Samen door één deur: Hoe wij, kinderen van de Verlichting, onze samenleving moeten beschermen

by Guillaume Van der Stighelen

Een moderne handleiding voor al wie Europa zijn thuis wil noemen, van vluchtelingen tot verwarde Europeanen zelf Nu de westerse seculiere waarden belaagd worden door religieuze fanatici en door onze eigen gemakzucht, steekt Guillaume Van der Stighelen zijn licht op bij actuele denkers en geestelijke leiders voor de belangrijkste reclameopdracht van zijn een eigentijdse aanprijzing van onze verlichte waarden. Iedereen wordt gelijk behandeld, iedereen is vrij en iedereen zorgt voor elkaar. De bekroonde reclamemaker en columnist keert terug naar zijn roots om vol overgave een 'klant' met een ongelukkige merknaam te de seculiere samenleving. Wie kent nog de Franse verlichtingsdenkers die de lont aan het vuur staken van een samenleving waarin kerk en staat gescheiden zijn en iedereen gelijk is? En wie weet nog dat België als een van de eerste landen een grondwet op basis van diezelfde verlichte idealen kreeg? En nog veel waarom liggen die gedachten aan de basis van ons geluk en dat van onze kinderen? Hij breekt daarbij met de gedachte dat de seculiere samenleving alleen maar een 'tolerante' samenleving is waarbij levensbeschouwingen elkaar maar moeten leren verdragen. Hij ziet ze als een 'prikkelende' samenleving waarin verschillende gedachten elkaar uitdagen en wakker houden.

Genres: Politics

126 pages, Kindle Edition

First published May 31, 2016

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Het siert Vanderstichelen dat hij een poging waagt om te zeggen waar het op staat, in dit bijzonder traumatisch jaar voor ons land. Ik deel ten volle zijn pleidooi voor meer duidelijkheid over wat het unieke is in onze samenleving, en dat dit gerespecteerd moet worden door iedereen: “er is iets dat we goed doen hier, zo goed dat we vergeten waar we vandaan komen en hoe snel we daar terug staan. We hebben zo lang onze samenleving en haar regels vanzelfsprekend gevonden dat we het nagelaten hebben die regels in het hoofd te hameren van het nageslacht en van al wie nieuw aankomt.” Vanderstichelen illustreert dat meteen door de regels op te sommen die in de Nieuwkomersverklaring staan, de verklaring die voortaan alle mensen die zich in Vlaanderen komen vestigen, moeten ondertekenen. Ik weet niet of dat een echt gelukkige keuze is (alleen al om het stroeve taalgebruik van die verklaring), maar goed, voorlopig bestaat er niks beters. Dus akkoord: verdraagzaamheid, anderen in hun waarde laten, niemand absolute macht geven, enzovoort, allemaal noodzakelijke sleutels voor een beter samen-leven, en respect daarvoor is het minste dat we van elke burger mogen verwachten.
Waar ik me absoluut wel aan stoorde in dit snelschrift, is de idolatrie voor de Verlichting. Uiteraard hebben de denkers van die periode baanbrekend werk geleverd en het pad getoond naar een meer humane samenleving. Maar waar Vanderstichelen absoluut blind voor blijft is dat geregeld die Verlichting ook doorgeslagen is en ons ook het Jacobijnse fanatisme van de Franse Revolutie en het totalitarisme van de leninistisch-stalinistische Sovjet-Unie heeft opgeleverd, om er maar 2 te noemen.
En nog iets dat me stoorde: Vanderstichelen negeert het kernprobleem dat we in onze Westerse samenleving eigenlijk niet meer weten waar we voor staan, en in feite (als individu) geen uitgewerkte, eigen mening of visie hebben (geen echte levensbeschouwing), vervallen zijn in een onvruchtbaar agnosticisme (ik bedoel dat in de brede zin van het woord) en een compleet cultuurrelativisme, in de hand gewerkt door de postmodernistische deconstructie (in zekere zin ook een loot van de rijke Verlichtings-boom). Integendeel, de hoofdstroming in onze bange, blanke samenleving is er eerder een van wantrouwen ten aanzien van levensbeschouwingen en hardnekkige pogingen om die in een hoekje te zetten, verdacht te maken en als het even kan van het bord te vegen. Als je dit goed doordenkt, dan is wat overblijft puur hedonistisch materialisme en voor het overige een zuiver instrumentele visie op samenleven (zoals Vanderstichelen die ook brengt). Het is heel goed de dialoog aan te gaan met de andersdenkende en die tot rede brengen, maar het zou helpen als we zelf ook iets te vertellen hebben over het wezen van de dingen. Ik weet het, dat ligt niet voor de hand, maar het stoort me dat dit in dit boekje volledig buiten beeld blijft.

