Levinas

by Joachim Duyndam, Marcel Poorthuis

'Een authentiek humanisme is een materialistisch humanisme. De harten openen zich zeer gemakkelijk voor de arbeider, de portemonnee moeilijker. En de deur van ons huis het allermoeilijkst.' Deze woorden zijn karakteristiek voor het denken van Emmanuel Levinas (1906 - 1995). Voor Levinas is moraal een kwestie van geven wat je hebt, van ruimte maken voor de ander in je eigen leefwereld.

Hij was een Russchische jood die naar Frankrijk emigreerde en zich onder invloed van Husserl en Heidegger als filosoof ontwikkelde. Zijn ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen hij zijn familie verloor en zelf in krijgsgevangenschap zat, hebben zijn denken ingrijpend beïnvloed. Na de oorlog publiceerde hij zijn filosofische hoofdwerken De totaliteit en het oneindige (1961) en Anders dan zijn of het wezen voorbij (1974). Zijn 'humanisme van de andere mens' maakt hem tot een filosoof die velen tot de verbeelding spreekt.

Genres: Philosophy

168 pages, Paperback

First published January 1, 2003

Reviews

[TvdW · Rating 4 out of 5]

Uiteenzetting van eerst het vroegere denken van Levinas, daarna het latere en tot slot zijn theologische ideeën. Ook gaan de schrijvers kort in op hoe deze filosoof nog altijd relevant is, waar zeker wat voor valt te zeggen. 'De ander' en iemands verantwoordelijkheid daartegenover staan centraal in het denken van Levinas, hetgeen verfrissend is. Ondanks dat begrip van zijn directe voorgangers eigenlijk een vereiste blijkt om de materie te doorgronden, lukt het de schrijvers alleraardigst om deze niet-alledaagse zienswijzen over te brengen. De ideeën zijn interessant en veel daarvan zijn nog altijd zinvol om naar het bestaan te kijken.

[Luke · Rating 3 out of 5]

Aardig boekje met een prettige opzet en schrijfstijl. Alvorens het lezen wist ik nagenoeg niets van Levinas, al was de wens groot hem beter te leren kennen. Dit boekje bood een fijne kennismaking met de denker, zijn achtergrond en de context waar hij opereerde en zou kunnen opereren. De schrijfstijl is nederiger dan het introductieboekje over Nietzsche in dezelfde serie maar heeft ditmaal een religieuzere insteek. Dit kwam niet als een verrassing omdat Poorthuis oa een theoloog is en Duyndam oa hoogleraar humanisme en filosofie (aan de universiteit van Humanistiek) maar is ervoer ik niet als storend, eerder als interessant. Dit heeft te maken omdat religie, hoe je het ook definieert, in vele opzichten raakt en/of vermengd is met de filosofie van Levinas en daarnaast de toon van de schrijvers die de bescheiden en geïnteresseerd vond doen klinken. Het gelaat van de ander en de primaire verantwoordelijkheid die wij als mens van subject tot subject hebben, in de ogen van Levinas, was een relatief nieuwe manier van kijken. Opgegroeid en geschoold met sterkte 'Verlichtingswaarden' bekeek ik vraagstukken vaak vanuit een empirisch of cartesiaans oogpunt. Hoewel ik weet dat er een prisma van optieken is die men kan hanteren om bestaan te duiden, heb ik die van Levinas, die het bestaan duidt via ons ander (en vice versa), nog niet eerder gezien noch begrepen. Verfrissend en interessant, ook gezien de Joodse traditie van de Mitnagdiem die meespeelt in de context van het gedachtengoed van deze filosoof. Hoewel hij zich niet veel met milieuvraagstukken bezig hield, aldus dit boekje, lijkt het me ook interessant om te onderzoeken wat zijn gedachten zouden kunnen betekenen voor het vraagstuk van klimaatopwarming. Hoewel de schrijvers hier aan het einde van het boekje een start mee maken (eveneens het vraagstuk van de zorg als dat van culturele diversiteit door de ogen van Levinas) is er denk ik nog veel ruimte om dit verder uit te werken en misschien zelfs met eigen filosofische inspiratie, hetzij duidelijk vermeld, te vullen.

[Mark Maliepaard · Rating 3 out of 5]

Introducerend werk over de filosofie en het leven van Levinas. Goed inkomertje voor als je Levinas iets beter wilt begrijpen. Gaat nergens ontzettend diep op in, maar dat is uitermate verklaarbaar. Verrassend actueel over o.a. de uitholling van de zorg, voor een boek uit 2003.