De hanen en andere verhalen

by Doeschka Meijsing

Verhalenbundel

96 pages, Hardcover

First published January 1, 1993

About the author

Doeschka Meijsing studeerde Nederlands en Literatuurwetenschap in Amsterdam en was redactrice voor de boekenbijlage van Vrij Nederland en later voor Elsevier. In 1974 debuteerde ze met "De hanen en andere verhalen". In 1981 kreeg Doeschka Meijsing de Multatuliprijs voor "Tijger, tijger!" (1980).

Reviews

[José Van Rosmalen · Rating 3 out of 5]

Doeschka Meijsing debuteerde in 1974 met de verhalenbundel 'de hanen en andere verhalen, in 1978 herdrukt als Salamanderpocket. Ik ben altijd gehecht aan de Salamanderpockets, vanwege de kwaliteit en de prijs en de vaak kleurrijke omslagen. De bundel bevat zeven goed gecomponeerde verhalen, met zeer diverse personnages. Je komt er oude adel in tegen, een bokser, houders van een pension in Duitsland. De stad Haarlem, waar Doeschka opgroeide speelt op de achtergrond een rol, Je ontdekt niet veel vastigheid in het leven, al doe je nog zo je best. De haan op de kerktoren waait met alle winden mee, zo besluit het titelverhaal 'de hanen'. Goed geschreven verhalen, die me toch niet diep weten te raken.

[Laurie · Rating 3 out of 5]

3.5*
De verhalen zijn goed gestructureerd en voelen erg clean, soms een beetje té, zelfs. Hoewel ik het in zijn geheel een prima bundel vond, had ik soms gewild dat hij iets minder gestroomlijnd was. Bij verhalen als 'De hanen' en 'Köningshof' vond ik die ingetogenheid dan weer wel heel goed werken, daar dreef het de ogenschijnlijk normale teleurstellingen des levens tot horror-achtige proporties. Overigens net in de dagboeken van Meijsing gelezen dat ze een fervent Nabokov-lezer was: ook dat zie je in deze verhalen sterk terug.

[Jeroen · Rating 3 out of 5]

Met een vriend van mij heb ik ooit eens een poosje gefilosofeerd over Borges en zijn Aleph. In dit verhaal vertelt Borges over een punt waarin de hele wereld samenkomt, zowel de temporale als de spatiale dimensie. Als je vanaf de juiste plek kijkt, weerspiegelt het alles. We kwamen tot de conclusie dat Borges zelf een aleph geworden is - door zijn eindeloze citaten en referenties, zijn verdraaiing van feiten en herschrijving van het herleden, heeft hij al dat voor hem was aan zich verbonden. Tijdens en na Borges' leven is ook van hem - er is vrijwel geen vakgebied te bedenken waarin zijn verhalen niet gebruikt worden ter illustratie van basisprincipes - of het nu filosofie, taalwetenschap, taxonomie of geologie is. Hoewel geobsedeerd met zijn thuisland Argentinië, strekte Borges zijn verbeelding tot het India van zijn held Kipling en tot het IJsland van de middeleeuwse saga's. In Borges komt alles samen. Borges is het middelpunt.

Zo is dat ook het geval bij Doeschka Meijsing's debuutverzameling De hanen en andere verhalen. Meijsing's karakters hebben zich stuk voor stuk vastgedraaid in een doolhof, en dolen maar wat rond met hun hoofd immer in het verleden. In Temporis acti, het enige verhaal hier dat Borges direct aanhaalt, waar hij uit de coulissen naar voren komt, concludeert Meijsing dat Borges meer gelijk heeft dan Augustinus (die schreef over een geheugenpaleis vol eindeloze zalen met herinneringen), als hij spreekt over de "tijd en vergetelheid als twee grootheden die ons onbegrip dekken." Het is een slim verhaal, waar de raadselachtige Aleph (zowel het symbool als het verhaal) op mysterieuze wijze de omgeving ook weer raadselachtiger maakt. De hoofdpersoon komt het boekje van Borges tegen, en vervalt dan in mijmeringen over vroeger, maar meer nog over tijd. Weer terug in het heden, blijft het boek haar bij.

