Η σχεδία

by Μιχάλης Μοδινός

Παρίσι, 1818: Μια γυναίκα-Ροβινσώνας, η κυρία Ζεπαρντιέ, επισκέπτεται τον νεαρό ζωγράφο Τεοντόρ Ζερικώ στο εργαστήριό του στην Μονμάρτρη. Έχει πολλά να του αφηγηθεί για την ζωή της, κυρίως όμως τις εμπειρίες της από το ναυάγιο της φρεγάτας "Μέδουσα", που σάλπαρε τον Ιούνιο του 1816 για την ίδρυση μιας αποικίας στην Αφρική και τελικά προσέκρουσε σε ύφαλο στις δυτικές ακτές της, προκαλώντας πολιτικό σκάνδαλο.

Από τις συγκλονιστικές σκηνές που διαδραματίστηκαν στην σχεδία με τους ναυαγούς ο Ζερικώ θα ανασύρει το θέμα που θα του χαρίσει αιώνια φήμη. Θα απεικονίσει την οδύσσεια του ανθρώπινου είδους στην περίφημη Σχεδία τού «Μέδουσα», με την οποία αρχίζει η εποχή του ρομαντισμού.

Πώς όμως γίνεται τέχνη η καταστροφή; Τι βρίσκεται εκτός πλαισίου του πίνακα; Πώς βοηθούν οι αναμνήσεις μιας γυναίκας από τις εξωτικές περιπλανήσεις της; Και πώς συνεχίζεται η ζωή μετά τα χτυπήματα της μοίρας;

Ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στην μεταναπολεόντεια Γαλλία, φωτίζει τις αντιφάσεις της "πολιτισμένης Δύσης", συσχετίζει τον Διαφωτισμό με την αποικιοποίηση του κόσμου μας και ξαναφέρνει στην επιφάνεια το μεγάλο θέμα της ανθρώπινης περιπέτειας.

191 pages, Paperback

First published April 4, 2011

Reviews

[Nota Chryssina · Rating 5 out of 5]

Η Σχεδία του Μιχάλη Μοδινού (Καστανιώτη, 2011) συνεχίζει να συναρπάζει και να παραμένει επίκαιρη. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αναφέρεται στον διάσημο πίνακα-ορόσημο του ρομαντισμού του Ζαν-Λουί-Τεοντόρ Ζερικώ «Η Σχεδία της Μέδουσας», ωστόσο η κύρια πηγή έμπνευσης για να γραφτεί το βιβλίο υπήρξε ένα άλλο μυθιστόρημα. Όπως γράφει ο ίδιος ο συγγραφέας, στη Σημείωση στο τέλος του βιβλίου του, εμπνεύστηκε από το απολαυστικό βιβλίο του Τζούλιαν Μπαρνς Η ιστορία του Κόσμου σε 10 ½ κεφάλαια.
Ο πίνακας του Ζερικώ είναι πάντοτε το φόντο, αλλά ο Μοδινός τον χρησιμοποιεί ως πρόφαση, για να θέσει ουμανιστικά σύγχρονα ερωτήματα και προσπαθεί κυρίως να δώσει απάντηση στο καίριο και «βασανιστικό» ερώτημα που τίθεται στο πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου του Τζούλιαν Μπαρνς, που αναφέρεται στον πίνακα του Ζερικώ, «Πώς µια καταστροφή γίνεται τέχνη;». Ή καλύτερα ο Μοδινός χρησιμοποιεί και αυτό το ερώτημα, για να θέσει το ερώτημα στον αναγνώστη του «Τι είναι Τέχνη ή τι είναι Λογοτεχνία και αν χρειάζονται οι λογοτέχνες –ποιητές σε τόσο μίζερους καιρούς;», για να παραφράσω το γνωστό απόφθεγμα του Χαίλντερλιν.


http://cantfirmulity.blogspot.gr/2016...

[Αλέξης Γυφτοδήμος · Rating 5 out of 5]

Διάβασα πρόσφατα το εξαιρετικό βιβλίο του Ντέιβιντ Γκραν "Γουέιτζερ. Ναυάγιο, ανταρσία, φόνος". Μια αληθινή ιστορία για ένα αγγλικό πλοίο δοσμένη συναρπαστικά μετά από πολυετή έρευνα σε αρχεία, επιστολές και απομνημονεύματα από τον Άγγλο συγγραφέα. Το βιβλίο είχε μεγάλη διεθνή επιτυχία και διάβασα ότι θα γυριστεί έργο από τον Σκορσέζε.
Βρήκα τώρα τυχαία στα μεταχειρισμένα το βιβλίο του Μοδινού "Η Σχεδία" που εκδόθηκε το 2011. Το θέμα περίπου ίδιο, με γαλλικό πλοίο αυτή τη φορά. Και εδώ έχουμε μια αληθινή ιστορία με ναυάγιο, ανταρσία, φόνους, πολιτικές ευθύνες που πρέπει να καλυφθούν (εδώ είναι μπλεγμένος και ο βασιλιάς της Γαλλίας!), κανιβαλισμός. Ο Μοδινός βασίστηκε κυρίως στα απομνημονεύματα δύο ναυαγών, του Σαβινύ και του Κορρεάρ και μας έδωσε και αυτός ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα 14 χρόνια πριν από τον Γκραν. Το βιβλίο πέρασε μάλλον στο ντούκου. Δεν μιλάμε βέβαια καν για το εξωτερικό που, απ' όσο ξέρω, δεν έχει μεταφραστεί κανένα βιβλίο του. Κλισέ αλλά δεν μπορώ να μην το πω πάλι: Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας.

[Dimitris · Rating 4 out of 5]

Ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα για το τραγικό συμβάν της σχεδίας της φρεγάτας Μέδουσα και την μελέτη του Ζαν-Λουί-Τεοντόρ Ζερικώ που οδήγησε στο μεγαλοφυές του πίνακα "Scene de naufrage" (Σκηνή ναυαγίου). Ο Ζερικώ κατάφερε να δώσει σκληρές κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις στον πίνακα και έκανε μεγάλο θόρυβο την εποχή εκείνη.

Το βιβλίο ξεκινάει με την χήρα Ντεπαρντιέ να δίνει πολλαπλές συνεντεύξεις και να ποζάρει για τον Ζερικώ. Έτσι σιγά σιγά στήνεται το σκηνικό του Μεδούσα και των επιβαινόντων του. Μέχρι που η χήρα αρχίζει να εξιστορεί για λογαριασμό του δούλου της και επιζώντα της σχεδίας, Ζαριστιντ, το τί επακόλουθησε αφού κόλλησε το Μέδουσα στις ξέρες και ανέβηκαν εκατόν σαρανταεφτά άτομα στην σχεδία για να φτάσουν την στεριά.
Εκεί τα συνταρακτικά γεγονότα έρχονται το ένα πίσω και δεν μπορείς να αφήσεις το βιβλίο για κανένα λόγο.

Η ιστορία της σχεδίας μας δείχνει τον άνθρωπο στα όρια του και μένει σαν ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο Ζερικώ και ο Μοδινός με την σειρά του μας αναλύουν την ανθρώπινη ψυχή, την αγριότητα και το ένστικτο επιβίωσης αλλά και την απελπισία των ναυαγών αυτών.
Εν κατακλείδι ο ιστορικός Ζυλ Μισελέ (Jules Michelet) είχε πει εύστοχα για αυτόν τον πίνακα "...όλη η κοινωνία μας επιβαίνει στη σχεδία της Μέδουσας..."