van zijn hand verschenen onder meer een tweedelige geschiedenis van de Indische pers en biografieën over P.A. Daum, Marietje van Oordt, Herman Salomonson en Dominique Berretty (samen met Coen van ’t Veer).