Το άνοιγμα στο επερχόμενο και Το αίνιγμα της τέχνης

by Kostas Axelos, Κώστας Αξελός

Στην εποχή μας "κυριαρχεί, και πρόκειται να κυριαρχήσει και στο μέλλον, αυτό που ονομάζουμε τεχνική -η οποία προηγείται και έπεται αυτής που αδέξια ονομάζουμε τεχνολογία. Η τεχνική και η τεχνοεπιστήμη δεσπόζουν γενικώς και ειδικώς. Πραγματοποιούν αρχέγονους μύθους. Γι' αυτό η εποχή μας -που δεν μας ανήκει- είναι κατ' εξοχήν μυθοτεχνολογική. Αυτό δεν την εμποδίζει να στέκεται ανίκανη μπροστά σ' αυτό που επίσης κυριαχεί: το κενό". Με τα λόγια αυτά, ο φιλόσοφος Κώστας Αξελός δίνει το στίγμα των καιρών και θέτει το ερώτημα του επερχόμενου και της στάσης που καλούνται να κρατήσουν οι σημερινοί άνθρωποι απέναντί του, διαθέσιμοι στο άνοιγμά του, στο πλαίσιο των παραγωγικών μεταμορφώσεων και των καταστροφών που διατρέχουν το πλανώμενο
άστρο μας.

Το "Άνοιγμα στο επερχόμενο" (που αποτελεί το πρώτο μέρος του παρόντος βιβλίου) είναι το κείμενο της ομιλίας που εκφωνήθηκε τον Μάρτιο 2009 στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, κατά την τελετή αναγόρευσης του Κώστα Αξελού σε επίτιμο διδάκτορα. Το "Αίνιγμα της τέχνης" (δεύτερο μέρος του βιβλίου), αποτελεί κείμενο ομιλίας που εκφωνήθηκε τον Απρίλιο 2007 στο ΤΕΙ Λαμίας και τον Μάρτιο 2009 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, υπό την αιγίδα του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης και του ΑΠΘ.

Για τον Κώστα Αξελό, η λέξη και η έννοια τέχνη παραμένουν προβληματικές. Τα έργα της δεν είναι φυσικό προϊόν, αλλά ανθρώπινο ποιητικό έργο, που παράγει επίσης και καταναλώνει το τίποτα. Στο εξαιρετικά διεισδυτικό αυτό κείμενο, αντιμετωπίζονται οι διάφορες προσεγγίσεις της τέχνης στη διαδρομή του χρόνου, αλλά και το μέγα πρόβλημα της μορφής και του περιεχομένου της. Εδώ το αίνιγμα γίνεται άνοιγμα, ένα άνοιγμα που ζητάει από τον άνθρωπο να ξεπεράσει το δικό του κλείσιμο, γνωρίζοντας επίσης ότι το άνοιγμα αυτό είναι μετέωρο και "η ερμηνεία της τέχνης δεν τελειώνει ποτέ": ούτε και στην εποχή μας που δεσπόζουσα δύναμη είναι η τεχνική, η οποία "όλα τα αναμοχλεύει και για την οποία το Εν-Παν παραμένει ανυπολόγιστο".

53 pages, Paperback

First published January 1, 2009

About the author

Kostas Axelos (also spelled Costas Axelos; Greek: Κώστας Αξελός) was a Greek philosopher. He was born in Athens and attended high school at the French Institute and the German School of Athens. He enrolled in the law school in order to pursue studies in law and economics. With the onset of World War II Alexos became involved in politics. During the German and Italian occupation he participated in the Greek Resistance, and later on in the Greek Civil War, as an organiser and journalist affiliated with the Communist Party (1941–1945). He was later expelled from the Communist Party and condemned to death by the right-wing government. He was arrested and escaped.
At the end of 1945 Axelos moved to Paris, France, where he studied philosophy at the Sorbonne. From 1950 to 1957 he worked as a researcher in the philosophy branch of C.R.N.S, where he was writing his dissertations, and subsequently proceeded to work in Ecole Pratique des Hautes Etudes. From 1962 to 1973 he taught philosophy at the Sorbonne. His dissertation "Marx, penseur de la technique" (translated as "Alienation, Praxis and Techne in the Thought of Karl Marx") tried to provide an understanding of modern technology based on the thought of Heidegger and Marx and was very influential in the 1960s, alongside the philosophy of Herbert Marcuse.
Axelos was a collaborator on, columnist with, and subsequently editor of the magazine Arguments (1956–1962). He founded and, since 1960, has run the series Arguments in Edition de Minuit. He has published texts mostly in French, but also in Greek and German. His most important book is Le Jeu du Monde (Play of the World), where Axelos argues for a pre-ontological status of play.