Il terzo ufficiale

by Giuseppe Conte, Δήμητρα Δότση (Translator)

Floriano di Santaflora, giovane ufficiale della Marina del Regno di Sardegna, ha sedotto la sorella Margherita. Per sfuggire in qualche modo al senso di colpa che lo perseguita, i primi giorni di maggio del 1789 s'imbarca nel porto di Nantes sul Sant'Anna, un mercantile che deve far scalo sulla costa africana del golfo di Guinea per imbarcare degli schiavi da condurre in America. Ma in Guinea salirà a bordo anche un losco individuo, amante segreto della bella ma infida Caterina, moglie del comandante del Sant'Anna. Per Floriano ha inizio un lungo viaggio che lo porterà a riscattare il proprio angoscioso passato attraverso l'amore, un sentimento per lui sconosciuto e di cui ignora la forza dirompente.

370 pages, Hardcover

First published January 1, 2002

About the author

Giuseppe Conte è nato a Imperia nel 1945. Si è laureato in Lettere presso l'Università Statale di Milano, ed è stato collaboratore di riviste letterarie, redattore della rivista "Il Verri" diretta da Luciano Anceschi, assistente universitario di Estetica a Milano con il Prof. Dorfles e di Letteratura Italiana a Torino con il Prof. Barberi Squarotti, e docente nelle Scuole Superiori. Abbandonato l'insegnamento, si è poi dedicato a tempo pieno all'attività di scrittore. Esordisce nel 1972 con un volume come La metafora barocca (Mursia editore), destinato a diventare un punto di riferimento costante per gli studi secenteschi, e nel 1979 in poesia con L'ultimo aprile bianco (Guanda, Società di Poesia), cui seguirà nel 1983 L'oceano e il ragazzo, uscito direttamente nei tascabili della BUR di Rizzoli, che fu salutato da Italo Calvino come un libro fondamentale nel rinnovamento della poesia italiana. In seguito, ha pubblicato altre raccolte di poesia, romanzi, saggi, libri di viaggio, libretti d'opera, testi teatrali. Il suo ultimo romanzo, Il terzo ufficiale (Longanesi 2002), ha vinto i premi Hemingway e Basilicata. Ha tradotto Blake, Shelley, Whitman, D.H. Lawrence, ed ha curato l'antologia La lirica d'Occidente, Guanda 1990.
È in uscita una sua nuova antologia che, prima in Italia, comprenderà anche la poesia delle maggiori tradizioni dell'Oriente (quella araba, persiana, turca, indiana, cinese, giapponese). Dal 1986, è consulente per la poesia dell'editore Guanda (Gruppo Longanesi), e dal 1984 collaboratore di diversi quotidiani, settimanali e periodici. Ha scritto come commentatore su Stampa Sera, come critico letterario sul supplemento di Repubblica "Mercurio", e attualmente è collaboratore del Giornale e del Secolo XIX.
Tra i libri pubblicati: Lettera ai disperati sulla primavera (Ponte alle Grazie, 2006) e Ferite e rifioriture (Lo Specchio, Mondadori 2006).
Momento culminante di una storia poetica iniziata trent'anni fa con L'ultimo aprile bianco, Ferite e rifioriture si caratterizza per un registro epico, nel quale figurano, forse per la prima volta, momenti di intenso pathos autobiografico. Nel libro precipitano, dunque, abbandono, inquietudine e malinconia che investono di senso inedito il grande tema della poesia di Conte e della nostra vita: il destino della cultura occidentale.

Reviews

[Έλλη Δ · Rating 5 out of 5]

