Giới thiệu nội dung
Ăn Dặm Kiểu Nhật hướng dẫn chi tiết cách cho các bé từ 5 đến 18 tháng tuổi ăn dặm thông qua các hình ảnh minh họa vô cùng cụ thể, sinh động. Ngoài ra, quyển sách trình bày các mẹo hữu ích khi chế biến thức ăn dặm, cũng như gợi ý các món ăn dinh dưỡng tốt cho sức khỏe của bé.
Tsutsumi Chiharu là tiến sĩ về dinh dưỡng và sức khỏe, là trưởng khoa Dinh dưỡng của Viện nghiên cứu về Trẻ em và Gia đình Nhật Bản. Dựa trên các kiến thức của mình cùng thông tin tham khảo từ "Tài liệu hướng dẫn hỗ trợ về bú sữa/cai sữa" năm 2007 của bộ Y Tế và Lao Động Nhật Bản, Tsutsumi Chiharu đã biên soạn nên cuốn sách này.
Nhiếp ảnh gia Niihara Keiko là người đóng góp ảnh chụp món ăn trong sách.
Tổng quan
Ăn dặm là một trong các giai đoạn quan trọng trong cuộc đời trẻ, chuẩn bị cho việc trẻ chuyển từ bú sữa sang "nhai và nuốt". Cho trẻ ăn dặm đúng cách không những bảo đảm được sự phát triển của trẻ mà còn hình thành cho trẻ hứng thú và thói quen ăn uống. Rất nhiều phụ huynh, nhất là những ai lần đầu làm cha mẹ, thường băn khoăn, trăn trở về giai đoạn ăn dặm này.
Hiểu được tâm tư của những bậc cha mẹ ấy, Tsutsumi Chiharu đã kết hợp với nhiếp ảnh gia Niihara Keiko để cho ra đời quyển sách Ăn Dặm Kiểu Nhật, chỉ dẫn cụ thể cách tập cho trẻ ăn dặm, các lưu ý cần nhớ, cũng như cách chế biến thức ăn phù hợp cho trẻ ở giai đoạn này.
Nội dung thứ nhất: Thời điểm nên bắt đầu cho trẻ ăn dặm và các giai đoạn ăn dặm.
Khi trẻ được 5 đến 6 tháng tuổi, và bạn đã đút được thìa vào miệng trẻ, thì có thể bắt đầu cho trẻ ăn dặm. Ngoài ra, nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như tỏ vẻ thích thú với bữa ăn của người lớn, trẻ nhanh đói hơn, trẻ đã có thể ngồi nếu bạn đỡ, và phản xạ bú giảm đi, thì cũng có nghĩa là trẻ bắt đầu cần được ăn dặm. Từ lúc này, bạn nên bắt đầu dạy trẻ ăn nhiều loại thức ăn, và tập cho trẻ thấy hứng thú với việc ăn uống.
Có 4 giai đoạn ăn dặm. Giai đoạn 1 là 5 đến 6 tháng tuổi, gọi là "giai đoạn nuốt chửng" Thức ăn cho giai đoạn này là đồ ăn nhuyễn, dễ nuốt. Bạn nên cho trẻ ăn mỗi ngày một thìa vào lúc đói.
Giai đoạn 2 là 7 đến 8 tháng tuổi, gọi là "giai đoạn nhai trệu trạo". Lúc này, trẻ có thể nghiền thức ăn bằng lưỡi. Bạn có thể cho trẻ ăn thức ăn lợn cợn, có những miếng nhỏ, mềm. Một ngày hãy cho trẻ ăn 2 lần vào buổi sáng và buổi chiều. Nên cho trẻ ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau để trẻ nhận biết được nhiều vị.
