Απ' το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες

by Michel Fais, Μισέλ Φάις

Δεκατρείς τρόποι να πεθάνουμε; Δεκατρείς τρόποι να μιλήσουμε για το θνήσκειν ή να το αποσιωπήσουμε; Μήπως δεκατρείς τρόποι να διαχειριστούμε το τελευταίο ιερό αίσθημα στην απορφανεμένη από τα μεγάλα ερείσματα ζωή μας; Ο συγγραφέας, επιλέγοντας άλλοτε τη φόρμα του διηγήματος κι άλλοτε του μινιμαλιστικού μυθιστορήματος, του αφηγήματος, του μονολόγου, του θεατρικού μονόπρακτου ή του ημερολογίου, μ' αυτά τα κείμενα προσπαθεί να συγχρωτιστεί με τα φαντάσματά του. Ευχής έργον θα ήταν ο αναγνώστης να νιώσει συγγενής με κάποια από αυτά τα πλάσματα της οργής, του πανικού, της αυτοτιμωρίας, της λαγνείας, της μελαγχολίας, της ειρωνείας, της μνήμης και της περιπλάνησης, ώστε να τα καλέσει να κάτσουν πλάι του, στο ίδιο τραπέζι -ευλογημένη η στιγμή που θα πιούνε απ' το ίδιο ποτήρι

Ο συγγραφέας επιλέγει άλλοτε τη φόρμα του διηγήματος κι άλλοτε του μινιμαλιστικού μυθιστορήματος, του αφηγήματος, του μονολόγου, του θεατρικού μονόπρακτου ή του να συγχρωτιστεί με τα φαντάσματά του.

Δεκατρία "παραβατικά" διηγήματα που προκαλούν με μορφικούς πειραματισμούς και θεματική ελευθεριότητα. Μακρείς μονόλογοι, ατέρμονες στιχομυθίες, κατ' αναδρομή και κυκλικές διηγήσεις είναι μερικοί από τους αφηγηματικούς τρόπους τους οποίους δοκιμάζει ο συγγραφέας, καθώς φαίνεται να βασανίζεται από την ίδια ανησυχία που τον έτρωγε πριν από χρόνια, όταν έγραφε το μυθιστόρημά του "Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου". Ο Μ. Φάις δεν θέλει να μιλήσει απλά, αλλά, υποψιασμένος για τις δυνατότητες της αφήγησης, ζητεί να τις εκμεταλλευθεί ώστε να αποδώσει τις περιπέτειες του τόπου το τελευταίο μισό τού αιώνα. Ακόμη περισσότερο φιλόδοξος, επιδιώκει να συλλάβει τη θηριωδία που απλώνεται στη Βαλκανική Χερσόνησο, από την εποχή των Γκρεκομάνων ως τους σημερινούς, διχασμένους, ορθόδοξους και μουσουλμάνους, Σερβοβόσνιους.

Ένα βιβλίο γεμάτο ήρωες με "εμποδισμένη ζωή", όπως και ο αφηγητής που τους παρατηρεί. Εγκεφαλικός καταγραφέας, που βρίσκεται αντιμέτωπος, στους δρόμους και στα κοιμητήρια της σημερινής Αθήνας, με παρίες και νοσηρές καταστάσεις. Αν και σε ορισμένα διηγήματα ο συγγραφέας επανέρχεται στον μικρόκοσμο της οικογένειας. Τότε η διήγηση ξεχειλίζει από οργή και γέρνει προς το παραμιλητό. Όταν ο αφηγητής ήταν έφηβος υπήρχε διαφυγή από τον πνιγηρό εναγκαλισμό της οικογένειας στις ερωτικές φαντασιώσεις. Στον ενήλικο όμως μένουν μόνο οι νεκροί, άλλοι πληθωρικοί, όπως η Ελληνοεβραία θεία Κλάρα, και άλλοι τυραννικοί ακόμη και μετά θάνατον.

Μια συλλογή διηγημάτων με θέμα τον θάνατο, που όμως διεκτραγωδεί τη ζωή.

(Εφημερίδα Το Βήμα, 12/12/1999)

263 pages, Paperback

First published December 1, 1999

About the author

Michel Fais (born 1957 in Komotini, Thrace) is a Greek novelist, short story writer, playwright, screenwriter, and literary critic. He works as editor of the books section for the Greek newspaper "Efimerida ton Syntakton" and teaches creative writing.
Fais' original literary work is comprised mainly of novels, short stories and theatre plays. For the collection "From the Same Glass and Other Stories" Fais was awarded the Greek State Literature Prize for the Short Story (2000). His work has been translated into French, Spanish, Romanian and English. Several of Fais' short stories were included in anthologies (e.g. Angelic & Black: Contemporary Greek Short Stories, 2006) or published in (literary) magazines all over the world, including China, Czech Republic, Germany, and the U.S.A.
Recently, his two most acclaimed novellas, “Aegypius monachus” and “Lady Cortisol”, appeared in English translation: “Mechanisms of Loss” (Yale University Press, 2021)

