Ζαΐδα ή Η καμήλα στα χιόνια

by Alexis Panselinos, Αλέξης Πανσέληνος

Βιέννη, Τεργέστη, Κέρκυρα, Γιάννινα, τέλη του 18ου αιώνα. Ένας αυστριακός συνθέτης δραπετεύει στη θάλασσα και ξεβράζεται στην ελεύθερη από τους Τούρκους Κέρκυρα, όπου γνωρίζει έναν έλληνα αριστοκράτη ποιητή από τη Λευκάδα, που έχει δραπετεύσει εκεί κυνηγημένος κι αυτός από τα φαντάσματα της δικής του ζωής. Πειρατές, ληστές στα σουλιώτικα βουνά, η χλιδή της αυλής του Αλή Πασά στα Γιάννινα, μια ελληνίδα σκλάβα στο χαρέμι, η δραπέτευσή της με τη βοήθεια των δυο καλλιτεχνών και η ανακάλυψη της Ελλάδας από έναν Δυτικό.
Μυστήρια, εφιάλτες, ανατροπές, μάχες στα βουνά και στο τέλος η καταβύθιση του ήρωα στην προεπαναστατική Ελλάδα. Ένας έλληνας καλόγερος αποκοιμιέται νανουρισμένος από τους ύμνους των δερβίσηδων. Και μια καμήλα περιπλανιέται στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου.

Το μυθιστόρημα Ζαΐδα ή Η καμήλα στα χιόνια κυκλοφόρησε το 1996 και μεταφράστηκε στα γαλλικά, στα γερμανικά και στα ιταλικά. To 1997 ήταν η ελληνική υποψηφιότητα για το Ευρωπαϊκό Αριστείο λογοτεχνίας.

650 pages, e-book (encrypted pdf)

First published June 29, 1996

About the author

Alexis Panselinos (Greek: Αλέξης Πανσέληνος) is a novelist and translator (of English and German literature into Greek).

Reviews

[Κατερίνα Μάγνη · Rating 5 out of 5]

Σπουδαίο βιβλίο με πολλές οξυδερκείς παρατηρήσεις για τη φύση της τέχνης και από αυτή την άποψη είναι σαν ολοκληρωμενο μάθημα για κάποιον που φιλοδοξεί να παράγει τέχνη. Χαίρομαι πολύ που μεταφράστηκε και σε άλλες γλώσσες, γιατί η αντιπαραβολή της ελληνικής τέχνης με την ευρωπαϊκή τέχνη, όπως γίνεται στο βιβλίο, αναδεικνύοντας την ανάγκη μας για ελευθερία (που ίσως μας κατατρέχει έως και σήμερα) βάζει κάποια πράγματα στη θέση τους. Έξυπνο το εύρημα του Μαζαρίνι που περιδιαβαίνει την Ελλάδα του 18ου αιώνα. Μαζί με τον ήρωα, την περιδιαβαίνει και την γνωρίζει και ο αναγνώστης μαθαίνοντας για εκείνη την ιστορική περίοδο. Από τα καλύτερα ελληνικά μυθιστορήματα που έχω διαβάσει.

[R.L. · Rating 4 out of 5]

Είχα διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα (;) πριν καμια 15αρια χρόνια και αυτό που μου είχε μείνει ήταν οι όμορφες περιγραφές των διάφορων τοποθεσιών της εποχής και κυρίως το μέρος την ιστορίας που διαδραματίζεται στα Γιάννενα. Με την ευκαιρία της πρόσφατης επανέκδοσης, το διάβασα ξανά.

Στα πολύ θετικά είναι η όμορφη γλώσσα και η αίσθηση που σου αφήνει, σαν να έχεις μεταφερθεί ξαφνικά σε εκείνες τις εποχές. Η πλοκή επίσης είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και ευφάνταστη, αναρωτιέσαι για το παρελθόν των ηρώων και τι μοίρα τους περιμένει. Το βιβλίο μου κράτησε καλή παρέα για αρκετές μέρες. Η θεωρεία για την ζωή ενός απο τους γνωστότερους συνθέτες όλων των εποχών αποτελεί ένα ακόμα κίνητρο για νατο διαβάσει κανείς.

Στα λιγότερο θετικά κάποια σημεία που ήταν μάλλον αρκετά δυσνόητα για εμένα και δεν μπόρεσα να ταυτιστώ με την ψυχοσύνθεση των ηρώων. Ιδίως ο ιδιαίτερος δεσμός που δημιουργείται αμέσως μεταξύ του Μαζαρίνι και του Ροϊλου τις πρώτες στιγμές που γνωρίζονται, καθώς και κάποιοι διαλόγοι τους, είναι κάτι που αποτελεί αίνιγμα για εμένα. Ίσως επειδή δεν είμαι μουσικός ή ποιήτρια; Δεν ξέρω.