Giai đoạn 3 là 9 đến 11 tháng tuổi, gọi là "giai đoạn nhai tóp tép". Trẻ bắt đầu ăn được đồ ăn hơi cứng, có thể dùng lợi nghiền nát. Từ đây, hãy tập cho trẻ ăn một ngày 3 bữa, và cho trẻ tăng dần tần suất ăn cơm cùng cả nhà. Đặc trưng lớn của giai đoạn này là trẻ có nhu cầu tự ăn, và thường bốc thức ăn trước mặt. Hành vi này giúp trẻ tìm hiểu hình dạng và cảm giác của thức ăn qua các ngón tay, do đó tuyệt đối đừng ngăn cản. Khi trẻ tỏ ý muốn sử dụng thìa và cốc thì hãy kiên nhẫn để trẻ thử.
Giai đoạn 4 là 12 đến 18 tháng tuổi, gọi là "giai đoạn nhai thành thạo".
". Đây chính là giai đoạn cuối cùng chuyển từ bú sữa sang ăn hoàn toàn. Ở giai đoạn này, trẻ đã quen ăn cố định 3 bữa sáng, trưa, tối. Thức ăn lúc này có thể cắt hơi to hơn trước vì trẻ đã có thể cắn đứt thức ăn bằng răng cửa. Trẻ cũng quen thuộc với việc ăn bằng tay, và bắt đầu có thể ăn bằng thìa và dĩa. Hãy cố gắng chuẩn bị bàn ăn để cha mẹ và trẻ cùng ăn, tạo không khí gia đình vui vẻ trong bữa ăn, và bắt đầu chỉ trẻ phép lịch sự trên bàn. Hãy giúp đỡ trẻ khi cần thiết, và kiên trì tạo hứng thú với việc ăn cho trẻ.
Nội dung thứ 2: Các kỹ thuật và mẹo nhỏ chế biến thức ăn dặm.
Có 11 kỹ thuật chế biến thức ăn dặm cho trẻ.
Đó là mài, xé, nghiền, rây, làm sánh, vắt, làm nhuyễn, nấu, cắt, nướng, và luộc.
Kỹ thuật mài được dùng cho những nguyên liệu cứng như táo, cà rốt, hoặc với những đồ đã phơi khô, làm đông. Xé thường được dùng cho cá. Bạn có thể dùng ngón tay hoặc đầu nĩa xé miếng cá đã luộc và lóc da xương.
Nghiền được dùng cho các loại nguyên liệu mềm như chuối hoặc bí ngô luộc. Kỹ thuật rây giúp loại bỏ hạt và vỏ thực phẩm. Lưu ý rằng có một số loại rây có mắt khá to, cần kiểm tra xem sau khi rây còn sót hạt hay xơ không.
Bạn có thể làm sánh thực phẩm bằng cách cho vụn bánh mì hoặc bột mì nguyên cám khô vào nước dùng rồi đun lên, hay trộn sữa chua với chuối đã nghiền nát rồi trực tiếp sử dụng.
Kỹ thuật vắt thường được dùng để ép nước cam (sau khi ép hãy nhớ dùng giấy ăn để lọc sạch lại). Kỹ thuật làm nhuyễn cũng rất đơn giản, bạn cho thêm nước súp vào cá hoặc rau vừa nghiền và tán nhuyễn là được. Nếu dùng kỹ thuật nấu, bạn nên lưu ý nấu bằng nước luộc thịt hoặc nước súp để gia tăng hương vị cho món ăn.
Trẻ trong giai đoạn 7 đến 8 tháng tuổi có thể ăn thức ăn băm nhỏ. Lúc này, chúng ta có thể dùng kỹ thuật cắt. Luộc mềm thức ăn, rồi cắt thành từng miếng cỡ 2 đến 3mm cho trẻ. Sau 4 đến 5 tháng trẻ ăn thức ăn băm nhỏ, bạn có thể bắt đầu cho trẻ ăn miếng to hơn, nhưng không được quá 5 đến 6mm. Đến khi trẻ được khoảng 1 tuổi, bạn có thể cắt miếng to hơn một chút, nhưng vẫn cần luộc mềm rau củ.
Ngoài ra, bạn còn có thể chế biến thức ăn bằng cách nướng áp chảo, nướng lò và luộc.
