Tekst wobec Zagłady. O relacjach z getta warszawskiego

by Jacek Leociak

Autor bada dokumenty osobiste z getta warszawskiego (dzienniki, pamiętniki, zapiski kronikarskie, raporty) pisane tam i wtedy. Podejmuje - po raz pierwszy w takiej skali - analizę tych tekstów z perspektywy literaturoznawczej (przedstawia odmiany gatunkowe, formy i typy dyskursu, strategie opisu i opowiadania, sposoby kreacji podmiotu mówiącego).

Rozważania w tej książce wpisują się w ostatecznym rachunku w horyzont hermeneutyczny - próbę odczytania i zrozumienia ocalałych z getta zapisów doświadczenia Holocaustu.

Część pierwsza dotyczy specyfiki gatunkowej badanych tekstów, możliwych formuł ich opisu i sposobów ich lektury. Prezentuje też zbiorowy portret autorów oraz charakterystykę czasu i miejsca powstania zapisów, w także rekonstruuje materialną historię samych tekstów - reliktów Zagłady. Tę część kończy analiza motywacji pisania i ich kulturowych kontekstów, co prowadzi do postawienia zasadniczych pytań o możliwości i sposoby ekspresji doświadczenia Zagłady.

Na część drugą składają się trzy studia. Pierwsze studium dotyczy dwóch sposobów opowiadania gettowego doświadczenia - osobowego i bezosobowego. Drugie - miejsca i formy opisu w strukturze narracyjnej tekstu (chodzi o takie tematy, jak wizerunek postaci, śmierci i trupa). Trzecie - zajmuje się dyskursem religijnym w ocalałych zapisach z getta warszawskiego (Karol Rotgeber, rabin Szymon Huberban, rabin Kelmisz Klonimus Szapiro).

354 pages, Hardcover

First published January 1, 1997

Reviews

[Czytam Sercem · Rating 5 out of 5]

Imponująca praca. Cieszę się, że ostatecznie sięgnęłam po całość, a nie tylko podrozdział dotyczący motywacji autorów. Na szczególną uwagę zasługuje moim zdaniem niezwykle ciekawa polemika z kategorią rzekomej niewyrażalności Zagłady i szeroki ogląd postaw religijnych mieszkańców getta warszawskiego na wybranych przykładach.