Πού έδυ μου το κάλλος

by Λιλή Ζωγράφου

«Αχάριστη καρδιά δε σου 'φτασαν τόσα χρόνια που σε περίμενα; Χωρίς μέτρο σ΄αγάπησα. Και χωρίς έλεος φέρθηκα στους δικούς μου. Ούτε τη μάνα μου δεν έκλαψα όταν πέθανε. Απ' όλους με χώριζε η βαριά σκιά σου. Τεράστια σαν τις αποστάσεις που μας χώριζαν, σαν τη σιωπή σου που πολλαπλασιαζόταν με τους χρόνους σε θάνατο διαρκείας. Ποτέ δεν αγάπησα τόσο όσο πόνεσα για το χαμό σου. Πόσους; Τριάντα; Κι οι μέρες τριακόσιες εξήντα πέντε κι οι νύχτες διπλάσιες. Μια αιωνιότητα γίνηκες απουσιάζοντας από τη λαμπερή νιότη μου πού μάζευε με τις αγρύπνιες, πού θάμπωνε αφού δεν καταύγαζε πια τη λατρεία του βλέμματός σου πού κλόνιζε το ένοχο βάδισμά μου καθώς γλιστρούσε αθόρυβο στο μισοσκόταδο, με ταμπούρλα στην καρδιά μου, τρελή, τρελή, μονολογούσα, λες και προσευχόμουν, καθώς είχα μόλις ξεφύγει από τα συνωμοτικά ψιθυρίσματα του σπιτιού μου πού όλο και κάποιο σαμποτάζ σκάρωναν με κείνον τον κρυμμένο αντάρτη στο κελάρι, τον κοντό ήρωα, πού θα σας τίναζε στον αέρα. Η τελευταία μαχαιριά της προδοσίας μου σταματούσε την καρδιά μόλις διέκρινα να γυαλίζουν στο σκοτάδι τα μπρούντζινα μετάλλια στη στολή σου κι αμέσως άνοιγαν οι φτερούγες των χεριών σου κι ένιωθα μόνο τον παφλασμό των ωκεανών που μ' έπαιρναν, μ' έπαιρναν στην υγρασία των χειλιών σου κι όλα γίνονταν χαμός...»

36 pages, Paperback

First published June 1, 1992

About the author

Η Λιλή Ζωγράφου (English: Lily Zografou) υπήρξε μία από τις πιο έντονες, αιχμηρές και ασυμβίβαστες παρουσίες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, με έργο που συνδύαζε τη δημοσιογραφία, τη μυθοπλασία, το δοκίμιο και την πολιτική παρέμβαση σε μια ενιαία, προσωπική φωνή. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης και μεγάλωσε μέσα σε περιβάλλον με ισχυρά πολιτικά και εκδοτικά ερεθίσματα, καθώς ο πατέρας της ήταν εκδότης εφημερίδας, γεγονός που την έφερε από νωρίς σε επαφή με τον λόγο και τη δημόσια σφαίρα. Σπούδασε φιλολογία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και πολύ γρήγορα στράφηκε στη συγγραφή και στη δημοσιογραφία, επιλέγοντας έναν δρόμο ανεξαρτησίας που θα χαρακτήριζε όλη της τη ζωή. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση και συνελήφθη από τη Γκεστάπο ενώ ήταν έγκυος, εμπειρία ακραία και τραυματική που επανέρχεται υπόγεια σε πολλές πτυχές του έργου της, ιδιαίτερα στην εμμονή της με την ελευθερία, τη βία και την επιβίωση. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε σε εφημερίδες και περιοδικά, ταξίδεψε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και έζησε για ένα διάστημα στο Παρίσι, απορροφώντας πνευματικά ρεύματα που ενίσχυσαν την ήδη ανήσυχη και συγκρουσιακή της σκέψη. Η συγγραφική της πορεία ξεκίνησε με διηγήματα, αλλά γρήγορα εξελίχθηκε σε ένα πολυεπίπεδο έργο όπου κυριαρχούν η κριτική απέναντι στην πατριαρχία, η σεξουαλική καταπίεση, η κοινωνική υποκρισία και η ανάγκη για προσωπική απελευθέρωση. Κατά τη δικτατορία των Συνταγματαρχών στάθηκε ανοιχτά απέναντι στο καθεστώς και έγραψε το «Επάγγελμα: πόρνη», ένα βιβλίο ωμό και αυτοβιογραφικά φορτισμένο, που λειτούργησε και ως μαρτυρία της εποχής. Στα πιο γνωστά έργα της συγκαταλέγονται επίσης η «Συβαρίτισσα», το «Η αγάπη άργησε μια μέρα» και το δοκίμιο «Αντιγνώση», μαζί με τις μελέτες της για τον Καζαντζάκη, τον Κάφκα και τον Ελύτη, όπου επιχείρησε συχνά απομυθοποιητικές αναγνώσεις. Το ύφος της είναι παθιασμένο, εξομολογητικό και συχνά σκληρό, με έντονη συναισθηματική φόρτιση και ρητορική δύναμη. Μέχρι το τέλος της ζωής της παρέμεινε μια φωνή ριζικά ανεξάρτητη, που δεν εντάχθηκε εύκολα σε σχολές ή ιδεολογικές ταυτότητες, αλλά επηρέασε βαθιά τη δημόσια συζήτηση για τη γυναίκα, την ελευθερία και τη σχέση ανάμεσα στη λογοτεχνία και την πραγματική ζωή.