[Guido · Rating 3 out of 5]

Van der Stighelen vindt dat wij de waarden van de Verlichting duidelijker naar voren moeten brengen en ze ten allen koste moeten verdedigen tegen de onverdraagzamen van geest. Ook breekt hij een lans voor het beter voorlichten van instromers die te weinig op de hoogte zijn van onze normen en waarden.
Eerlijk gezegd had ik meer verwacht van dit boekje. Hij steunt te veel op de goodwill van de doorsnee burger zonder echt baanbrekende ideeën aan te dragen die een verandering in de geesten kunnen teweegbrengen.

[Laura C · Rating 3 out of 5]

Een goede refresher: in sneltempo de geschiedenis van de Westerse samenleving (deel I) en ietsje breder wat het hart is van onze huidige samenleving alsook het hoe en wat van de verlichting uit de doeken gedaan (deel II). Deel II was m.i. overbodig.

De nadruk ligt op het begrijpbaar maken van enkele basisprincipes van onze huidige maatschappij. Dit boek heeft niet de pretentie ver in de diepte te willen gaan, maar slechts de kern van de zaak aan te raken en daar slaagt het absoluut in. Het wil een handvat reiken opdat wij, deelnemers van deze samenleving, helder kunnen weergeven wat onze samenleving zo uniek maakt, opdat wij aan nieuwkomers deze kern kunnen doorgeven.

Ik vind dit een erg positief en optimistisch 'snelschrift', zonder opdringerig te willen zijn. Vooral om te informeren, her op te frissen, aan het denken te zetten en moeilijke situaties te ontmijnen. De cynicus in mij vond dit verbazingwekkend genoeg absoluut niet storend of irritant. Iets in de toon van de auteur is zo respectvol, dat je wel wil luisteren en meedenken. De auteur heeft vooral niet de pretentie de waarheid in pacht te hebben, en dat siert zijn betoog. Dat vind ik in tijden van polemiek en oneliners toch een zeer welkome verdienste.

[Lieselotte Thys · Rating 4 out of 5]

Wij, de kinderen van de Verlichting. Een rustig betoog over waar het eigenlijk om gaat. Vreugde, gezondheid, vriendschap en voorspoed.

[Luc De Coster · Rating 3 out of 5]

Guilaume Van Der Stichelen zegt dat hij een kind is van de Verlichting. En dat we onze samenleving moeten beschermen. Door alle kinderen te onderrichten in de verworvenheden van deze Verlichting. Hij heeft dan maar meteen het handboek geschreven voor deze cursus. Een paar Verlichtingsfilosofen worden wel in de marge vermeld, maar dit boekje heeft het toch vooral over de principes, inzichten en politieke structuren en teksten zelf. Vooraf krijgen we wat antropologie en een schets van de evolutie van de jager-verzamelaar tot de participant in de complexe maatschappij in het nu. Er is ook een korte zelfhulp handleiding over hoe het gesprek aan te gaan met andersdenkenden zonder in verbale gevechten te verglijden. Of hoe we best omzichtig met de taal omspringen. Dan volgt er een pleidooi om ons bewust te zijn van de verworvenheden van de verlichting: democratie, vrijheden, Verklaring van de Rechten van de Mens. Volgens VDS zal het in de toekomst gaan tussen mensen die samen, met verschillende meningen en overtuigingen, door één deur kunnen en zij die een eigen deur willen. Als bonus krijg je er de gecontesteerde "Nieuwkomersverklaring" bij.

[Helga Beuckelaers · Rating 4 out of 5]

Een erg toegankelijk boek over waarden, normen, rechten van de mens, nieuwkomers, aanpassen, overtuigen maar vooral over elkaar waarderen en in dialoog gaan met elkaar!

"Misschien moeten wij mensen elkaar niet zo overdonderen met onze waarheid. Waarom willen we zo graag dat onze eigen waarheid ook de waarheid van iemand anders wordt? Omdat we onzeker zijn? Omdat het ons gelijk bevestigt? Omdat we dan een beter gevoel over onszelf krijgen? Misschien is het beter om gewoon goed te verwoorden wat onze waarheid voor ons betekent. Zonder ze te willen opdringen aan anderen" (p23)

"Kom op voor je overtuiging, verdedig ze met vuur. Je mag zelfs de overtuiging van anderen afbreken, je mag ermee lachen of spotten. Maar zodra je dwang gebruikt -met macht of geweld - tegen mensen die je geloof of je overtuiging niet delen, sta je dus aan de andere kant van de lijn. Dan ben je een bedreiging voor onze samenleving" (p60)

[vs · Rating 4 out of 5]

Een beknopte geschiedenis over de Verlichting, de Universele Rechten van de Mens en de Belgische Nieuwkomersverklaring. Ik vond het heel interessant om te lezen, omdat het over echte feiten ging en niet het standpunt van de auteur tegenover de thema’s. Het toont aan dat ondanks de meningsverschillen over gevoelige onderwerpen, men deftige gesprekken kan voeren zonder geweld te gebruiken, zonder elkaar te onderdrukken. Men moet in dialoog gaan met elkaar, want het zorgt voor begrip en verdraagzaamheid.

