Փշե պսակ

by Վահան Տերյան

ՓՇԵ ՊՍԱԿ: Այս բաժնի բանաստեղծություններից 6-ը (№ 3—8) Տերյանն է դրել «Փշե պսակ» խորագրի տակ, մյուս 13-ը (№ 1, 2, և № 9—19) նոր ենք ավելացրել. դրանք գրված են նույն շրջանում և ունեն նույն բնույթը։

Առաջին անգամ լույս է տեսել «Հուշարարում», 1908 թ. № 8, երկրորդ անգամ՝ «Մ. ա.» գրքում, «աղբյուր», «հույս», «սեր», «մահ» բառերը՝ մեծատառերով։

Առաջին անգամ լույս է տեսել «Ընկերում», 1906 թ, № 9, Վահան Շվին ստորագրությամբ։

3—8 Գրված են 1906—1908 թթ, ««Փշե պսակ» գրքից» վերնագրով։ Այդ շարքի առաջին բանաստեղծությունն է՝ «Լուսաբացին նա բարձրացավ կախաղան»։ Ձեռագրի հիման վրա №3 բանաստեղծության 10-րդ տողի «սգավոր» բառը փոխարինված է «հեռավոր», 11-րդ տողի «մութ»-ը՝ «սե» բառերով (Գրականության և արվեստի թանգարան, Տերյանի ֆոնդ, № 1 )։

Տերյանի ձեռագրի հիման վրա ուղղված է 1923—25 թթ. և 1940 թ. հրատարակություններում թույլ տրված սխալը, 5-րգ տողի «սիրով» բառը փոխարինված է «սրտով» բառով (Գրականության և արվեստի թանգարան, Տերյանի ֆոնդ, № 1):

12-րդ տողի «արթուն» բառը ինքնագրի հիման վրա փոխարինված է «արդեն» բառով (Գրականության և արվեստի թանգարան, Տերյանի ֆոնդ, №1)։

Ուղղված է 16-րդ տողում թույլ տրված սխալը. «բնության» բառը փոխարինված է «բռնության» բառով, ինչպես՝ ձեռագրում (Գրականության և արվեստի թանգարան, Տերյանի ֆոնդ, № 1)։ Սխալը կատարված է 1940 թ. հրատարակության մեջ։

9. Առաջին անգամ լույս է տեսել «Երկրի ձայն» շաբաթաթերթում, 1907 թ. № 28, Վահան Տերյան ստորագրությամբ։ Այս բանաստեղծությունը Տերյանը դուրս է թողել «Մ. ա-ից», 1923—1925 թթ. և 1940 թ. հրատարակությունների մեջ դրված է «Սևագրություններ» բաժնում։

Առաջին անգամ տպագրվել է «Գրական թերթում», 1935, № 1, առանց վերնագրի, «Անտիպ բանաստեղծություններ» խորագրի տակ։ II-րդ անգամ 1940 թ. հրատարակության մեջ (էջ 383)։ 1950 թ. հրատարակության մեջ դրվում է «Փշե պսակ» բաժնում, ենթադրվելով, որ այն գրված է 1906—1907 թթ.։

Առաջին անգամ լույս է տեսել «Երկրի ձայնում», 1908, № 16, «Քաղաքի երգեր» ցիկլից վերնագրի տակ, նվիրված Ցոլակին։

8, 12, 13. Լույս են տեսել մոսկովյան ուսանողական շրջանում՝ 1906— 1913 թվականներին, 1940 թվականի հրատարակության մեջ դրված են «Սևագրություններ» բաժնում։

14. Առաջին անգամ լույս է տեսել 1935 թ, «Գրական թերթում», № 1, ենթադրվում է՝ գրված է 1906 թ.։ 1940 թ. հրատարակության մեջ դրված է «Անտիպ էջեր» բաժնում։

15—20. Առաջին անգամ լույս են տեսել Վ. Տերյան, «Բանաստեղծություններ» ժողովածուում, Պետհրատ, Երևան, 1940 թ., էջ 415, 423, 430, 431, 434, 436։

Unknown Binding

First published January 1, 1908

About the author

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան), (հունվարի 28 (փետրվարի 9), 1885, Գանձա, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 7, 1920, Օրենբուրգ, Խորհրդային Ռուսաստան), նշանավոր հայ բանաստեղծ, քնարերգու և հասարակական-քաղաքական գործիչ։