AΠΟ ΤΟ BLOG ΣTON AΣTEΡIΣΜO TOY BIBΛIOY
https://stonasterismotouvivliou.blogs...
Όταν ο «ΘΑΛΑΣΣΟΛΥΚΟΣ» του Τζακ Λόντον συναντάει την «Καλύβα του Μπάρμπα-Θωμά» υπό το πρίσμα μιας φλογερής κοινωνικής αγωνίας, το αποτέλεσμα είναι μια καταιγιστική θαλασσινή περιπέτεια, που έρχεται να σαλπίσει ένα ηχηρό μήνυμα δικαιοσύνης ενάντια σε κάθε ρατσισμό, ενάντια σε κάθε κοινωνική ανισότητα ,ενάντια σε κάθε τυραννία και κάθε καταδυνάστευση του Ανθρώπου!
Αυτό είναι το βιβλίο του Guiseppe Conte ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ,τιμημένο με βραβείο Χεμινγουέι.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Μέσα από το λόγο του ήρωα-αφηγητή, που κατατάσσεται καμαρότος για να γλυτώσει τη φτώχεια, ξετυλίγεται η ζωή ενός ετερόκλητου πληρώματος.
Ο αριστοκράτης Πλοίαρχος με την προκλητική του γυναίκα κυβερνούν τη μικρή κοινωνία του καραβιού με τη βοήθεια του του ελιτιστή Πρώτου Καπετάνιου και του θρησκόληπτου Δεύτερου.
Ανάμεσα στους αξιωματικούς ο μελαγχολικός, διανοούμενος Τρίτος Καπετάνιος, Φλωριανο ντι Σανταφλόρα , με τα κρυμμένα μυστικά, ο οποίος φέρνει μια πρωτόγνωρη ανθρωπιά στη ζωή των ταλαιπωρημένων ναυτικών-των καταπονημένων από την αλμύρα και το μαστίγιο της εξουσίας.
Οι ισορροπίες ανατρέπονται δραματικά όταν αποκαλύπτεται πως το καράβι είναι… δουλεμπορικό κι όταν κατά τη μεταφορά των Σκλάβων ο αξιωματικός Σανταφλόρα ερωτεύεται παράφορα μια νεαρή Αφρικανή σκλάβα.
Ο έρωτάς τους θα φέρει τον Φλωριάνο προεξάρχοντα στην ανταρσία Ναυτών και Σκλάβων ενάντια στους δυνάστες και θα δρομολογήσει το όραμα επιστροφής στην Αφρική για την υλοποίηση μιας ουτοπίας –της εγκαθίδρυσης μιας κοινωνίας Δικαιοσύνης στα πρότυπα της πρώιμης Δημοκρατίας με αρχηγό τον ανθρωπιστή Σανταφλωρα.
Θα επιβιώσει το όνειρο ;;;
ΣΧΟΛΙΟ
Με υπαινιγμούς στη γνωστή Ανταρσία του Μπάουντι οι Σκλαβοι της Ελευθερίας του Κόντε
αποτελούν ένα σύγχρονο διαμάντι με όλες τις αρετές που καθιστούν ένα έργο κλασσικό!
Πλοκή, βάθος χαρακτήρων, πλούσια κοινωνικά μηνύματα.
Μεγάλο πλεονέκτημα στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας» είναι πως συνδυάζουν πολλά ετερόκλητα στοιχειά κινούμενοι σε πολλά επίπεδα! Ένα βιβλίο που τα έχει όλα!
Ένα έργο που μπορεί να ικανοποιήσει κάθε αναγνώστη ,
είτε αυτός ζητά ένα μυθιστόρημα με έντονη περιπέτεια να τον συναρπάσει,
είτε ψάχνει μια ιστορία αγάπης να τον συγκινήσει,
είτε προσδοκά ένα βιβλίο να του θέσει γονίμους φιλοσοφικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς.
Σε πρώτο επίπεδο παρακολουθούμε μια περιπλάνηση στους ωκεανούς, έναν αγώνα άνισο απέναντι στην Αδικία με μια φωτεινή μειοψηφία να ορθώνει ανάστημα απέναντι σε ένα σύστημα ανομίας.
Ο αναγνώστης αγωνιά για την έκβαση του πρωτόγνωρου εγχειρήματος εγκαθίδρυσης μιας δημοκρατικής κοινωνίας. H ανάγλυφη σκιαγράφηση των χαρακτήρων, και το συγκλονιστικό τέλος, σημαδεύει την ψυχή του αναγνώστη.
Παράλληλα, ο πιο ρομαντικών διαθέσεων αναγνώστης θα συγκινηθεί βαθιά από τη φλογερή ιστορία αγάπης ανάμεσα στον θυελλώδη αξιωματικό και την ντροπαλή Αφρικάνα σκλάβα. Η σχέση αυτή χαρακτηρίζεται από το γνώριμο συμπληρωματικό μοτίβο της απροστάτευτης γυναίκας από τη μια, και του "άντρα σωτήρα της" από την άλλη,αλλά με έναν τρόπο που προκρίνει,ωστόσο, το αντιρατσιστικό μήνυμα και το ισχυρό κίνητρο που δίνει ο έρωτας για αγώνα στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο με αφετηρία το αγαπημένο πρόσωπο...Πρόκειται για μια από τις ομορφότερες ερωτικές σχέσεις που έχω συναντήσει στη λογοτεχνία.
