What do you think?
Rate this book
Cultural Topographies of the New Berlin
Since Unification and the end of the Cold War, Berlin has witnessed a series of uncommonly intense social, political, and cultural transformations. While positioning itself as a creative center populated by young and cosmopolitan global citizens, the “New Berlin” is at the same time a rich site of historical memory, defined inescapably by its past even as it articulates German and European hopes for the future. Cultural Topographies of the New Berlin presents a fascinating cross-section of life in Germany’s largest city, revealing the complex ways in which globalization, ethnicity, economics, memory, and national identity inflect how its urban spaces are inhabited and depicted.
620 pages, Kindle Edition
Published November 1, 2017
5 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
August 4, 2020
Karin Bauer & Jennifer Ruth Hosek (red.), Cultural Topographies of the New Berlin. New York – Oxford, Berghahn Books, 2019, 411 p., ill.; ISBN 9781789205220; £ 28,00.
Als een regelmatige bezoeker van Berlijn sinds de jaren zeventig heb ik deze stad steeds weer opnieuw zien veranderen. Van gedeelde stad naar verenigde stad, van moeilijk bereikbare stad tot toeristische hub, van bouwwerf tot … eeuwigdurende bouwwerf. Berliner Luft, het is iets dat je steeds weer doet terugkeren naar deze immens boeiende stad die telkens weer een ander gezicht biedt. En absoluut zeker sinds dat speciale jaar 1989, toen Berlijn van eilandstad naar (opnieuw) kosmopolitische grootstad evolueerde.
De ietwat vreemde titel van dit boek wil aantonen dat er een verband bestaat tussen ruimtelijke productie en historisch geheugen, een continuüm dat verleden en heden overspant, waardoor Berlijn eigenlijk altijd work in progress blijft. Bauer en Hosek, de redacteurs van dit lijvige werk, wilden tonen wat Berlijn vandaag is en zochten daarom auteurs die de veelzijdige culturele veranderingen in het hedendaagse Berlijn proberen te begrijpen. Berlijn is een gebied waar stadsmanagers volop hun gangen gaan en alle strategieën van city marketing uitproberen waardoor de stedelijke ruimte steeds opnieuw wordt uitgevonden. We belichten enkele bijdragen uit dit werk die een link hebben met volkskunde.
In het eerste deel van het boek behandelen drie auteurs de aan de gang zijnde gentrificatie van Berlijn en de betwisting van het fenomeen. Katrina Sark stelt hierbij vast dat die snelle transformatie en gentrificatie van de weeromstuit een soort nostalgie naar het vroegere Berlijn in de subculturen deden ontstaan. Dat Susan Ingram in een tweede artikel hierop verder borduurt aan de hand van Christiane F., het levensverhaal van een heroïnehoertje uit de onderbuik van Berlijn rondom Bahnhof Zoo, lijkt haast logisch. Ze schildert Christiane F., de marginale drugsverslaafde als het prototype van een Berlijnse die ze afzet tegen het burgerlijke van de grootstad. Lynn Marie Kutch vult dit aan met haar analyse van de striptekenaars die de tegenstellingen en mislukkingen van een stad blootleggen, even goed als haar aantrekkingskracht. Zij tonen aan dat gentrificatie een gevaar kan betekenen voor buurten en gemeenschappen.
Een tweede deel behandelt vooral de toe-eigening van de geschiedenis. Hierin valt vooral de bijdrage van Stefanie Eisenhuth en Scott E. Krause op. Zij stellen dat het stadsbestuur er tot op heden niet in is geslaagd om een samenhangende strategie te ontwikkelen om Berlijns versplinterde verleden aan de oppervlakte te brengen. Aan de hand van drie iconische plaatsen (Tempelhof, het hoofdkwartier van de Stasi en Checkpoint Charlie) uit het gedeelde Berlijn hoe er gebruik of misbruik kan worden gemaakt van die plaatsen om de geschiedenis van de stad aan de toerist te tonen en uiteindelijk de meest on-Duitse stad als representant van de Duitse geschiedenis en identiteit op te voeren. Deze stelling wordt aangevuld met een bijdrage van Sarah Pogoda en Rüdiger Traxler over de Brandenburger Tor, waarbij de geschiedenis, het verleden wordt ondergeschikt gemaakt aan een positieve invulling en verdere simplificatie van de historische wisselvalligheden. Ayse N. Erek en Eszter Gantner bouwen verder op dit thema van vereenvoudiging, waarbij gepoogd wordt om het verleden achter te laten en enkel te focussen op het heden en de toekomst van een Berlijn als kunststad. Op die manier worden geen foute dingen gezegd over het verleden, het wordt gewoon verzwegen.