Ο Μισέλ Φάις (Κομοτηνή, 1957) είναι υπεύθυνος των σελίδων βιβλίου στην "Εφημερίδα των Συντακτών" και διδάσκει δημιουργική γραφή (Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, “Σχόλη” στις Εκδόσεις Πατάκη).
Το 2000 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος.
Πεζογραφία: "Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου" (1994· αναθεωρημένη επανέκδοση Πατάκης, 2005), "Απ' το ίδιο ποτήρι" (1999· αναθεωρημένη επανέκδοση Πατάκης, 2011), "Aegypius Monachus" (2001· αναθεωρημένη επανέκδοση Πατάκης, 2013), "Το μέλι και η στάχτη του Θεού" (2002), "Ελληνική αϋπνία" (2004), "Πορφυρά γέλια" (2010), "Kτερίσματα" (2012), "Από το πουθενά" (2015), Lady Cortisol (2016), “ Όπως ποτέ” (2019), “Η Ερευνήτρια” (2020).
Το μυθιστόρημα "Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου μεταφράστηκε στα γαλλικά και στα ρουμάνικα, η συλλογή διηγημάτων "Απ' το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες" στα γαλλικά, ισπανικά και αγγλικά. Διηγήματά του συμπεριλήφθηκαν σε ισπανικές, γερμανικές, αγγλικές, γαλλικές, τσέχικες και κινεζικές ανθολογίες και δημοσιεύτηκαν σε αμερικανικά περιοδικά.
Πρόσφατα μεταφράστηκαν δυο νουβέλες του στις ΗΠΑ υπό τον τίτλο “Mechanisms of Loss” (Yale University Press, 2021, μτφρ. David Connolly).
Μετάφραση: "Χαϊκού για τη βροχή, το χιόνι, τον άνεμο, τον ήλιο, το φεγγάρι" (με εικόνες του Χρόνη Μπότσογλου, Μπάστας Πλέσσας, 1994).
Θέατρο: "Το παγκάκι του κανένα" (Θέατρο 104, 2014, σκην. Αλεξία Καλτσίκη), "Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά" (Παράσταση για τον Μανόλη Αναγνωστάκη. Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου, 2012, Θέατρο Θησείον, 2012, δραματουργική επεξεργασία, σκην. Αλ. Καλτσίκη), "Κάποιος να τους πονέσει" (24hour plays Athens, 2012, σκην. Κ. Μπερδέκα), "Πουπουλένιο τίποτα" (Εθνικό Θέατρο - Αναγνώσεις, 2011, σκην. Ν. Κουρής-Μ. Καλλιμάνη-Αλ. Καλτσίκη), "Μετά τις τελευταίες μας λέξεις" (Συνεργείο, 2011, σκην. Λ. Μελεμέ), "Πέστροφα Δουνάβεως" (Φεστιβάλ Φιλίππων, 2010, σκην. Λ. Μελεμέ), "Το κίτρινο σκυλί" (Από Μηχανής Θέατρο, 2009, σκην. Λ. Μελεμέ, Θέατρο Αμαλία, 2011, σκην. Α. Σπυριδάκης, ΔΗΠΕΘΕ Σερρών, 2013, σκην. Παν. Μέντης, Θεατρική Ομάδα Pinata, 2014, Ναύπλιο), "Ελληνική αϋπνία" (Θέατρο Εμπρός, 2006, σκην. Ρ. Πατεράκη), "Η πόλη στα γόνατα" (Θέατρο Αμόρε-Δοκιμές, 2006, σκην. Θ. Αναστόπουλος), "Αντρόγυνα" (Μονόλογοι Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, Θέατρο Μεταξουργείο, 2003, σκην. Π. Χούρσογλου).
Κινηματογράφος: Συνεργάστηκε με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο στο σενάριο των ταινιών "Delivery" (Επίσημη Συμμετοχή Φεστιβάλ Βενετίας και Μόντρεαλ, 2004), "Αθήνα-Κωνσταντινούπολη" (2008) και "Η κόρη του Ρέμπραντ" (2015).
Φωτογραφία: Ύστερο βλέμμα, 1996 και Η πόλη στα γόνατα, 2002 (Λευκώματα και ατομικές εκθέσεις στον Χώρο Τέχνης 24). Συμμετείχε στη Photosynkyria 2003 και έλαβε μέρος στις εξής ομαδικές εκθέσεις φωτογραφίας-ζωγραφικής: "Καλοκαίρι, μια συνάντηση" (με τους Κώστα Παπανικολάου και Τάσο Μαντζαβίνο, Χώρος Τέχνης 24, 2006), "Αυτοπροσωπογραφία ενός άλλου" (με τον εικαστικό Τάσο Μαντζαβίνο, Χώρος Τέχνης 24, 2007), "Κτερίσματα" (με τους Καλλιόπη Ασαργιωτάκη και Τάσο Μαντζαβίνο, Χώρος Τέχνης 24, 2013).

Reviews

[Marina SouKouz · Rating 4 out of 5]

"Οι άνθρωποι συχνά ξυπνάνε σε ξένες ψυχές, μου έλεγε. Γι' αυτό χωρίζουν. Γι' αυτό σβήνει η αγάπη. Ξυπνάς μία μέρα και ο άλλος δίπλα σου είναι ένας άγνωστος..."
Αλήθεια.

[Sofia Angelara · Rating 4 out of 5]

How did life look like in the city of Athens in 2000... The heroes are damaged, melancholic and dark. They lie to each other, they lie to themselves, they hide secrets of the past, and live in a plastic world. They remind us of Kostas Kariotakis and maybe Giorgos Ioannou. When their lives seem worse than death, there are no friends, and no true relationships, the whole city seems rotten. The immigration problem is clear as well and in particular Michel Fais shows us how both sides, natives and immigrants react to the changes come. Through mixed feelings, lustful with hateful, outgoing with repressed Fais' characters play their part in a general social reaction against the capitalist system of the new world.