Σε δεύτερο επίπεδο το βιβλίο αποτελεί μια μικρή πραγματεία πάνω στη φύση του ανθρώπου, στη θρησκεία, την πολιτική διάρθρωση της κοινωνίας και την ηθική.
Το μήνυμά του είναι ένας ύμνος στο όραμα της ειρήνης και στο μεγαλείο της αυτοθυσίας.
Ο συσχετισμός των "Σκλάβων" με το "Θαλασσόλυκο" του Τζακ Λόντον(όπως έγινε στην αρχή του άρθρου) εδράζεται στην ταυτόσημη αφηγηματική τεχνική, καθως και τα δυο στηρίζονται στο « τρίτο πρόσωπο» , το οποίο – πρωτογενώς- ως παρατηρητής και δευτερογενώς ως δρον άτομο στον περίγυρο των πρωταγωνιστών , παρατηρεί και καταγράφει τα πάντα.Τεχνική συνήθης, από έργα όπως το "Φάντασμα Της Όπερας" ως τα Ανεμοδαρμένα Ύψη" .
Ωστόσο στο "Θαλασσόλυκο" και στους "Σκλάβους", που αποτελούν απροσδόκητες ναυτικές περιπέτειες αμφότερα, έχουμε δυο χαμηλόβαθμους ναυτικούς που επικεντρώνονται στο πρόσωπο ενός ανώτερου τους, τον οποίο και πλαισιώνουν με δέος:
Και στα δυο έργα , ο πρωταγωνιστής είναι ένας άνθρωπος με γοητεία, πνευματική υπεροχή και προβληματισμούς πέραν του μέσου ορού, με τα αναγνώσματα του να επηρεάζουν δραματικά την κοσμοθεωρία του και την ερμηνεία του χαρακτήρα, αρά και των επιλογών του…
Στη σύγκριση αυτή εντοπίζουμε ένα δίπολο.Του Εωσφόρου(Λάρσεν) και του Μάρτυρα(Σάνταφλώρα).
Στο "Θαλασσόλυκο" ο καπετάνιος Λάρσεν είναι ένα χαρισματικό πλάσμα, που η μοναξιά αποκτήνωσε και η πνευματική καλλιέργεια αποχαλίνωσε, μεταλλάσσοντας την εσωτερική του οδύνη σε σαδισμό σχεδόν σατανικό. Ακόμη κι η χαρά του ερώτα είναι εξουσία για τον Λάρσεν.
Ο Γουλφ Λάρσεν είναι ένας αντικατοπτρισμός ναρκισσιστικός με τη γοητεία αρχαίου θεού και τον πρωτογονισμό των μυθικών τεράτων, όπως οι Κύκλωπες. Ακολουθεί τον δρόμο του Θηρίου, όπως το ορίζει ο Αριστοτέλης.
Στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας", ο Σανταφλωρα αντιπροσωπεύει τον άλλο ηθικό πόλο.
Είναι ο μπροστάρης που θέτει την πνευματική του υπεροχή στην υπηρεσία των άλλων και θυσιάζεται πρόθυμα για το κοινό καλό, ξορκίζοντας τα προσωπικά του πάθη κ λάθη.ένας χαρακτήρας ολοκληρωμένος, καθώς οι προσωπικές του σκιές τον αποτρέπουν την εξιδανίκευση του καθιστώντας τον πιο ρεαλιστικό.
Ο έρωτας για τον Φλοριανο είναι δόσιμο, δύναμη, που τον στρέφει στα Υψηλα.
Ο Φλωριάνο είναι φτιαγμένος από τη στόφα μεγάλων Αναμορφωτών , όπως ο Ζαπατα κι ο Αντύπας… Πυρήνας του η Αυτοπροσφορά.
Φέρνει στο νου το μυθικό βασιλιά της Αθήνας, Κόδρο, που δε δίστασε να δώσει τη ζωή του, όταν ο χρησμός παρουσίασε το θάνατό του ως προαπαιτούμενο για το αήττητο της πόλης του στον πόλεμο.
Είναι η ιδανική φιγούρα του Κοινωνικού Αγωνιστή.
Οι Σκλαβοι Της Ελευθερίας του Κόντε παρουσιάζουν μια προφανή συνάφεια και προς την "Καλύβα Του Μπάρμπα –Θωμά", της συγκλονιστικής Χάρριετ Μπίτσερ Στόου από την άποψη ότι και οι ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, εστιάζουν καταγγελτικά στο μακραίωνο δράμα των Νέγρων της Αφρικής κι εξαπολύουν ένα δριμύ κατηγορώ στον παραλογισμό του ρατσισμού και της εμπορευματοποίησης του ίδιου του ανθρώπου.
Επιστρατεύονται ιδιαίτερα σκληρές περιγραφές που αποτυπώνουν πολύ παραστατικό το μέγεθος της θηριωδίας και του παραλογισμού της δουλείας!