In een derde deel gaat het vooral over integratie. Baris Ülker demonstreert dit aan de hand van een Turks-Duitse immigrante die in Neukölln een succesvol woonzorgcentrum voor (meestal in Turkije geboren) ouderen runt in overeenstemming met hun (Turkse) culturele noden. Maar ze doet meer dan dat, als ethnic entrepreneur probeert ze de gemeenschap vooruit te helpen door haar betrokkenheid in de sociale activiteiten op districtsniveau. Tegelijkertijd toont Johanna Schuster-Craig van datzelfde Neukölln een ander beeld, waarbij parallelle gemeenschappen binnen die Berlijnse gemeente net het racisme in de media en de politieke kringen aanscherpen.
In het vierde en laatste deel van het boek Berlin Memoryscapes of the Present gaat Christiane Steckenbiller op zoek naar Turks-Duitse verhalen en geschiedenissen (Hi/Stories), waarbij de auteur aan de hand van een roman van Özdamar de stad Berlijn ziet als een product van vijftig jaar migratiegeschiedenis, waarbij de stadsruimte als een doorleefde en bezielde ervaring wordt voorgesteld. Een ervaring die je door de dagelijkse praktijk moet ontdekken en in je opnemen. Daardoor komen de vele facetten van de grootstad als een diverse en kosmopolitische ruimte aan de oppervlakte.
Dat was eigenlijk al lang duidelijk binnen de grote Turkse gemeenschap die in West-Berlijn aanwezig was en na de val van de muur naar het oostelijke gedeelte uitdeinde. Maar Hadas Cohen en Dani Kranz stellen dat Israëlische joden nu ook een nieuwe gemeenschap aan het bouwen zijn. Deze mensen worden in Israël als verraders gezien omdat ze niet (meer) meehelpen aan het Zionistische project van de joodse staat. Voor deze groep is Berlijn een plaats van het heden en de toekomst, ondanks het verleden. En een plaats waar ze hun onvrede met de religieuze inmenging in het privaatleven en de patstelling in het Midden-Oostenconflict achter zich kunnen laten, en dus het verleden – ook van Berlijn – verlaten.
Berlijn lijkt daardoor een palimpseststructuur te krijgen, een beschreven blad dat steeds opnieuw wordt afgeschraapt en opnieuw beschreven met complexe en zelfs gecontesteerde betekenissen. Vergangenheitsbewältigung – het onder ogen zien en verwerken van het verleden – lijkt daardoor een centraal thema te zijn in dit veelzijdige werk voor een stad die steeds meer onder de massale toevloed van toeristen lijkt te zuchten. De historische en culturele complexiteit van Berlijn ligt in ieder geval aan de grondslag van alle bijdragen in dit werk.
Het moge duidelijk zijn dat dit werk geen toeristische gids is voor het huidige Berlijn, maar wel een uitzonderlijk degelijk werkdocument voor elke wetenschapper die deze stad als een interessant en hedendaags studieobject van stedelijke ruimte ziet, in de wetenschap dat er weinig steden zijn die de – soms lastige – geschiedenis van deze stad kunnen en willen combineren met alles wat er op cultureel gebied in deze stad broedt.
Paul Catteeuw
Recensie Volkskunde 2020 - 121/2
Als een regelmatige bezoeker van Berlijn sinds de jaren zeventig heb ik deze stad steeds weer opnieuw zien veranderen. Van gedeelde stad naar verenigde stad, van moeilijk bereikbare stad tot toeristische hub, van bouwwerf tot … eeuwigdurende bouwwerf. Berliner Luft, het is iets dat je steeds weer doet terugkeren naar deze immens boeiende stad die telkens weer een ander gezicht biedt. En absoluut zeker sinds dat speciale jaar 1989, toen Berlijn van eilandstad naar (opnieuw) kosmopolitische grootstad evolueerde.
De ietwat vreemde titel van dit boek wil aantonen dat er een verband bestaat tussen ruimtelijke productie en historisch geheugen, een continuüm dat verleden en heden overspant, waardoor Berlijn eigenlijk altijd work in progress blijft. Bauer en Hosek, de redacteurs van dit lijvige werk, wilden tonen wat Berlijn vandaag is en zochten daarom auteurs die de veelzijdige culturele veranderingen in het hedendaagse Berlijn proberen te begrijpen. Berlijn is een gebied waar stadsmanagers volop hun gangen gaan en alle strategieën van city marketing uitproberen waardoor de stedelijke ruimte steeds opnieuw wordt uitgevonden. We belichten enkele bijdragen uit dit werk die een link hebben met volkskunde.
In het eerste deel van het boek behandelen drie auteurs de aan de gang zijnde gentrificatie van Berlijn en de betwisting van het fenomeen. Katrina Sark stelt hierbij vast dat die snelle transformatie en gentrificatie van de weeromstuit een soort nostalgie naar het vroegere Berlijn in de subculturen deden ontstaan. Dat Susan Ingram in een tweede artikel hierop verder borduurt aan de hand van Christiane F., het levensverhaal van een heroïnehoertje uit de onderbuik van Berlijn rondom Bahnhof Zoo, lijkt haast logisch. Ze schildert Christiane F., de marginale drugsverslaafde als het prototype van een Berlijnse die ze afzet tegen het burgerlijke van de grootstad. Lynn Marie Kutch vult dit aan met haar analyse van de striptekenaars die de tegenstellingen en mislukkingen van een stad blootleggen, even goed als haar aantrekkingskracht. Zij tonen aan dat gentrificatie een gevaar kan betekenen voor buurten en gemeenschappen.
