Λύκε, λύκε, είσαι εγώ;

by Ηλέκτρα Λαζάρ

Οι ποιητές δεν επιλέγουν αναίτια τις λέξεις των έργων τους, μας λέει η Λύντια Στεφάνου. Τι γίνεται όμως με τη λέξη λύκος; Ο λύκος είναι ένα πλάσμα με μέγιστη συμβολική αξία, αλλά με αντιστρόφως ανάλογη βιοτική αξία στον κόσμο του ανθρώπου. Ο λόγος περί εαυτού γίνεται λόγος περί λύκου ή και το ανάποδο, σε σημείο που ο άνθρωπος έχει σπρώξει στην άκρη της ύπαρξης τον λύκο και τη ζωή του. Η αναπαράσταση του λύκου βρίσκει σύμφωνα σχεδόν όλα τα είδη του γραπτού λόγου και έχει επηρεάσει όλες τις εποχές, ούτως ώστε μέχρι και σήμερα οι ποιητικές εικόνες να συνομιλούν καλύτερα με το παρελθόν, παρά με το παρόν και το μέλλον. Είναι βαθιά η εντύπωση που αφήνει η παραμορφωμένη αφήγηση του ανθρώπου για τον λύκο στον άνθρωπο, παρά ο ίδιος ο λύκος ως παρουσία· υπάρχει προτού φανερωθεί και αντίστοιχα πρέπει να αφανιστεί προτού υπάρξει. Και σε αυτό έχει συμβάλλει τα μέγιστα η λογοτεχνία και ο ανθεκτικός βιότοπος των μεταφορών της. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

332 pages, Paperback

First published April 28, 2023

Reviews

[Yorgos · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο της Ηλέκτρας Λαζάρ θίγει πολλά θέματα που δεν εγνώριζα σε ικανοποιητικό βαθμό, λόγω διαφορετικών ενδιαφερόντων. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Θετική εντύπωση.

Σε ψυχολογικό-συναισθηματικό επίπεδο είναι έκδηλη η λαχτάρα, ο πόθος, το πάθος της συγγραφέως να μας μεταγγίσει τη συνειδητοποίηση του πόσο πολύ έχουμε, ως είδος, αδικήσει, χειραγωγήσει, βιάσει τη φύση και μάλιστα ένα ον, που αντιμετωπίστηκε ως σύμβολο για ανθρώπινες καταστάσεις στα μήκη και πλάτη της λογοτεχνίας, τον Λύκο.Ο λύκος γίνεται καθρέφτης μας, ανθρώπινος, εαυτός μας - όχι ο λύκος της φύσης, αλλά ο λύκος της λογοτεχνίας.Και βέβαια, η συγγραφέας θέλει να μας τραβήξει έξω, να δούμε, να δούμε τι κάναμε στον λύκο, στη φύση, και άρα να επανορθώσουμε. Αν και δεν είναι αισιόδοξη.

Και φιλοσοφικά, ίσως μεταφυσικά, θέλει να δείξει ότι ο διχασμός του ανθρώπινου από το ζωικό υποκείμενο, ο διαχωρισμός, έφερε και στα δύο πόνο, άγχος, και αίσθηση μη πληρότητας, ειδικά στο ανθρώπινο. Στο άλλο έφερε βιολογικό αφανισμό.Και, για τη συγγραφέα, ίσως το ζωικό υποκείμενο, όπως το βιώνει και το επεξεργάζεται, να είναι σχεδόν το θεϊκό.
Αν η Λαζάρ είχε μελετήσει κάποιες όψεις του εσωτερισμού και των σχετικών μελετών, ίσως να έπαιρνε κάποιες απαντήσεις, που θα της έδιναν κι άλλες ματιές, αλλά σίγουρα νέα ερωτήματα θα αναφύονταν στο μυαλό της.

Υπάρχει λοιπόν λυρισμός, πόνος, θλίψη και μια θαμμένη ελπίδα και, η σχέση της Ηλέκτρας με τη μελέτη της είναι περίπου ερωτική.

Αν ο λύκος της λογοτεχνίας είναι ο άνθρωπος, και ο λύκος της φύσης ένας άγνωστος, που μπορούν αυτοί οι δύο να συναντηθούν ερωτικά;

English translation with help from AI:

Elektra Lazar’s book touches on many subjects I was not sufficiently familiar with, due to different interests. It made a strong impression on me — a positive one.
On a psychological and emotional level, one can clearly feel the author’s longing, desire, and passion to convey to us an awareness of how deeply, as a species, we have wronged, manipulated, and violated nature — and, in particular, a being that has been treated as a symbol for human conditions across the breadth of literature: the Wolf. The wolf becomes our mirror — human, our very self — not the wolf of nature, but the wolf of literature.
And of course, the author wants to pull us outward, to make us see — see what we have done to the wolf, to nature — and thus to make amends. Though she is not optimistic.

Philosophically, perhaps even metaphysically, she seems to wish to show that the division of the human from the animal subject — this separation — has brought pain, anxiety, and a sense of incompleteness to both, especially to the human. To the other, it has brought biological extinction. And for the author, perhaps the animal subject, as she experiences and processes it, is almost divine.

If Lazar had studied certain aspects of esotericism and the related fields, she might have found some answers that would offer her new perspectives — though surely new questions would also arise in her mind.

There is, then, lyricism, pain, sorrow, and a buried hope — and Elektra’s relationship with her study is almost erotic.

If the wolf of literature is the human being, and the wolf of nature a stranger — can these two meet in an erotic encounter?