Τα βασανιστήρια των σκλάβων είναι τόσο απάνθρωπα, ώστε κλονίζουν και τον πλέον ψύχραιμο αναγνώστη!
Στους "Σκλάβους της Ελευθερίας", όπως ακριβώς στην "Καλύβα", γίνεται φανερό ότι η συστράτευση με αυτό το σύστημα εκμετάλλευσης του ανθρώπου προυποθέτει μια βαθιά διεφθαρμένη φύση.
Έτσι ακριβώς προβάλλουν οι δουλέμποροι και οι άσπλαχνοι αφέντες και στα δύο έργα: Πρόσωπα παραδομένα σε πάθη και σε ιδεοληψίες- ανίκανα για το καλό, που με πρόσχημα απαράδεκτες προκαταλήψεις, εκδηλώνουν ατιμώρητοι το μίσος και τη βία εναντίον του ανθρώπου και της ζωής εν τέλει!
Κι αν στο 19ο αιώνα η δουλεία ήταν κυριολεξία-στη σημερινή καπιταλιστική εποχή μπορεί να αναχθεί σε επίπεδο συμβολικό πλην όμως ουσιαστικό…
Αρκεί να εστιάσει κάποιος στην μεθοδευμένη φτωχοποίηση των λαών και στην αποδόμηση των κοινωνικών δικαιωμάτων σε Ευρώπη κι αλλού.
Ειδοποιός διαφορά των δυο έργων, πλην της εποχής τους και της πολίτικης επιρροής τους, είναι πως το έργο της Στόου,η "Καλύβα του Μπάρμπα Θωμά", οικοδομείται πάνω στα θεμέλια του χριστιανικού λόγου, αναβλύζοντας πραότητα και αγιοσύνη, η οποία εκπορεύεται από το ευαγγελικό κήρυγμα. Αυτό είναι η αφετηρία και ο προορισμός.(Ψήγματα αμιγώς πολίτικης σκέψης παρατηρούμε μόνο σε ένα διάλογο του γλυκύτατου και αλέγκρου Αύγουστου.)
Στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας", όμως, συναντάμε μια πιο ξεκάθαρη πολιτικοποίηση.
Από τη Γαλλική Επανάσταση , μέχρι απόψεις πρώιμα σοσιαλιστικών αποχρώσεων το βιβλίο δίνει ένα ιδεολογικό στίγμα.
Χαρακτηριστικό είναι πως ενώ απορρίπτει κάθε καθεστώς αντιδραστικό καθώς και την ταξική κοινωνία, στέκεται κριτικά προς αυτό που επί κομμουνισμού εκφράστηκε με άκρατο κρατισμό- χωρίς όμως να εκπίπτει στον αναρχισμό...
Επιπλέον ,στο έργο εκφράζεται ένας σκεπτικισμός απέναντι στη θρησκεία:
Η θρησκοληψία της καθολικής κοινωνίας επικρίνεται σίγουρα-κυρίως μέσα από τον φαύλο κι άσπλαχνο δεύτερο καπετάνιο που είναι και ιερέας, άλλα αδυνατεί να αγαπήσει τον Άνθρωπο…
Ταυτόχρονα, ξετυλίγονται με σεβασμό οι παραδόσεις των αυτοχθόνων της Αφρικής κι ο ανιμισμός τους προβάλλει ως μια πρωτόγνωρη σοφία, που συμφιλιώνει άνθρωπο και φύση.
Η θεώρηση του δίπολου Καλού-και του Κακού είναι μανιχαιστικη και κάποιοι προβληματισμοί εκκινούν από άλλες θρησκευτικές θεωρίες.
Το δε όραμα του βιβλίου ξεπηδά διαποτισμένο με παραβολές από το ζωροασ��ρισμό.
Ωστόσο τηρείται μια ευλάβεια απέναντι στο σημείο του Σταυρού, ο οποίος είναι ένα από τα ιερά εμβλήματα στη νέα κοινωνία και συνυπάρχει με άλλα θρησκευτικά σύμβολα κ συγγράμματα...
Τολμηρά θα μπορούσα να εντοπίσω στη θεώρηση αυτή ψήγματα του παγκόσμιου οράματος της «πανθρησκείας» που συναντάμε στην πομπώδη ποίηση του Άγγελου Σικελιανού.
Τελικά ύψιστη θρησκεία είναι ο Άνθρωπος και η πορεία του πως την Ιδανική «Πολιτεία του» με τους Άλλους. Αυτό είναι το επιστέγασμα.
Πόσες σκέψεις δεν πυροδοτεί μες στην απλότητά του το εξαιρετικό αυτό βιβλίο, ωδή στην κοινωνική δικαιοσύνη και στη Δημοκρατία !
Μια ξεχωριστή αισθηματική , αλλα και βαθιά πολιτική περιπέτεια με απροσδόκητο φινάλε...
Ταξιδέψτε σε αυτό το καράβι λοιπόν που αέρα στα πανιά του έχει την πίστη στον Άνθρωπο και προορισμό την Ελευθερία!
https://stonasterismotouvivliou.blogs...