Ik probeer de tijd terzijde te schuiven op de uren dat ik op de bibliotheek werk, zodat ik nog steeds bezig ben met de titelbeschrijving van De aleph van de Argentijn Jorge Luis Borges.

Ze probeert de tijd weg te schuiven en wordt geconfronteerd met de aleph, "eindeloze tijd, wat hetzelfde is als tijdloosheid."

Borges staat dan misschien in het midden van het doolhof, maar hij is karakteristiek gesluierd in donkere gewaden, en stopt zich weg in een donker hoekje. Meijsing's karakters lopen door het doolhof en zoeken in hun geheugenpaleizen naar het moment waar het mis is gelopen. In hun lichamen, die soms letterlijk zwaarder en zwaarder worden met de tijd, schuilt "een wereld met herinneringen en beelden en geluiden en geuren."

In het titelverhaal is het moment in ieder geval nog aan te wijzen: "de kink in de kabel kwam toen ik mij aankondigde," schrijft de ik-figuur, een ongeplande baby die een christelijk milieu onbedoeld uit elkaar trok. Maar in anderen, zoals het verhaal over de vrouw die het Konigshof hotel runt waar ofwel niemand is, ofwel een Jan Steen huishouden te vinden is, lijkt het meer een lang uitgesponnen proces. Misschien wel het hele leven als mislukking. In De gemeenschap der heiligen, wiens verhaal wordt verdeeld over Brazilië en Nederland, hemel en aarde, is de hemel altijd het andere land, het gras dat altijd groener is aan de andere kant van de oceaan. In dit verhaal is, zoals Meijsing het elders verwoord, missen altijd heviger dan hebben.

En alles keert altijd weer terug naar Borges en zijn labyrint:

Soms denk je dat het labyrint een middelpunt heeft, waar het zoeken ophoudt en het antwoord gevonden wordt.

Maar dat middelpunt, waar Borges zich verhult, wordt niet aangegeven met bordjes en pijltjes. Het ziet er net zo uit als andere gangen en hoeken. We blijven toch liever doorlopen dan dat we blijven staan; nee, zelfs als we zouden willen, als we het wél zouden weten, kúnnen we simpelweg niet blijven staan, want tijd is effectief niet eindeloos en tijdloos. Tijd duwt ons vooruit, weg van het perfecte midden, van de aleph waar alles samenkomt. Meijsing vat dit zo samen:

Ik moest aan kapitein Haddock denken, je herinnert het je wel, die in De krab met de gulden scharen in de Sahara loopt terwijl zijn laatste fles whisky verdwenen is en die alsmaar ontroostbaar herhaalt: 'Het land van de dorst, het land van de eeuwigdurende eindeloze dorst.' Ik voelde me het tegenovergestelde van die man, mij blijft niets te wensen over. Of moet ik nu weer verder van me zelf? Waar naar toe? Naar Japan? Naar Zuid-Amerika? En ik ben al zo moe. Waarom ben ik weer niet tevreden?

Maar om mijn verhaal hier niet op zo'n donkere noot te laten eindigen voegt de schrijver van deze woorden in Meijsing's verhaal (Het denken cadeau) er snel aan toe:

Mijn lief, mijn lief, over een week is deze brief bij je. Word er maar niet al te treurig van, want misschien is dan alles al onwaar.

Tijd schrijdt voort en zo ook wij, eindeloos naar het midden toe of juist weg ervan. Of is het stiekem dat midden dat maar blijft verplaatsen?

[Saltanti · Rating 2 out of 5]

Deze verhalen kennen een boeiend uitgangspunt. Meijsing beschrijft ze als anekdotes. Er is geen 'live-action' (bv het uitblijven van een dialoog). Het lijken gedachten uit het brein van de hoofdpersoon. Daardoor 'leef je niet mee' met het verhaal, overkomt er niets, maar is alles al een voldongen feit. Daarnaast huist er in elk verhaal een soort donkerte, iets dat je niet direct kunt aanwijzen, maar leeft in de beperkte bladzijden van de anekdote.

[Hans · Rating 5 out of 5]

De enige verhalenbundel die ik letterlijk stuk heb gelezen. En dat kwam niet door de slechte 'Salamander' lijmkwaliteit!