Ποια ήταν η σχέση των Τριών Ιεραρχών της Ορθοδοξίας με την έννοια της ελληνικότητας; Τι είδους συμπεράσματα προκύπτουν από τη μελέτη και ανάλυση των ίδιων των κειμένων τους; Κάτω από ποιες συνθήκες και για ποιους λόγους ανακηρύχτηκαν προστάτες της ελληνικής παιδείας στα μέσα του 19ου αιώνα; Και ποια η σημασία του εορτασμού τους για το σύγχρονο εγχώριο εκπαιδευτικό σύστημα;
Βασίλειος, Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Ιωάννης Χρυσόστομος. Η Σειρά Lux Orbis παρουσιάζει ένα πρωτότυπο και προσεκτικά δομημένο συλλογικό έργο, με τη συμμετοχή έξι σύγχρονων στοχαστών, ακαδημαϊκών και ιστορικών ερευνητών, που μέσω των εργασιών τους συνθέτουν μία ολοκληρωμένη εικόνα για το προφίλ, τις πεποιθήσεις και το ιστορικό αποτύπωμα των φιγούρων που αντανακλούν κατά τους τελευταίους δύο αιώνες τα πρότυπα της ελληνικής παιδείας.
Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο μου έκαναν εντύπωση δύο πράγματα, δύο αντιφάσεις θα έλεγα. Πρώτον, η απαξίωση του ανώτερου κλήρου της εποχής εκείνης απέναντι σε κάθε τι Ελληνικό - φιλοσοφία, γλώσσα, τρόπος ζωής, επιστήμες- παρόλο που οι ίδιοι είχαν ελληνική παιδεία. Η απαξίωση αυτή αγγίζει τα όρια του μίσους, ανεξήγητου όμως μίσους, καθώς όπως είπα είχαν ελληνική ανατροφή. Η δεύτερη αντίφαση είναι το πάντρεμα, τη θεσμοθέτηση της πρώτης αντίφασης από την ελληνική πολιτεία αργότερα, δηλαδή καθιστώντας τρεις από αυτούς τους ιεράρχες, σε προστάτες της παιδείας που οι ίδιοι είχαν πολεμήσει. Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο το πως καταφέρνει το σύστημα να κάνει το άσπρο μαύρο αλλά και το πως οι πολίτες δεν ενημερώνονται και βρίσκονται σε άγνοια για βασικά πράγματα και βάζω και τον εαυτό μου μέσα. Ήταν πολύ ευχάριστο ανάγνωσμα εκτός από κάποια σημεία που λίγο κούρασαν, όπως ένα ολόκληρο κεφάλαιο που περιείχε αποκλειστικά εγκυκλίους και ανακοινώσεις.