[Katerina Koltsida · Rating 4 out of 5]

«Είν’ η προσπάθειές μας, των συφοριασμένων·
είν’ η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.»

Αυτοί οι στίχοι του Καβάφη βγήκαν από μέσα μου διαβάζοντας αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Κόντε. Μιας και οι ήρωες, μολονότι καταφέρνουν να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους, δεν επιτυγχάνουν να διατηρήσουν την μικρή τους ουτοπία.

Μια θαλασσινή περιπέτεια με έντονα στοιχεία από τους μεγάλους δασκάλους του 19ου αιώνα, με δράση σχετικά αργή, χωρίς όμως να γίνεται κουραστική. Οι χαρακτήρες έχουν βάθος, ακόμα και οι δευτερεύοντες, ενώ η ιστορία διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη ως το τέλος.

[Elli D · Rating 5 out of 5]

Όταν ο «ΘΑΛΑΣΣΟΛΥΚΟΣ» του Τζακ Λόντον συναντάει την «Καλύβα του Μπάρμπα-Θωμά» υπό το πρίσμα μιας φλογερής κοινωνικής αγωνίας, το αποτέλεσμα είναι μια καταιγιστική θαλασσινή περιπέτεια, που έρχεται να σαλπίσει ένα ηχηρό μήνυμα δικαιοσύνης ενάντια σε κάθε ρατσισμό, ενάντια σε κάθε κοινωνική ανισότητα ,ενάντια σε κάθε τυραννία και κάθε καταδυνάστευση του Ανθρώπου!
Αυτό είναι το βιβλίο του Guiseppe Conte ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ,τιμημένο με βραβείο Χεμινγουέι.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Μέσα από το λόγο του ήρωα-αφηγητή, που κατατάσσεται καμαρότος για να γλυτώσει τη φτώχεια, ξετυλίγεται η ζωή ενός ετερόκλητου πληρώματος.
Ο αριστοκράτης Πλοίαρχος με την προκλητική του γυναίκα κυβερνούν τη μικρή κοινωνία του καραβιού με τη βοήθεια του του ελιτιστή Πρώτου Καπετάνιου και του θρησκόληπτου Δεύτερου.
Ανάμεσα στους αξιωματικούς ο μελαγχολικός, διανοούμενος Τρίτος Καπετάνιος, Φλωριανο ντι Σανταφλόρα , με τα κρυμμένα μυστικά, ο οποίος φέρνει μια πρωτόγνωρη ανθρωπιά στη ζωή των ταλαιπωρημένων ναυτικών-των καταπονημένων από την αλμύρα και το μαστίγιο της εξουσίας.
Οι ισορροπίες ανατρέπονται δραματικά όταν αποκαλύπτεται πως το καράβι είναι… δουλεμπορικό κι όταν κατά τη μεταφορά των Σκλάβων ο αξιωματικός Σανταφλόρα ερωτεύεται παράφορα μια νεαρή Αφρικανή σκλάβα.
Ο έρωτάς τους θα φέρει τον Φλωριάνο προεξάρχοντα στην ανταρσία Ναυτών και Σκλάβων ενάντια στους δυνάστες και θα δρομολογήσει το όραμα επιστροφής στην Αφρική για την υλοποίηση μιας ουτοπίας –της εγκαθίδρυσης μιας κοινωνίας Δικαιοσύνης στα πρότυπα της πρώιμης Δημοκρατίας με αρχηγό τον ανθρωπιστή Σανταφλωρα.
Θα επιβιώσει το όνειρο ;;;