Στα αρνητικά για εμένα, η ιστορία του Μαζαρίνι με την Φραντσίσκα και το πως εξελίσσεται όλο αυτό... Δεν είμαι πουριτανή αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί όλες οι σκηνές σεξ σε βιβλία που γράφονται απο άνδρες συγγραφείς πρέπει να μοιάζουν σαν φαντασίωση μεσήλικα Γυναίκες που υποτάσσονται αμέσως στα θέλω και στις διαστροφές των ανδρών, τρίο, ακρέες καταστάσεις και γυναίκες που συμπεριφέρονται σχεδόν σαν σκλάβες του σεξ χωρίς ο χαρακτήρας τους που σκιαγραφείται στο υπόλοιπο κείμενο να συναινεί σε κάτι τέτοιο... Και οι αναφορές οτι μάλλον όλες οι γυναίκες αρέσκονται στην κακομεταχείρηση και το μαστίγωμα; Πραγματικά δεν το καταλαβαίνω Επιπλέον, αν και δεν με σόκαρε κάτι, δεν μπορώ να σκεφτώ γιατί όλοι οι ήρωες μας πρέπει να έχουν τόσο ακραίο παρελθόν, ιδίως ο Ανδρέας Ροϊλλός. Δεν καταλαβαίνω πραγματικά τι πρόσθεσε στην ιστορία η σχέση του με την αδερφή του... και δεν είμαι σίγουρη οτι ταιριάζει απόλυτα αυτό το παρελθόν με την προσωπικότητα του. Ακόμα δεν είμαι σίγουρη οτι εκείνες τις εποχές οι άνθρωποι και ιδίως οι εκπρόσωποι του κλήρου θα ήταν τόσο ανεκτικοί σε τέτοιες εξομολογήσεις.

Επίσης στα αρνητικά, το τέλος της ιστορίας. Ο συγγραφέας στις πολύ τελευταίες σελίδες βάζει επιτέλους τον ήρωα μας να διηγείται πως πήρε την απόφαση να αλλάξει όνομα και ζωή, αλλά πρώτον η όλη ιστορία δεν είναι και τόσο πειστική, δεύτερον, υπάρχει μια ολόκληρη πλοκή σε εξέλιξη, που μένει στην μέση. Ο βίαιος Αλή Πασάς αφήνει τους ήρωες μας να το σκάσουν για λίγα πουγκιά χρυσάφι, η Ρούσσιω λειτουργεί σαν αφορμή για να φύγουν απο τα Γιάννενα οι υπόλοιποι, η επιλογή του Ροϊλλου να παραμείνει και ο αποχωρισμός του απο τους υπόλοιπους δεν αναλύεται... Ναι, το βιβλίο είναι ήδη πολύ μεγάλο, αλλά ουσιατικά η ιστορία μένει στην μέση και δεν μαθαίνουμε τελικά που και πως κατέληξε ο καθένας απο τους πρωταγωνιστές. Τέλος, η επιλογή να κλείσει το βιβλίο με τον αγαθό καλόγερο Νικόδημο και έναν μυστηριώδη καβαλάρη, ψαλμούς και δερβίσηδες, μοιάζει σαν τέλος απο άλλο βιβλίο.

Θεωρώ οτι είναι πραγματικά ένα καλογραμμένο και ενδιαφέρον βιβλίο, ωστόσο αν πρωτοεκδιδόταν σήμερα, δεν θα έκανε τόσο θόρυβο όσο όταν εκδόθηκε για πρώτη φορά, διότι πλεόν τα ιστορικά μυθιστορήματα βρίσκονται σε αφθονία σε σχέση με τότε και υπάρχουν πολλά αξιόλογα δείγματα ανάμεσα τους. Ομολογώ οτι πλέον δεν είμαι ανεκτική σε βιβλία που δεν φροντίζουν το τέλος τους, κόβω τουλάχιστον μισό αστέρι αν το τέλος δεν με ικανοποιεί. Απο τα πράγματα που μαθαίναμε στην Έκθεση στο σχολείο ήταν οι πρόλογοι και οι επίλογοι. Αν έπρεπε σαν απλοί μαθητες να γράψουμε έναν καλό επίλογο, δεν καταλαβαίνω γιατί να έχουμε μικρότερες απαιτήσεις απο έναν επαγγελματία συγγραφέα. Δύσκολο κομμάτι ο επίλογος, ναι, αλλά απαραίτητο σε ένα βιβλίο.

Για εμένα 3 και κάτι αστέρια.
Το "και κάτι" πάντα πάει υπέρ του συγγραφεα στην βαθμολογία μου. :)

[Βιβλιομανής · Rating 3 out of 5]

Πολύ προσεγμένο βιβλίο, και από ιστορική και από λογοτεχνική άποψη, απλώς.. δε με συνεπήρε. ( Παρ' όλες τις περιπέτειες των ηρώων ) Ωστόσο επειδή είναι βασισμένο σε προσωπικές επιστολές γίνεται πολύ ενδιαφέρον όταν σιγά σιγά σου αποκαλύπτεται ποιος είναι -μάλλον- στ' αλήθεια ο Χρυσόστομος Μαζαρίνι! Μου άρεσε επίσης που ο συγγραφέας δε διστάζει να περιγράψει αδρά τον έκλυτο βίο των ηρώων (με καλογραμμένες γαργαλιστικές λεπτομέρειες), αλλά και ταυτόχρονα περνάει συνολικά ένα μήνυμα για τη ζωή. Χωρίς διδακτισμό.

[Breña]

Einleitung sowie die ersten beiden Kapitel, zu mehr reicht es nicht. Und ich habe das Buch nicht das erste Mal zur Hand genommen und direkt wieder weg gelegt, diesmal wandert es in den offenen Bücherschrank.
Sprachlich ist es sehr hölzern (ich hoffe, es liegt an der Übersetzung), der Protagonist nervt mich und die Handlung bisher ebenfalls. Schade.