Mali mi je ovaj grob

by Biljana Srbljanović

Gavrilo Princip je čovek koji oseća strahovitu potrebu pravednika da učini nešto za oslobođenje od okupatora, za ujedinjenje Južnih Slovena; pri tom, u svom obrazovanju, u kulturnom modelu na kome je rastao, osim baš takvog atentata, nije mogao da pronađe drugačije političko sredstvo. U tome je, po mom mišljenju, sadržan tragični paradoks Mlade Bosne: ljudi sa emancipatorskim težnjama, hrabri, odvažni, pametni i pre svega veoma mladi, jedino za čim mogu da posegnu u toj strahovitoj unutarnjoj potrebi za revolucionarnom borbom jeste ono što poznaju iz lokalne mitologije – za tiranoubistvom kao povodom buduće revolucije. Zato je čitava stvar toliko i komplikovana i zato generacije na prostorima Bosne i Hercegovine i Srbije Gavrila Principa na smenu obožavaju i mrze. Jer, Principov paradoks je za nas – ljude izrezbarenih duša i žrtve poslednjih ratova – nekako uvek pitanje ili-ili: ili si Srbin ili nisi; ili si ubica ili si žrtva; ili si terorista ili si heroj. A Gavrilo je i Srbin; i nije i jeste ubica; i žrtva je; i nije ni terorista ni heroj. Umesto svega, Princip je hrabri, mladi, ludi dečak koji je verovao da čini dobro...

Genres: Drama, Plays

158 pages, Paperback

First published January 1, 2013

About the author

Biljana Srbljanović is a Serbian playwright and politician.
She has written seven plays for the theater and one TV screenplay for Otvorena vrata TV series that ran on Radio Television of Serbia during the mid-1990s. Her plays have been staged in some 50 countries. Srbljanović is also a part-time lecturer at the Faculty of the Dramatic Arts in Belgrade.
On 1 December 1999 she became the first foreign writer to receive the Ernst Toller prize. She is the recipient of various theatre awards, including the Slobodan Selenić Award, the Osvajanje Slobode Award, the Belgrade City Award, The Statuette of Joakim Vujić and the Sterija Award.

Srbljanović obtained her dramaturgy degree in 1995 at the Faculty of Dramatic Arts in Belgrade.
The first play she wrote, Beogradska trilogija (The Belgrade Trilogy), was first performed in 1997 in Belgrade, Serbia at the Yugoslav Drama Theater. After its huge success, the play was produced in many other countries, including Italy, Germany, Austria, Switzerland, Belgium, England, and the Scandinavian countries.

In April 1998 her second play, Porodične priče (Family Stories), was written in Belgrade and staged at Atelje 212. It won the Best New Play Award at the theatre festival in Novi Sad, Serbia and was later staged in Germany, Poland, Romania, Slovenia, United States, Switzerland, the Netherlands, France and elsewhere.

In December 1999, Srbljanovic completed The Fall, which premiered in July 2000 at the City Theater Festival in Budva, Montenegro. Due to lack of public interest, the play was quickly erased from the program of Belgrade`s theaters.

The premiere of Supermarket, her fourth play, took place in May 2001 at the Festival of Vienna, Austria. It is still staged in many European countries.

In late 2003, Srbljanović completed her fifth play, America, Part Two. This became Serbia's most popular play in 2003 and 2004.

Srbljanović's next play, Skakavci (Locusts), won the New Theatrical Realities Award, one of Europe's most prominent theatre awards. In the 2005-06 season, German theater magazine Theater Heute proclaimed Srbljanović the best foreign playwright of the season.

Her latest plays are Barbelo (2007) and Nije smrt biciklo /da ti ga ukradu/ (2011).

Reviews

[Palindrome]

Drama u dva perfektna čina, brzopotezna, snažno usudna i posve perfektnim međučinom u vidu novinskih članaka i komentara laičkog življa.
Mladićki ideal, mladićka snaga, dužnost koja se mora ispuniti, i veličina duha u omalenom telu Gavrila Principa, Gavre, Gavrice.
Delanje.
Kazna.
Mučenje tela.
Mučenje uma.
Savest.
Savest.
Savest.
Mršavost.
Obolelost.
Samotnost.
Savest.
Savest.
Savest.
Ne bi ubio ženu.
Ponovo bi ubio Franca.
Mršavost.
Propadljivost.
Crnilo tela.
Gnoj.
Muka.
Neamputacija.
Smrt.
Samrtna poruka.
Ni živ nisam bio lep.
Malo telo.
i njemu mali grob.
za snagu.
za smelost.
za svest.
za svet.
za sve.
malimijeovajgrob.
Gavrica.
Ljudina tihog stradanja.

