Göç Temizliği

by Adalet Ağaoğlu

"O yaygın ifadeyle konuşalım biraz: Güzel sanatların bir dalı olarak edebiyat, esas itibariyle 'edeb'le doğrudan ilgili bir cepheden bakar manzaraya. Hiç kuşkusuz, burada 'edeb'i öne çekmek, yeryüzüne ve dahi gökyüzüne 'muhafazakâr' bir pencereden gülümsemek anlamına gelmiyor. Hatta kimi zaman, 'edepsizlik' bile kendi başına bir 'edep' dersi olabilir.
Belki sadece bu nedenle, belki sadece bunun için 'edebiyatçılar'ın birbiriyle ilişkisi ile 'edebiyat müşterisi' ile olan ilişkisinin muhteva ve mânâ itibariyle farklı olması gerekir. En azından görünürde, 'edebiyatçılar'ın birbirine karşı daha sevgi dolu olması, bu sevginin de bir anlayış temelinde serpilmesi; 'edebiyat müşterisi'nin ise bu muhabbette biraz daha dışarıda bırakılması icap eder. Çünkü 'edebiyat müşterisi,' yani 'riyakâr okur,' sahip olduğunu düşündüğümüz siperleri kolayca terk etmeye eğilimlidir zaten. Onu orada tutan, çoğu kez, edebî zevkinden ziyade, modern devrin 'görünme biçimleri'nden payına düşeni alabilme gayretidir de.

Oysa, uzunca bir süredir edebiyat dünyamıza bir sevgisizlik, bir hoşgörüsüzlük, bir işin kolayına kaçma tavrı, bir onun ayağına basarsam belki yukarılara çıkabilirim zihniyeti, bir yoksayma eğilimi egemen. Herkesin birdenbire şair, herkesin birdenbire romancı, herkesin birdenbire hikâyeci olması, hem sebebi, hem de sonucu elbette bunun.

Bütün bunların nedenini-niçini hakikaten merak ediyorsanız, edebiyat dünyasının kılcal damarlarında nelerin gezindiğini öğrenmek istiyorsanız, 'Göç Temizliği' son derece sağlam bir kılavuz olarak duruyor karşınızda."
-Sefa Kaplan-

270 pages, Paperback

First published January 1, 1985

About the author

Adalet Ağaoğlu, a writer born in Nallıhan in 1929, graduated from Ankara University's Faculty of Language and History-Geography, Department of French Language and Literature in 1950. Subsequently, she joined Ankara Radio in 1951, where she worked as a dramaturg, radio theater director, and program specialist following the establishment of TRT. He departed from his post in 1970, having served as the head of the Radio Department. Ağaoğlu's foray into poetry commenced with the publication of her work in the 1948 and 1949 issues of Kaynak magazine. She subsequently made her theatrical debut with the play "Bir Piyes Yazalım" (Let's Write a Play), which was staged in Ankara in 1953 and co-authored with a colleague. The initial work of fiction by Adalet Ağaoğlu was the 1973 novel Ölmeye Yatmak.

Reviews

[Neşet · Rating 4 out of 5]

Adalet Ağaoğlu'nun günlüklerden farklı olarak geriye dönük bir temizleme işine girişmiş. Yine günlüklerinde rastlayabileceğiniz temalar: Annesi, babası, kardeşleri, Nallıhan, tiyatro, TRT, biraz Tezer Özlü, biraz Oğuz Atay, Nezihe Meriç, Leyla Erbil, Güner, Ayhan Sümer, Selim İleri eşi Halim Ağaoğlu ...Goodreads'te okuduğum iki görüşte Adalet Ağaoğlu'nun alıngan ve fazla söylendiğini yazmışlardı. Son 100 sayfaya kadar anlamamıştım ve benim için yine dört başı mamur bir kitaptı.

Özellikle Oktay Akbal, Fethi Naci, Yazko Dergisi gibi, yine erkeklerin oluşturduğu Ağaoğlu'nu aşağılayan, üstten bakan koroya çatmaya başladıktan sonra yazdığı bölümler Atilla Taş Cleaning Out of My Closet Anne videosu gibi olmuş. Benzetme tuhaf gelebilir ama gerçekten bu bölümlerde Adalet Ağaoğlu'nun o şikayetçi dilinden içim bayıldı ama yine de okudum.

Tertemiz bir dil, ince ince sarbırla yazılmış cümleler, severek okuduğunuz ya da adına aşina olduğunuz onlarca edebiyat insanı. Oğlak Yayınlar'ından çıkan kitabı okudum bu arada, 322 sayfa. Atatürk Kitaplığı. Gümüşsuyu.

Not: Yazarla ilgili aklıma çöp bilgiler takılıyor. Ağaoğlu'nun Anayasa Referandumunda Evet'çi olmasını hala aklım almıyor mesela. Bu kadar olaya tanıklık ederken bugünleri okuyamaması üzücü. Cengiz Semercioğlu'nun Abdullah Gül'ün bir Cumhurbaşkanlığı resepsiyonunda yemek masasında Adalet Ağaoğlu'nun nasıl davrandığı ile ilgili bir yazısı vardı ama o yazıyı internette bulamıyorum. Yazarlar şımartılmak istiyor sanırım bir yerde ve hayatları boyunca bulamadıkları ilgiyi kendileri alıyor. Elif Şafak'la yaşadığı olay ise o kadar iyiydi ki, Türk edebiyatı magazininde zirve anlar. Bunlar çok mu önemli değil, ama bu günlük anı yazılarını konuşurken bu dedikodular tadı tuzu oluyor.

Okuma açlığım şu sıra günlüklere yoğunlaştığı için Oktay Akbal'ın günlükleri de listemdeydi ama Adalet Ağaoğlu'nun eleştirileri o kadar etkili oldu ki en azından Akbal'ın günlüklerini okumayı erteledim.
Ve Osman Mazlum müstear adıyla Cemal Süreya'nın Ağaoğlu'na yaptığı cinsiyetçi eleştiri. İBB Atatürk Kitaplığı'ndan ödünç aldığım Cemal Süreya'nın Günler'i elimde, okuma sıramda ama Ağaoğlu'nun dipnot düştüğü bu detay Süreya'ya dair sinimi bozdu.

[Fatma · Rating 4 out of 5]

Icimizdeki kurdun en verimlisi, insana en yararlisi, arayan kurt, desen kurt. Yiyen, kemiren degil.
Saldirida hic cekinik olmayan toplum, sevmekte ve bunu dile getirmekte neden o kadar suskundu?

Adalet Agaoglu anilarini derlemis, kirilgan ve alingan geldi bana ama ne yasadiklarini bilemiyorum.

[Baris Balcioglu · Rating 4 out of 5]

Ne zaman okuduğumu belirlemem gerek, Toronto'daydım ve bir grup arkadaşla E-posta üzerinden tartışmıştık. Zevkliydi ama çok yakınıyordu onun bunun hakkında diye kalmış aklımda.