Có một số mẹo nhỏ khi chế biến thức ăn cho trẻ, chẳng hạn như sử dụng lò vi sóng để làm mềm các đồ khô như nấm khô. Bạn rửa sạch nấm khô, cho vào dụng cụ chịu nhiệt, đổ nước ngập, bọc màng ni-lông lại rồi cho vào lò vi sóng để quay. Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng nồi cơm điện để hấp khoai chung với cơm người lớn, hoặc để nấu cháo, luộc rau cho tiết kiệm thời gian.
Nội dung thứ 3: Gợi ý thức ăn dặm cho trẻ.
Trong giai đoạn ăn dặm thứ nhất (tức là 5 đến 6 tháng tuổi), đồ ăn của trẻ nên được xay mịn, nhừ, không cần thêm gia vị. Cố gắng giữ vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu và nhiệt độ thức ăn âm ấm. Bạn có thể cho trẻ ăn cháo tỷ lệ 1:10 (nghĩa là một phần gạo và 10 phần nước), hoặc khoai tây, đậu phụ, bí ngô, cà rốt, cá thịt trắng, cải bó xôi... đã được luộc nhừ, nghiền nát, làm mịn. Lượng trẻ ăn lúc này rất ít và vẫn chủ yếu bú mẹ, nên bạn không cần lo đến thực đơn hay cân bằng dinh dưỡng.
Sang giai đoạn hai (7 đến 8 tháng tuổi), bạn thái thức ăn thành miếng nhỏ, luộc thức ăn hơi cứng hơn so với giai đoạn 1, và nên cho thêm vào nhiều nguyên liệu khác nhau. Cho trẻ ăn cháo tỷ lệ 1:7, các loại rau củ như khoai tây, bí ngô,... thì luộc mềm, nghiền cho đến khi chỉ còn lại những miếng lợn cợn nhỏ. Các loại thịt, cá trắng phải gỡ da, xương, luộc và nghiền nhỏ. Thực đơn gợi ý của giai đoạn này là cháo tỷ lệ 1:7 ăn với cá ngừ đóng hộp nghiền nhỏ trộn với cà chua, hoặc salad trứng gồm 1/3 quả trứng luộc được nghiền trộn với phần đầu của súp lơ đã luộc mềm và thái nhỏ.
Khi trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm thứ ba (tức là 9 đến 11 tháng tuổi), bạn nên nấu thức ăn sao cho có độ cứng bằng với chuối. Cháo nấu tỷ lệ 1:5, còn rau củ như khoai tây, cà rốt, bí ngô... thì đều luộc mềm, thái miếng nhỏ. Nếu trẻ đã quen với cá thịt trắng thì bắt đầu tập cho ăn cá thịt đỏ, nhưng lưu ý là phải sử dụng cá tươi chứ không dùng cá ướp muối. Từ lúc này, hãy bắt đầu xây dựng thực đơn cụ thể cho trẻ hằng tuần theo 3 bữa sáng, trưa, tối.
Đến giai đoạn thứ tư (12 đến 18 tháng tuổi), bạn bắt đầu làm thức ăn to dần, và cứng dần từng chút một, phù hợp với tình hình phát triển hàm răng của trẻ. Vì lúc này trẻ vẫn sẽ ăn bốc, nên hãy chế biến sao cho trẻ dễ cầm bằng tay, và bắt đầu nêm gia vị nhạt. Thức ăn gợi ý cho trẻ lúc này là cơm nát, rồi dần dần chuyển từ cơm nát sang cơm nấu bình thường. Các loại rau củ như khoai tây, cà rốt... luộc cho đến khi đạt độ cứng có thể dùng nĩa xuyên qua dễ dàng, và thái thành từng miếng. Cá và thịt thì luộc chín, thái nhỏ.
Các bậc phụ huynh có thể tìm thấy lời giải đáp và hướng dẫn chi tiết về từng giai đoạn ăn dặm của trẻ, cũng như những lưu ý khi cho trẻ ăn dặm, cách chế biến các món ăn dặm...
Hy vọng nội dung từ sách sẽ giúp các bậc cha mẹ đỡ áp lực hơn khi trẻ bước vào độ tuổi ăn dặm và dễ dàng giúp con có thói quen và niềm hứng thú với việc ăn uống.
03.01.2026
N