[Dimitrije Vojnov]

Samizdat B92 je izdao novu dramu Biljane Srbljanović MALI MI JE OVAJ GROB. Ovaj komad je izdat pre izvođenja što do sada nije bio slučaj, obično su drame izlazile posle afirmacije na sceni, nekada i u formi besplatnog downloada na sajtu Peščanika. Čini mi se da izlazak ove drame pre prvog izvođenja, i kod nas i u svetu, sugeriše da se srpska predstava po ovom tekstu ni ne očekuje, mada možda će pozorišni reditelji na osnovu ovog izdanja da se zainteresuju i zatraže prava za izvođenje.

Priča o samom činu izdavanja drame u štampanoj formi pre pozorišne ne bi bila toliko zanimljiva da nije bilo ovog ispada

http://novikadrovi.blogspot.com/2013/06 ... vreda.html

Tokom ovog ispada implicirano je da Biljana Srbljanović zapravo više nema prostor na beogradskim scenama i samim tim izlazak drame pre scene je možda njen način da nekako plasira svoj tekst.

Sam komad je formulisan kao pamflet, drugačiji od onoga što je naša javnost anticipirala, i dosta veran onome što je Biljana najavljivala u intervjuima. Dakle, ideja komada je da Gavrilo Princip i mladobosanci nisu bili Velikosrbi već Jugosloveni koji su izmanipulisani da ubiju Franca Ferdinanda od strane crnorukaša predvođenih Dragutinom Dimitrijevićem Apisom.

Koncept drame je jasan, ali je egzekucija konfuzna. Naime, čini mi se da komad ima nekoliko problema od kojih je osnovni potreba da se veštački povežu Apis i Aco Tomić, odnosno da se crnorukaška veliksrpska ideja poveže kroz istoriju sve do Koštunice. Ova zamisao je autorkino pravo ali bi bilo mnogo ubedljivije kada bi čitaoci/gledaoci sami prepoznali kako događaji iz dalje prošlosti bivaju ponovljeni u nedavnim situacijama, nego da se to naglašava direktnim citatima, Apisom koji izgovara Koštuničine rečenice i prima Koštuničina pisma.

Time se postiže kontraefekat. Naime, dolazi do poređenja ubistva Zorana Đinđića i Franca Ferdinanda, što nije laskavo po autorkinu ideologiju jer ona sama dokazuje kako su Gavrilo Princip i mladobosanci zapravo imali neke razloge da veruju kako je ubistvo Franca Ferdinanda deo borbe za nacionalno oslobođenje. Kakve veze to ima sa Đinđićem? Ako se već pravi poređenje sa Apisovom radnom biografijom i njegovim rezultatima, onda bi mnogo logićnije paralela bila svrgavanje Obrenovića i ubistvo Đinđića.

Da ne govorimo o tome da bi neko zlonameran mogao da kaže kako su Ferdinand i Đinđić poistovećeni kao eksponenti Zapada, koji i u autorkinoj vizuri ima ulogu okupatora. Isto tako dimenzije istorijskih posledica ova dva događaja su neuporedive.

Međutim, u čisto dramaturškom pogledu, ovaj koncept ne funkcinoniše jer je Apis esencijalizovan negativac. Prikazan je kao debeo (sic!), fizički oronuo i zapušten, kukavica, mizogin. Dakle, njen negativac je do te mere fizički, ideološki i moralno degradiran, istovremeno je politički nekorektan u svojim stavovima ali je i autorkin stav prema njemu takođe politički nekorektan. Ona njegovo fizičko stanje poistovećuje sa zapuštenošću ali u didaskalijama nudi i neke bizarne sugestije (recimo, "ružan je kao đavo" i to da bi stavila kontru dijalogu u kome Apis opisuje da su ga žene opsedale) što svemu daje lični pečat koji doprinosi razumevanju piščevog ličnog odnosa prema liku ali nema naročit kvalitet ni na sceni ni na papiru.

Sa ovako slabim zaverenikom u centru drame, MALI MI JE OVAJ GROB podseća na diskurs Druge Srbije u kome je upravo čelo Slavske Srbije istovremeno prikazano kao mreža kriminalnih super-umova i iskompleksiranih morona.

U širem stilskom pogledu, drama je konvencionalno postavljena sa ponekim ekspresionističkim i post-dramskim rešenjem. Međutim, ceiina je u osnovi konvencionalna, na granici polemičke drame. Ipak, u komadu nema istinskih egzistencijalnih dilema, više je reč o ilustraciji neko istinskoj drami tako da na kraju ne možemo govoriti o tipičnoj formi političke drame oslonjene na konvencionalne postupke, kao recimo kod Camusa ili Sartrea.

MALI MI JE OVAJ GROB spada u manje uspela Biljanina dela jer ne pruža puno različitih čitanja i najviše podseća na angažovanu dramu PAD.

[Jarsic]

Dobar razvoj likova i radnje, jak autorski pecat.