ΣΧΟΛΙΟ
Με υπαινιγμούς στη γνωστή Ανταρσία του Μπάουντι οι Σκλαβοι της Ελευθερίας του Κόντε
αποτελούν ένα σύγχρονο διαμάντι με όλες τις αρετές που καθιστούν ένα έργο κλασσικό!
Πλοκή, βάθος χαρακτήρων, πλούσια κοινωνικά μηνύματα.
Μεγάλο πλεονέκτημα στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας» είναι πως συνδυάζουν πολλά ετερόκλητα στοιχειά κινούμενοι σε πολλά επίπεδα! Ένα βιβλίο που τα έχει όλα!
Ένα έργο που μπορεί να ικανοποιήσει κάθε αναγνώστη ,
είτε αυτός ζητά ένα μυθιστόρημα με έντονη περιπέτεια να τον συναρπάσει,
είτε ψάχνει μια ιστορία αγάπης να τον συγκινήσει,
είτε προσδοκά ένα βιβλίο να του θέσει γονίμους φιλοσοφικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς.
Σε πρώτο επίπεδο παρακολουθούμε μια περιπλάνηση στους ωκεανούς, έναν αγώνα άνισο απέναντι στην Αδικία με μια φωτεινή μειοψηφία να ορθώνει ανάστημα απέναντι σε ένα σύστημα ανομίας.
Ο αναγνώστης αγωνιά για την έκβαση του πρωτόγνωρου εγχειρήματος εγκαθίδρυσης μιας δημοκρατικής κοινωνίας. H ανάγλυφη σκιαγράφηση των χαρακτήρων, και το συγκλονιστικό τέλος, σημαδεύει την ψυχή του αναγνώστη.
Παράλληλα, ο πιο ρομαντικών διαθέσεων αναγνώστης θα συγκινηθεί βαθιά από τη φλογερή ιστορία αγάπης ανάμεσα στον θυελλώδη αξιωματικό και την ντροπαλή Αφρικάνα σκλάβα. Η σχέση αυτή χαρακτηρίζεται από το γνώριμο συμπληρωματικό μοτίβο της απροστάτευτης γυναίκας από τη μια, και του "άντρα σωτήρα της" από την άλλη,αλλά με έναν τρόπο που προκρίνει,ωστόσο, το αντιρατσιστικό μήνυμα και το ισχυρό κίνητρο που δίνει ο έρωτας για αγώνα στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο με αφετηρία το αγαπημένο πρόσωπο...Πρόκειται για μια από τις ομορφότερες ερωτικές σχέσεις που έχω συναντήσει στη λογοτεχνία.
Σε δεύτερο επίπεδο το βιβλίο αποτελεί μια μικρή πραγματεία πάνω στη φύση του ανθρώπου, στη θρησκεία, την πολιτική διάρθρωση της κοινωνίας και την ηθική.
Το μήνυμά του είναι ένας ύμνος στο όραμα της ειρήνης και στο μεγαλείο της αυτοθυσίας.
Ο συσχετισμός των "Σκλάβων" με το "Θαλασσόλυκο" του Τζακ Λόντον(όπως έγινε στην αρχή του άρθρου) εδράζεται στην ταυτόσημη αφηγηματική τεχνική, καθως και τα δυο στηρίζονται στο « τρίτο πρόσωπο» , το οποίο – πρωτογενώς- ως παρατηρητής και δευτερογενώς ως δρον άτομο στον περίγυρο των πρωταγωνιστών , παρατηρεί και καταγράφει τα πάντα.Τεχνική συνήθης, από έργα όπως το "Φάντασμα Της Όπερας" ως τα Ανεμοδαρμένα Ύψη" .
Ωστόσο στο "Θαλασσόλυκο" και στους "Σκλάβους", που αποτελούν απροσδόκητες ναυτικές περιπέτειες αμφότερα, έχουμε δυο χαμηλόβαθμους ναυτικούς που επικεντρώνονται στο πρόσωπο ενός ανώτερου τους, τον οποίο και πλαισιώνουν με δέος:
