اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان اروپا

by Sayyid Mohammad Hosseini Beheshti

يكي از زمينه‌هاي فعاليت اجتماعي شهيد «آيت‌الله دكتر بهشتي» همكاري مستقيم يا غيرمستقيم با كارهاي دسته جمعي بود كه در جهت ايجاد يك جامعة نمونة اسلامي صورت مي‌گرفت. اگرچه علاقه به اين فعاليت‌ها از اوان نوجواني در منش و روش او جلوه داشت، اما ورود به زندگي اجتماعي و بيش از سي سال شركت در اينگونه تلاش‌ها و همراه ساختن عمل اجتماعي با ارزيابي نقادانه از شيوة كار و تلاش جمعي و دستاوردهاي آن در جامعة‌ ايراني، در ساختن شخصيتي كه بعدها به عنوان مديري مدبر، دورانديش، نهادساز، برنامه‌ريز و پايبند به اصول كار جمعي بروز كرد تأثيري بسزا داشت.
يكي از اين تلاش‌هاي جمعي، همكاري با انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان ايراني در اروپا در جهت گسترش انجمن‌ها، ارتقاي كمي و كيفي آن‌ها و شكل‌گيري «اتحادية انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان در اروپا (گروه فارسي زبان)» بود. اگرچه انديشة تشكيل اتحاديه، به تصريح دكتر بهشتي در صفحاتي كه در پي مي‌آيد، از جانب تعدادي از دانشجويان مسلمان ايراني فعال كه هدف آن ايجاد تشكلي بر محور اسلام به مثابه آئين زندگي فردي و جمعي بود، اما نقش مهم دكتر بهشتي، به عنوان مدير «مركز اسلامي هامبورگ» طي سالهاي 49ـ1344 و پس از بازگشت به ايران تا لحظة شهادت، در پيوند انديشة ‌اسلامي با مبارزات دانشجويي خارج از كشور و پيشرفت و توسعة اين تشكل دانشجويي فعال و مؤثر، انكارناپذير است. بايد توجه داشت كه تا آن زمان، تشكل اساسي اسلامي، از جمله انجمن‌هاي اسلامي كه به منظور رسيدگي به مسئلة‌ دانشجويان ايراني در برخي از شهرهاي كشورهاي اروپايي تشكيل شده بودند بطور پراكنده فعاليت مي‌كردند و تشكل‌هاي غيراسلامي مثل كنفدراسيون جهاني محصلين و دانشجويان ايراني نقش اصلي را در مبارزات دانشجويي عليه نظام حاكم بر ايران ايفا مي‌كردند. با شكل‌گيري اتحاديه انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان (گروه فارسي زبان) و گسترش آن و مديريت مدبرانة هيأت‌هاي مديرة انتخابي، اين تشكل به رساترين صداي نهضت اسلامي ايران در خارج از كشور تبديل شد كه در تثبيت رهبري امام خميني، افشاگري نسبت به سياستهاي ظالمانة نظام شاهنشاهي، سياست‌هاي سلطه‌طلبانة ابرقدرت‌ها در منطقه و جهان و پشتيباني از نهضت‌هاي آزاديبخش اسلامي، از جمله مبارزات مردم فلسطين، نقشي بس مهم ايفا كرد. نوع رابطة دكتر بهشتي با اين تشكل، نقطه‌نظرهاي او در زمينة‌ تشكيلات و سازماندهي، ايده‌هاي مطرح شده در جهت پويايي و استقلال سازمان نامبرده و ده‌ها نكتة ديگر، خواندن مجموعة‌ حاضر را براي پژوهشگران تاريخ نهضت اسلامي ايران و جنبش‌هاي دانشجويي خارج از كشور، علاقه‌مندان به كار جمعي و حزبي و ايجاد تشكل‌هاي پايدار و بطور غيرمستقيم، نيز كاوشگران عرصة‌ جامعه‌شناسي دين جالب توجه مي‌سازد.
مجموعة‌ حاضر شامل چهار بخش گوناگون اما مرتبط است. در بخش نخست، مجموعة‌ نظرهاي مشورتي دكتر بهشتي در نشست پنجم مجمع عمومي اتحاديه در سال 1348 (1969م) و در بخش دوّم، نظرهاي مشورتي ارايه شده توسط ايشان در نشست ششم اتحاديه در سال 1349 (1970) آمده است. در بخش سوّم و چهارم نظرهاي مشورتي دكتر بهشتي كه طي پيام‌هايي براي اتحاديه ارسال گشته، آمده است.
اين مجموعه همزمان با چهلمين سالگرد بنيانگذاري اتحاديه انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان در اروپا (گروه فارسي زبان) منتشر شده تا در بزرگداشت و فهم بهتر اين پديدة مهم تاريخ جنبش دانشجويي كشورمان سهم خود را ايفا كرده باشد.

179 pages

About the author

Seyyed Mohammad Hosseini Beheshti (1929 – 28 June 1981) (Persian: سیّد محمد حسینی بهشتی‎) was an Iranian scholar, writer, jurist and one of the main architects of the constitution of the Islamic Republic in Iran. He was the secretary-general of the Islamic Republic Party, and the head of Iran's judicial system. He was assassinated together with more than seventy members of the Islamic Republic party on 28 June 1981.

