Bergson - Een inleiding tot zijn werk

Past Masters (Oxford)

by Leszek Kołakowski, Herman Van Den Haute (Translator)

De vermaarde Pools-Engelse filosoof Leszek Kolakowski schreef een prachtig, inleidend boek over zijn al even beroemde voorganger, de Franse denker en Nobelprijswinnaar Henri Bergson (1859-1941).

Bergson is vooral bekend geworden door zijn in vele talen verschenen L'évolution créatrice (de scheppende evolutie), dat de grondslag legde voor het zgn. vitalisme, een levensfilosofie die niet alleen van grote invloed is geweest op de wijsbegeerte in de twintigste eeuw, maar ook buitengewoon populair was bij literaire auteurs, onder wie Marcel Proust, Thomas Mann, James Joyce en Paul Valéry. Ook nu nog zijn er vele denkers en schrijvers die in het oeuvre van Bergson een belangrijke bron van inspiratie vinden.

Kolakowski laat onder meer zien hoe Henri Bergson de evolutietheorie van Darwin trachtte te verzoenen met zijn eigen ideeën omtrent het wezen van het universum. Volgens Bergson kan tijd op twee verschillende manieren worden opgevat: als een abstract meetinstrument voor praktische doeleinden, of als durée, de 'werkelijke' tijd zoals we die ervaren. Hij betoogde ook dat alle dingen worden aangedreven door een zgn. élan vital, een levensdrang, en dat het leven van het universum voortdurend scheppend is en onvoorspelbaar. Op basis van deze ideeën construeerde hij een denksysteem, dat ook tal van andere inzichten omvat, zoals zijn visie op materie, geheugen, bewustzijn, beweging, religieuze moraal en het wezen van de lach. Bergsons dynamische visie op het universum, die opkwam toen het westerse intellectuele leven in een tijd van crisis verkeerde, was symptomatisch voor de strijd tussen een rigide wetenschappelijk determinisme en de christelijke traditie met haar geloof in een goddelijke schepping.

De betekenis van het werk van Henri Bergson kort en bondig samengevat. Een voortreffelijke inleiding.

Leszek Kolakowski (1927) was van 1958 tot 1969 hoogleraar aan de universiteit van Warschau en was vanaf 1970 tot aan zijn emeritaat in 1995 verbonden aan All Souls College in Oxford. In het Nederlands verscheen van hem o.m. Over de sterfelijkheid van de rede (1969), Geschiedenis van het marxisme (3 dln., 1980/81), Religie: stel: 'Er is geen God' (1987), Horror metaphysicus (1989) en Over het alledaagse leven (2000).

Genres: Philosophy

144 pages, Paperback

First published January 1, 1985

About the author

Distinguished Polish philosopher and historian of ideas. He is best known for his critical analysis of Marxist thought, especially his acclaimed three-volume history, Main Currents of Marxism. In his later work, Kolakowski increasingly focused on religious questions. In his 1986 Jefferson Lecture, he asserted that "We learn history not in order to know how to behave or how to succeed, but to know who we are.”

In Poland, Kołakowski is not only revered as a philosopher and historian of ideas, but also as an icon for opponents of communism. Adam Michnik has called Kołakowski "one of the most prominent creators of contemporary Polish culture".

Kołakowski died on 17 July 2009, aged 81, in Oxford, England. In his obituary, philosopher Roger Scruton said Kolakowski was a "thinker for our time" and that regarding Kolakowski's debates with intellectual opponents, "even if ... nothing remained of the subversive orthodoxies, nobody felt damaged in their ego or defeated in their life's project, by arguments which from any other source would have inspired the greatest indignation."

Reviews

[r0b · Rating 4 out of 5]

Not entirely sympathetic of Bergson’s philosophy...nevertheless I thought this was very good and worthwhile.