Και στα δυο έργα , ο πρωταγωνιστής είναι ένας άνθρωπος με γοητεία, πνευματική υπεροχή και προβληματισμούς πέραν του μέσου ορού, με τα αναγνώσματα του να επηρεάζουν δραματικά την κοσμοθεωρία του και την ερμηνεία του χαρακτήρα, αρά και των επιλογών του…
Στη σύγκριση αυτή εντοπίζουμε ένα δίπολο.Του Εωσφόρου(Λάρσεν) και του Μάρτυρα(Σάνταφλώρα).
Στο "Θαλασσόλυκο" ο καπετάνιος Λάρσεν είναι ένα χαρισματικό πλάσμα, που η μοναξιά αποκτήνωσε και η πνευματική καλλιέργεια αποχαλίνωσε, μεταλλάσσοντας την εσωτερική του οδύνη σε σαδισμό σχεδόν σατανικό. Ακόμη κι η χαρά του ερώτα είναι εξουσία για τον Λάρσεν.
Ο Γουλφ Λάρσεν είναι ένας αντικατοπτρισμός ναρκισσιστικός με τη γοητεία αρχαίου θεού και τον πρωτογονισμό των μυθικών τεράτων, όπως οι Κύκλωπες. Ακολουθεί τον δρόμο του Θηρίου, όπως το ορίζει ο Αριστοτέλης.
Στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας", ο Σανταφλωρα αντιπροσωπεύει τον άλλο ηθικό πόλο.
Είναι ο μπροστάρης που θέτει την πνευματική του υπεροχή στην υπηρεσία των άλλων και θυσιάζεται πρόθυμα για το κοινό καλό, ξορκίζοντας τα προσωπικά του πάθη κ λάθη.ένας χαρακτήρας ολοκληρωμένος, καθώς οι προσωπικές του σκιές τον αποτρέπουν την εξιδανίκευση του καθιστώντας τον πιο ρεαλιστικό.
Ο έρωτας για τον Φλοριανο είναι δόσιμο, δύναμη, που τον στρέφει στα Υψηλα.
Ο Φλωριάνο είναι φτιαγμένος από τη στόφα μεγάλων Αναμορφωτών , όπως ο Ζαπατα κι ο Αντύπας… Πυρήνας του η Αυτοπροσφορά.
Φέρνει στο νου το μυθικό βασιλιά της Αθήνας, Κόδρο, που δε δίστασε να δώσει τη ζωή του, όταν ο χρησμός παρουσίασε το θάνατό του ως προαπαιτούμενο για το αήττητο της πόλης του στον πόλεμο.
Είναι η ιδανική φιγούρα του Κοινωνικού Αγωνιστή.
Οι Σκλαβοι Της Ελευθερίας του Κόντε παρουσιάζουν μια προφανή συνάφεια και προς την "Καλύβα Του Μπάρμπα –Θωμά", της συγκλονιστικής Χάρριετ Μπίτσερ Στόου από την άποψη ότι και οι ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, εστιάζουν καταγγελτικά στο μακραίωνο δράμα των Νέγρων της Αφρικής κι εξαπολύουν ένα δριμύ κατηγορώ στον παραλογισμό του ρατσισμού και της εμπορευματοποίησης του ίδιου του ανθρώπου.
Επιστρατεύονται ιδιαίτερα σκληρές περιγραφές που αποτυπώνουν πολύ παραστατικό το μέγεθος της θηριωδίας και του παραλογισμού της δουλείας!
Τα βασανιστήρια των σκλάβων είναι τόσο απάνθρωπα, ώστε κλονίζουν και τον πλέον ψύχραιμο αναγνώστη!
Στους "Σκλάβους της Ελευθερίας", όπως ακριβώς στην "Καλύβα", γίνεται φανερό ότι η συστράτευση με αυτό το σύστημα εκμετάλλευσης του ανθρώπου προυποθέτει μια βαθιά διεφθαρμένη φύση.
Έτσι ακριβώς προβάλλουν οι δουλέμποροι και οι άσπλαχνοι αφέντες και στα δύο έργα: Πρόσωπα παραδομένα σε πάθη και σε ιδεοληψίες- ανίκανα για το καλό, που με πρόσχημα απαράδεκτες προκαταλήψεις, εκδηλώνουν ατιμώρητοι το μίσος και τη βία εναντίον του ανθρώπου και της ζωής εν τέλει!
