Φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνης: Ένα ταξίδι στο μέλλον

by Γιώργος Χατζηβασιλείου

Οι άνθρωποι δεν έχουμε κυριαρχήσει στη Γη επειδή έχουμε πιο δυνατούς μυς από τα άλλα πλάσματα. Έχουμε κυριαρχήσει γιατί έχουμε πιο δυνατή νοημοσύνη από τα άλλα πλάσματα. Αυτή μας επέτρεψε να δημιουργήσουμε κάθε έργο: από κτίρια, όπλα και υπολογιστές, μέχρι επιστήμες, θρησκείες, κωμωδίες ή τις μουσουργίες του Μότσαρτ.

Η φυσική εξέλιξη ταξίδεψε χιλιετίες μέχρι να φτάσει τη διάνοιά μας σε αυτό το επίπεδο. Η τεχνητή νοημοσύνη ωστόσο μπορεί να φτάσει ή και να υπερβεί την ανθρώπινη νοημοσύνη στις ερχόμενες δεκαετίες και ήδη επιδρά ραγδαία στην καθημερινότητά μας. Αναλογιστείτε πόσο έχει αλλάξει τον κόσμο μόνο μία μορφή τεχνητής νοημοσύνης: η Google. Στον 21ο αιώνα οι άνθρωποι έτσι ερχόμαστε αντιμέτωποι πρώτη φορά με την ογκώδη επίδραση ευφυών μηχανών και το ενδεχόμενο να εκκολαφθούν στο μέλλον μορφές τους που θα ξεπερνούν τον άνθρωπο σε ό,τι τον έφτασε από τις πρωτόγονες σπηλιές του μέχρι το φεγγάρι: τη νοημοσύνη του.

Το πιο επιτακτικό φιλοσοφικό ερώτημα που αντιμετωπίζει λοιπόν η σύγχρονη σκέψη είναι: «Μπορεί ο άνθρωπος να ελέγξει κάτι πιο ευφυές από τον ίδιο;»

Το βιβλίο βυθοσκοπεί την οντολογία και την ηθική της νέας τεχνολογίας. Αφηγείται γλαφυρά, με ζωντανή και διαυγή γλώσσα για το ευρύ και διεπιστημονικό κοινό, τις μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις, τα οφέλη και τις απειλές, που η τεχνολογία φέρει, καταθέτοντας μαζί πρωτογενείς φιλοσοφικές του ερμηνείες.

Η νέα Τεχνολογία επωάζει ένα καινοφανές σύμπαν. Ο άνθρωπος όπως τον γνωρίζουμε, οι συνήθειες, το φυσικό και ψηφιακό του περιβάλλον, η σωματικότητά του– ίσως και να φαντάζει πρωτόγονος σε λίγες γενιές από σήμερα. Καλώς ή κακώς θα φανεί στο βαθύ μέλλον. Σε κάθε περίπτωση ζούμε ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες, για αυτό και κρίσιμες, στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας.

424 pages, Paperback

Published November 8, 2023

About the author

Ο Γιώργος Χατζηβασιλείου έχει διδακτορικό στη Φιλοσοφία της Τεχνολογίας, μεταπτυχιακό στην Πολιτική Φιλοσοφία (Τομέας Φιλοσοφίας, ΑΠΘ) και πτυχίο Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας). Ειδικεύεται στην οντολογία, την ηθική και την κοινωνική επίδραση των αναδυό­μενων τεχνολογιών, προβάλλοντας τον πληθωρικό τους αντίκτυπο ως ομιλητής φιλοσοφίας σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και ως αρθρογράφος (Athens Voice). Έχει δημοσιεύσει φιλοσοφικές εργασίες σε ακαδημαϊκές επιθεωρήσεις και υπήρξε υπεύθυνος του φιλοσοφικού περιοδικού Aντι-λογος. Είναι δημοσιογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ (σεναριογράφος, σκηνοθέτης, παραγωγός), όπως μεταξύ άλλων της τηλεοπτικής σειράς ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ Animated Φιλόσοφοι που εκλαϊκεύει ψυχαγωγικά σύνθετες φιλοσοφικές θεωρίες και αξιοποιείται από σχολεία και πανεπιστήμια στη διδασκαλία της φιλοσοφίας. Στα έργα του μεταφέρει ιδέες φιλοσοφίας, τεχνολογίας και πολιτικής σε εύληπτα κείμενα και φιλμ. Έχει συνεργαστεί ως δημοσιογράφος από θέσεις ευθύνης με media της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου, του έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου (ΑΝΤ1, Σκάι, ΕΡΤ, Flash, Αγγελιοφόρος κ.ά.). Γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη.