Een tweede deel behandelt vooral de toe-eigening van de geschiedenis. Hierin valt vooral de bijdrage van Stefanie Eisenhuth en Scott E. Krause op. Zij stellen dat het stadsbestuur er tot op heden niet in is geslaagd om een samenhangende strategie te ontwikkelen om Berlijns versplinterde verleden aan de oppervlakte te brengen. Aan de hand van drie iconische plaatsen (Tempelhof, het hoofdkwartier van de Stasi en Checkpoint Charlie) uit het gedeelde Berlijn hoe er gebruik of misbruik kan worden gemaakt van die plaatsen om de geschiedenis van de stad aan de toerist te tonen en uiteindelijk de meest on-Duitse stad als representant van de Duitse geschiedenis en identiteit op te voeren. Deze stelling wordt aangevuld met een bijdrage van Sarah Pogoda en Rüdiger Traxler over de Brandenburger Tor, waarbij de geschiedenis, het verleden wordt ondergeschikt gemaakt aan een positieve invulling en verdere simplificatie van de historische wisselvalligheden. Ayse N. Erek en Eszter Gantner bouwen verder op dit thema van vereenvoudiging, waarbij gepoogd wordt om het verleden achter te laten en enkel te focussen op het heden en de toekomst van een Berlijn als kunststad. Op die manier worden geen foute dingen gezegd over het verleden, het wordt gewoon verzwegen.
In een derde deel gaat het vooral over integratie. Baris Ülker demonstreert dit aan de hand van een Turks-Duitse immigrante die in Neukölln een succesvol woonzorgcentrum voor (meestal in Turkije geboren) ouderen runt in overeenstemming met hun (Turkse) culturele noden. Maar ze doet meer dan dat, als ethnic entrepreneur probeert ze de gemeenschap vooruit te helpen door haar betrokkenheid in de sociale activiteiten op districtsniveau. Tegelijkertijd toont Johanna Schuster-Craig van datzelfde Neukölln een ander beeld, waarbij parallelle gemeenschappen binnen die Berlijnse gemeente net het racisme in de media en de politieke kringen aanscherpen.
In het vierde en laatste deel van het boek Berlin Memoryscapes of the Present gaat Christiane Steckenbiller op zoek naar Turks-Duitse verhalen en geschiedenissen (Hi/Stories), waarbij de auteur aan de hand van een roman van Özdamar de stad Berlijn ziet als een product van vijftig jaar migratiegeschiedenis, waarbij de stadsruimte als een doorleefde en bezielde ervaring wordt voorgesteld. Een ervaring die je door de dagelijkse praktijk moet ontdekken en in je opnemen. Daardoor komen de vele facetten van de grootstad als een diverse en kosmopolitische ruimte aan de oppervlakte.
Dat was eigenlijk al lang duidelijk binnen de grote Turkse gemeenschap die in West-Berlijn aanwezig was en na de val van de muur naar het oostelijke gedeelte uitdeinde. Maar Hadas Cohen en Dani Kranz stellen dat Israëlische joden nu ook een nieuwe gemeenschap aan het bouwen zijn. Deze mensen worden in Israël als verraders gezien omdat ze niet (meer) meehelpen aan het Zionistische project van de joodse staat. Voor deze groep is Berlijn een plaats van het heden en de toekomst, ondanks het verleden. En een plaats waar ze hun onvrede met de religieuze inmenging in het privaatleven en de patstelling in het Midden-Oostenconflict achter zich kunnen laten, en dus het verleden – ook van Berlijn – verlaten.
Berlijn lijkt daardoor een palimpseststructuur te krijgen, een beschreven blad dat steeds opnieuw wordt afgeschraapt en opnieuw beschreven met complexe en zelfs gecontesteerde betekenissen. Vergangenheitsbewältigung – het onder ogen zien en verwerken van het verleden – lijkt daardoor een centraal thema te zijn in dit veelzijdige werk voor een stad die steeds meer onder de massale toevloed van toeristen lijkt te zuchten. De historische en culturele complexiteit van Berlijn ligt in ieder geval aan de grondslag van alle bijdragen in dit werk.
Het moge duidelijk zijn dat dit werk geen toeristische gids is voor het huidige Berlijn, maar wel een uitzonderlijk degelijk werkdocument voor elke wetenschapper die deze stad als een interessant en hedendaags studieobject van stedelijke ruimte ziet, in de wetenschap dat er weinig steden zijn die de – soms lastige – geschiedenis van deze stad kunnen en willen combineren met alles wat er op cultureel gebied in deze stad broedt.
Paul Catteeuw
Recensie Volkskunde 2020 - 121/2
Displaying 1 of 1 review