Reviews

[Dimitris · Rating 4 out of 5]

Αχ αυτές οι τύψεις, αυτές οι ατελείωτες σκέψεις, αυτό το μετάνοιωμα για μια ζωή χαραμισμένη λόγω μιας λάθος απόφασης... Αχ αυτό το happy ending, η λύτρωση που ελπίζεις και φυσικά δεν έρχεται ποτέ.

Πολύ όμορφη η περιγραφή της ιστορίας αυτού του απαγορευμένου και παθιασμένου νεανικού έρωτα μα θα ήθελα να μην έπιανε 25 σελίδες ουσιαστικά αλλά τουλάχιστον 100. Γιατί τόσο λακωνική η Ζωγράφου ξαφνικά;

[Lakis Fourouklas · Rating 3 out of 5]

Μια γυναίκα θυμάται το παρελθόν της και κλαίει για το παρόν της. Το παρελθόν της χάρισε το μεγάλο έρωτα της ζωής της. Το παρόν της δεν είναι παρά μία σύμβαση αορίστου χρόνου. Κι όμως όταν ο άντρας της ζωής της έρχεται να τη συναντήσει και πάλι, αυτή δεν τολμά να τον αντικρύσει. Απαρνιέται τον άνθρωπο που μέσα από τις μνήμες της την κρατούσε ζωντανή.
Ίσως το χθες και το σήμερα να είναι το ίδιο. Ίσως το σήμερα να μην αξίζει χωρίς το χθες, έτσι όταν το τελευταίο έρχεται να συναντήσει το πρώτο όλα να ανατρέπονται.
Η ιστορία της Μαρίας και του Φραντς. Γνωρίστηκαν στον πόλεμο, αγαπήθηκαν στον πόλεμο, χώρισαν στον πόλεμο. Το μόνο που επιβιώνει από τη μοιραία συνάντηση αυτή είναι οι αναμνήσεις, και οι αναμνήσεις αναμνήσεις πρέπει να μείνουν, ειδικά όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με μια κοινωνία που καταδικάζει καθετί που ξεφεύγει απ’ το συνηθισμένο, που χαλάει τη βολή της.
Αντιγράφουμε από τη σελ. 30: “Οι μέρες περνούσαν γρήγορα σαν λαχανιασμένες πιέζοντάς την να πάρει μια απόφαση. Καθόταν ώρες μπροστά στον καθρέφτη. Σήκωσε τα νύχια της να γρατσουνίσει τα μάγουλά της, δυο εχθρούς προδότες κι ούτε μια ρυτίδα χαμόγελου. Όλες είχαν την υπογραφή του χαμένου παράδεισου, του συμβιβασμού για το τι θα πει ο κόσμος, του θλιβερού δυαριού με τις μουσελινένιες κουρτίνες”.
Δεν είναι εύκολο να κατατάξει κανείς το βιβλιαράκι αυτό σε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία: δεν είναι ούτε αφήγημα, ούτε μονόλογος, ούτε ποίημα. Δεν είναι τίποτα απ’ τα πιο πάνω, μα και όλα τα πιο πάνω. Αν πρέπει ντε και καλά να το ονομάσουμε κάτι, ας το αποκαλέσουμε: ένα κομψό λογοτέχνημα!

[Xenia · Rating 5 out of 5]

το έχω διαβάσει πολλά χρόνια πριν δεν μπορώ να πω ότι το θυμάμαι αλλά αυτό που ξέρω σίγουρα είναι ότι η Ζωγράφου ως συγγραφέας μου αρέσει πολύ.