(Πηγή: Εκδόσεις Διόπτρα)

Reviews

[Pep.Kosteyetos · Rating 3 out of 5]

3,5 /5

Το πόνημα τούτο το βρήκα αρκετά κατατοπιστικό ως μία εισαγωγή στο θέμα της τεχνίτης νοημοσύνης, αφού κινείται στα πλαίσια της ήδη υπάρχουσας βιβλιογραφίας και εξετάζει τις διαφορετικές θεωρήσεις που άλλοι στοχαστές ανέπτυξαν. Εξαιρώντας κάποιες κοινότοπες και άχρηστες για το θέμα τοποθετήσεις του συγγραφέα που έχουν καταφέρει να παρεισφρήσουν στο κείμενο (ασχέτως αν συμφωνώ ή όχι με κάποιες από αυτές) , το έργο αισθάνθηκα πως έκανε τελικά μία ανακύκλωση. Προσωπικά μου έλειψε μία φιλοσοφική αναζήτηση που θα ξεπερνούσε την περιγραφική αναδιατύπωση άλλων. Αυτή ήταν όμως η δική μου ανάγκη και μάλλον όχι ο σκοπός του συγγραφέα.

[Ioannis Tria · Rating 4 out of 5]

Πολύ καλή δομή του βιβλίου σε κεφάλαια και ενότητες.
Πολύ καλή ιστορική ανασκόπηση της φιλοσοφίας της τεχνολογίας.
Σε αρκετά σημεία γίνεται φλύαρο, καθώς είναι φιλοσοφικό έργο (και όχι τόσο τεχνολογικό).

Στα αρνητικά του σημεία ότι ο συγγραφέας δεν αιτιολογεί αρκετά ορισμένες απόψεις του (πχ θεωρεί μεγάλο στοχαστή της εποχής μας τον τενεκέ τον Χαράρι).

Ενδιαφέρουσα ειρωνεία αποτελεί το ότι χρησιμοποιεί σαν παράδειγμα των fake news την προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ στις ΗΠΑ το 2016, ενώ σήμερα (2 εβδομάδες πριν από τις αμερικανικές εκλογές) οι αντίπαλοι του Τραμπ είναι οι πρωταγωνιστές στην παραπληροφόρηση και στη χειραγώγηση των ΜΜΕ.

[Γιώργος Λιαδής · Rating 2 out of 5]

Βαρετό, δύσκολο, αργό, προωθεί συνεχώς τις απόψεις του συγγραφέα χωρίς στοιχεία (π.χ. σήμερα ζει η πιο ευτυχισμένη μεσαία τάξη!), εκθειάζει την τεχνολογία σε απόλυτο βαθμό ενώ επιτίθεται σε όποιον δεν ταιριάζει στην αφήγησή του (αποκαλεί τον Τσόμσκι πολιτικό στοχαστή με περιορισμένο αποτύπωμα!). Είναι σαν να διαβάζεις το protagon.
Το έφτασα στο 40% και το παράτησα. Ένα υπέροχο θέμα στα χέρια ενός ανθρώπου με παρωπίδες.

[Gregory · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο «Φιλοσοφία της Τεχνητής Νοημοσύνης» ρέει, είναι συναρπαστικό δεν μπορείς να το αφήσεις απ’ τα χέρια σου όταν το αρχίσεις καθώς ξετυλίγει το κρίσιμο μέλλον που εγκυμονεί το παρόν. Το δυνατό του σημείο είναι ότι συνδυάζει τη γλαφυρή και κατανοητή γλώσσα ενός καλού λογοτέχνη που απευθύνεται σε όλους μαζί με τη στιβαρή και συγκροτημένη έρευνα ενός ακαδημαϊκού διανοούμενου που χτίζει μεθοδικά την επιχειρηματολογία του σελίδα τη σελίδα. Συνομιλεί με διαύγεια με κλασικούς και σύγχρονους φιλοσόφους καθώς έχει μια λόγια πολύ πλούσια γλώσσα που ταυτόχρονα μπορεί να διαβαστεί από όλους, μικρούς και μεγάλους, ως ένα καλό … «θρίλερ». Ευχή να το διαβάσετε, ανοίγει νέους ορίζοντες που επιτρέπουν κατανοήσουμε τον κόσμο και το πολύ κρίσιμο μέλλον που μας επιφυλάσσει η τεχνητή νοημοσύνη και ο 21ος αιώνας. Δεν ξέρω ποιο βιβλίο διάβασε ο κύριος με την άλλη κριτική, αλλά δεν μπορεί να διαβάσαμε το ίδιο.

[Evangelos Barakos · Rating 5 out of 5]

Πολυ ευανάγνωστο και πλούσιο σε πληροφορίες βιβλίο, το οποίο κερδίζει συνεχώς το ενδιαφέρον σου.

Σκιαγραφεί το όλο τοπίο των ενδεχόμενων μελλόντων της ΤΝ, λαμβάνοντας υπόψιν ολη τη σχετική βιβλιογραφία και συζήτηση.

Ταυτόχρονα όμως ο συγγραφέας κάνει εύστοχες παρατηρήσεις, προβληματισμούς και κριτικές, χωρίς να δέχεται δογματικά τις απόψεις άλλων συγχρόνων.

[Errikos Kalyvas · Rating 4 out of 5]

Nothing you would not expect from such a book. I was between a 3 and a 4.