Favoriete gezegde van het boek: « Voor je je mond opendoet, zorg dat het geluid dat eruit komt meer betekenis heeft dan de stilte. »

[Barbara · Rating 4 out of 5]

Goed dat iemand de pen neemt en schrijft over dit heet hangijzer. Er komen heftige tijden aan.

[Nadia · Rating 5 out of 5]

Wat een pareltje, dit non-fictie boek van Guillaume Van der Stighelen ! In amper 140 bladzijden legt de auteur in eenvoudige, begrijpelijke taal uit hoe onze samenleving is ontstaan en geëvolueerd en nodigt hij iedereen uit om er deel van uit te maken mits het onderschrijven van een aantal voorwaarden. Hij verwijst daarbij o.a. naar De Verlichting, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en naar de Europese tegenhanger, Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en naar De Nieuwkomersverklaring. Wie denkt dat dit saaie kost is, heeft het mis.
Belangrijk daarbij vond ik dat hij ons wijst op onze plicht om ook nieuwkomers door geboorte (dus de allochtone bevolking, ook zij met Belgische wortels) bewust te maken van deze materie, om alzo op te groeien tot nieuwsgierige, ruimdenkende, tolerante burgers die niet bang zijn van andersdenkenden. En zijn advies om een standpunt duidelijk te maken zou een basishouding moeten zijn van ons allen : scheld niet, schreeuw niet tegen elkaar, wees beleefd en laat de ander in zijn waarde.
Boeiend (geschreven) boekje, zou voor iedereen verplichte lectuur moeten zijn. Laat ons dus alvast beginnen in het onderwijs. Ik ben laaiend enthousiast !

[Michaël Ickx · Rating 5 out of 5]

Duidelijk en vlot geschreven boek over het samenleven binnen de samenleving.

[Jonas · Rating 3 out of 5]

Met een samengeperste geschiedenis die begint bij jager-verzamelaars schetst Van der Stighelen hoe onze complexe, hedendaagse samenleving vorm kreeg. De Verlichting zelf komt eigenlijk maar zijdelings aan bod – met verwijzingen naar Descartes, Spinoza en Voltaire – maar daar is het de voormalige reclamemaker ook niet om te doen.

Van der Stighelen wil er met zijn boek vooral op wijzen dat we vergeten zijn wat ons samenlevingsmodel zo uniek maakt. Hij betwijfelt of we nog beseffen hoe sterk de ideeën zijn die onze samenleving hebben gevormd. En daarom moeten we ons zorgen maken, vindt hij. Niet over de nieuwkomers, maar over onze eigen onverschilligheid.

Daarmee kaart Van der Stighelen een belangrijk punt aan: willen we onze manier van samenleven verdedigen, dan moeten we eerst en vooral goed weten waarop ze precies gestoeld is. In verhitte discussies wordt gebriest over ‘onze normen en waarden’, maar wat die dan precies inhouden is niet altijd even duidelijk.

Lees de volledige recensie: https://vreemderdanfictie.be/2017/01/...

[Lu Pro · Rating 4 out of 5]

Noem mij een kind van de verlichting, blij te zijn opgegroeid in een samenleving die mij geen geloof of ideologie opdringt.
Strijders horen bij het groepsgevoel, het zijn de strijders die graag strijden, het zit nu eenmaal in hun bloed. De drang om te strijden voor iets, het genot van strijder te zijn.
Zij die ontwijken, zij die de strijd niet aangaan, die de passie of de kunst van het debat niet in zich hebben, die de promotie niet willen, die houden van preventie en laissez faire en vivre caché
Vallen zij uit de boot? Moeten zij geleid worden door de strijders? Maar dewelke dan????

[Inge · Rating 5 out of 5]

Onze waarheid en mening mogen we verwoorden maar niet opdringen ( p 23). Niemand heeft de waarheid in pacht ( p 95). Maar voor onze waarden is er zo gestreden en moeten we geweldloos blijven strijden, met woorden en beelden (p 59). Mijn mening over dit boek: lezen! Verplichte (;-) lectuur. Ik raad eenieder aan dit boek te lezen en dan zijn mening verder te verwoorden. De la discussion jaillit la lumière...

[Jacques · Rating 3 out of 5]

Hoe gaan we om met de grondbeginselen van onze beschaving ? Waarom houden we van een samenleving waarin geen geloof of ideologie wordt opgedrongen ? We worden bedreigd door fanatici die deze verworvenheden belagen. Blijven we apathisch, onverschillig of gaan we ervoor om onze vrijheden veilig te stellen ?
'Wie regels zegt, zegt afspraken maken. En om afspraken te maken, moet je overleggen' (p.28).

[Ruben Baetens · Rating 4 out of 5]

Een vlot vlugschrift over de Verlichting, de Universele Rechten van de Mens en de Belgische Nieuwkomersverklaring dat twijfelt of het nu een boek of een column wil zijn.

[Jonas Berends · Rating 5 out of 5]

Zou verplichte kost moeten zijn op scholen, en eigenlijk voor iedere burger die wil weten wat er nou precies zo belangrijk is aan het verdedigen van onze "Westerse waarden"...