Reviews

[Ghasem Safaeinejad · Rating 4 out of 5]

این کتاب سخنرانی‌ها و پیام‌های شهید بهشتی در زمان ریاست مرکز اسلامی هامبورگ و در جمع اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان اروپا و به ویژه شاخه فارسی زبان آن است
کتاب پر از نکات کاربردی درباره چگونگی تشکل و تشکیلات و نحوه اداره مجموعه‌های انسانی است.
نظرات پخته، تاکید به نظم و کار گروهی و سیستمی از نقاط برجسته این کتاب است

[Mohammad Mollanoori]

بهشتی در مورد ارتباط گروه فارسی زبان با مرکز هامبورگ-که خودش مدیر اون مرکز هست- بر استقلال تاکید میکنه (انتهای دهه چهل) اما بعدها در مورد تشکیلات اسلامی از حق ویژه روحانیت دفاع میکنه و در حزب جمهوری اسلامی هم این مورد رو با شورای فقها پیش میبره. شاید تاثیر اتفاقات 54 هست.

[El Izadpanah · Rating 4 out of 5]

برای تشکل های دانشجویی و یا کلا تشکل های مردم نهاد،فوق العاده کتاب خوبیه به شرطی که به کار گرفته بشود!

[Ali Rahnamae · Rating 3 out of 5]

این کتاب مجموعه ای از پیام ها و سخنرانی هایی هست که دکتر بهشتی درباره اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان در اروپا که خود از بانیان آن بود ایراد کرده است. در این پیام ها و سخنرانی ها، عمدۀ تأکید بهشتی بر عمل به احکام اسلامی در میان اعضا، وحدت با سایر مسلمین، تقویت دانش ایدئولوژیکی قبل از صرف وقت در پی گیری اخبار و وقایع روز، لزوم تعاون میان اعضا و به ویژه تعاون تحصیلی و لزوم آزادی انتقاد درون تشکیلات و حاکم بودن رای اکثریت در کنار استقلال مالی، فکری و تشکیلاتی انجمن های اسلامی است. علاوه بر این در این پیام ها، بهشتی به نکاتی در مورد کار تشکیلاتی اشاره می کند که نشانگر بصیرت او در این باره است؛ برای مثال صحبت از پیوستگی تاریخی تشکیلات می کند بدین معنی که باید فعالیت ها و عملکرد اتحادیه ثبت و ضبط شده و گروهی به تشخیص خود اتحادیه و غیر از هیئت اجرایی مسئول بررسی و تحلیل این عملکرد شوند و گزارش آن را مرتبا در اختیار اعضا قرار دهند. یا در جای دیگری به این نکته اشاره می کند که اساسا هیچ سازمانی از جمله سازمانی با ایدئولوژی اسلامی نمی تواند همه تحولات را پیش بینی کند و باید تلاش کند تا آمادگی های لازم را برای انتطباق با تحولات داشته باشد و از این حیث انعطاف پذیری خود را افزایش دهد.
از لابه لای سطور کتاب می توان به نگرش ضدخرافه و روشن اندیشانه شهید بهشتی از اسلام پی برد با این حال سودای برساختن یک دستگاه فکری از اسلام که بتواند به همه نیازهای بشر پاسخ داده و در نهایت یک امپراطوری\کشور متحد اسلامی تشکیل دهد در سخنان او هویداست بدون آن که توضیح بیشتر و دقیق تری درباره آن بدهد. به صورت کلی کتاب حاضر بیشتر جنبه تاریخ نگاری دارد و نمی تواند درک دقیق و عمیقی از اندیشه بهشتی ارائه دهد زیرا ایشان در این پیام ها و سخنرانی ها چندان دقیق و عمیق حداقل با توجه به انتظارات امروز و پرسش هایی که امروزه وجود دارد سخن نگفته است.

[میثم موسوی نسیم‌آبادی]

آیت‌الله بهشتی طی یک سخنرانی، که در سال ۱۳۴۹ در مرکز اسلامی هامبورگ صورت گرفت، صراحتاً اذعان کرده که هیچ حکومتی تحت هیچ‌عنوان و شرایطی - حتی در شرایط غیرعادی - حق ندارد آزادیِ انتقاد از رهبران را از مردم بگیرد؛ چراکه آزادی انتقاد از رهبران در اسلام یک دُگم (اصل جزمی و تغییرناپذیر) است و در فقه نیز عنوان ثانوی برنمی‌دارد.
    
از نظر فقه اسلامی حرامِ مطلق است که زمامدار طوری زندگی کند که هر کس می‌خواهد پیش او برود باید از دربانی، مأمور تشریفاتی یا رئیس دفتری اجازه بگیرد... آقا، ترورش می‌کنند! بکنند؛ چه کسی از علی ارزنده‌تر که ترور شد. خوب، ترورش کنند. جامعه‌ای که بخواهد روی کاکل یک آقا پایش بند باشد، اصلاً مرگ بر این جامعه... این‌ها در اسلام دگم است. من می‌گویم دگم، دگم، دگم؛ برای این‌که بدانید این‌ها هیچ قابل انعطاف نیست (بهشتی، ۱۳۸۶: ۱۳۴ الی۱۳۶).

منبع:

_ بهشتی، سید محمد، ۱۳۸۶، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا، تهران، بقعه. 

[Amirh498 · Rating 4 out of 5]

برای آموزش تشکیلات یا انجمن ها خوبه.