Κι αν στο 19ο αιώνα η δουλεία ήταν κυριολεξία-στη σημερινή καπιταλιστική εποχή μπορεί να αναχθεί σε επίπεδο συμβολικό πλην όμως ουσιαστικό…
Αρκεί να εστιάσει κάποιος στην μεθοδευμένη φτωχοποίηση των λαών και στην αποδόμηση των κοινωνικών δικαιωμάτων σε Ευρώπη κι αλλού.
Ειδοποιός διαφορά των δυο έργων, πλην της εποχής τους και της πολίτικης επιρροής τους, είναι πως το έργο της Στόου,η "Καλύβα του Μπάρμπα Θωμά", οικοδομείται πάνω στα θεμέλια του χριστιανικού λόγου, αναβλύζοντας πραότητα και αγιοσύνη, η οποία εκπορεύεται από το ευαγγελικό κήρυγμα. Αυτό είναι η αφετηρία και ο προορισμός.(Ψήγματα αμιγώς πολίτικης σκέψης παρατηρούμε μόνο σε ένα διάλογο του γλυκύτατου και αλέγκρου Αύγουστου.)
Στους "Σκλάβους Της Ελευθερίας", όμως, συναντάμε μια πιο ξεκάθαρη πολιτικοποίηση.
Από τη Γαλλική Επανάσταση , μέχρι απόψεις πρώιμα σοσιαλιστικών αποχρώσεων το βιβλίο δίνει ένα ιδεολογικό στίγμα.
Χαρακτηριστικό είναι πως ενώ απορρίπτει κάθε καθεστώς αντιδραστικό καθώς και την ταξική κοινωνία, στέκεται κριτικά προς αυτό που επί κομμουνισμού εκφράστηκε με άκρατο κρατισμό- χωρίς όμως να εκπίπτει στον αναρχισμό...
Επιπλέον ,στο έργο εκφράζεται ένας σκεπτικισμός απέναντι στη θρησκεία:
Η θρησκοληψία της καθολικής κοινωνίας επικρίνεται σίγουρα-κυρίως μέσα από τον φαύλο κι άσπλαχνο δεύτερο καπετάνιο που είναι και ιερέας, άλλα αδυνατεί να αγαπήσει τον Άνθρωπο…
Ταυτόχρονα, ξετυλίγονται με σεβασμό οι παραδόσεις των αυτοχθόνων της Αφρικής κι ο ανιμισμός τους προβάλλει ως μια πρωτόγνωρη σοφία, που συμφιλιώνει άνθρωπο και φύση.
Η θεώρηση του δίπολου Καλού-και του Κακού είναι μανιχαιστικη και κάποιοι προβληματισμοί εκκινούν από άλλες θρησκευτικές θεωρίες.
Το δε όραμα του βιβλίου ξεπηδά διαποτισμένο με παραβολές από το ζωροαστρισμό.
Ωστόσο τηρείται μια ευλάβεια απέναντι στο σημείο του Σταυρού, ο οποίος είναι ένα από τα ιερά εμβλήματα στη νέα κοινωνία και συνυπάρχει με άλλα θρησκευτικά σύμβολα κ συγγράμματα...
Τολμηρά θα μπορούσα να εντοπίσω στη θεώρηση αυτή ψήγματα του παγκόσμιου οράματος της «πανθρησκείας» που συναντάμε στην πομπώδη ποίηση του Άγγελου Σικελιανού.
Τελικά ύψιστη θρησκεία είναι ο Άνθρωπος και η πορεία του πως την Ιδανική «Πολιτεία του» με τους Άλλους. Αυτό είναι το επιστέγασμα.
Πόσες σκέψεις δεν πυροδοτεί μες στην απλότητά του το εξαιρετικό αυτό βιβλίο, ωδή στην κοινωνική δικαιοσύνη και στη Δημοκρατία !
Μια ξεχωριστή αισθηματική , αλλα και βαθιά πολιτική περιπέτεια με απροσδόκητο φινάλε...
Ταξιδέψτε σε αυτό το καράβι λοιπόν που αέρα στα πανιά του έχει την πίστη στον Άνθρωπο και προορισμό την Ελευθερία!