Die stranding van die VOC-skip Schoonenberg: Struisbaai 1722 Die stranding van die VOC-skip Schoonenberg question


2 views
Resensie deur Suidpunt
Jan Malan Jan Jun 19, 2018 10:54AM
‘n Skrywer is altyd dankbaar as ‘n leser die moeite doen om sy geskrif te evalueer en daaroor ‘n resensie te skryf. Daarom hartlik dank aan Suidpunt!
Verre sy dit van my om ‘n resensent se reg op ‘n eie mening en eie voorkeure enigsins te bevraagteken. Maar dat die resensent die vraag: “Het ons dus werklik gevorder in die geskiedenis?”, in die lug laat hang het, het my genoop om tog vlugtig te reageer.
Toe ek aan die Schoonenberg-sage begin snuffel het, was net Rosenthal se verhaal, oorvertel deur Green en daarna deur vele ander, bekend. ‘n Mens het gou ‘n snuf in die neus gekry dat hierdie verhaal nie histories juis kan wees nie (o.m. uit die webwerf van die Morkels en uit Malan, Van der Heijde en Klopper se latere bedrywighede aan die Kaap, toe hulle veronderstel was om óf verban óf dood te gewees het), maar daar was hoegenaamd geen inligting oor wat werklik gebeur het nie. Ek het dus nie ‘n benul gehad waarop ek sou afkom nie.
En nou? Nou weet ons in besonderhede - trouens waarskynlik in meer besonderhede as vir enige ander destydse stranding aan ons kus - wat voor, tydens en ná die ramp met die skip en sy bemanning gebeur het, en hoe die kwessie deur die Kaapse regering en regstelsel hanteer is. Ons weet nou ook dat daar aan die een kant die bevestigde historiese werklikheid is, en aan die ander kant suiwer fiksie, en dat die twee omtrent so ver van mekaar verwyder is as byvoorbeeld die Magersfontein van Frans-Johan Pretorius van dié van Etienne Leroux.
Sou dít werklik nie kwalifiseer as vordering “in die geskiedenis” nie?



Suidpunt se goedkoop sinisme bedoel die samelewing as geheel en nie die nut of skryf van die boek of al die moeitevolle arbeid van die skrywer nie. Om dit nou ronduit te stel: die millennia van die skryfkuns en al die opvoeding, menslike deug en wette [wat volgens Langenhoven juis opgetrek is omdat mense geen gewete het nie!] kon nog steeds nie verhoed dat mense se name deur die modder gesleep word en nou reggestel moet word nie. Die 'postmodernistiese' of selfs sorgelose omgang met die waarheid vind ek betreurenswaardig en 'n klad op ons geskiedenis.

My siening is gegrond op die Hegeliaanse aanhaling:

Was die Erfahrung aber und die Geschichte lehren, ist dieses, daß Völker und Regierungen niemals etwas aus der Geschichte gelernt und nach Lehren, die aus derselben zu ziehen gewesen wären, gehandelt haben.


Of, soos dit in die Pharos Feitegids (2007:627) bondiger gestel word: "Die geskiedenis leer ons dat mense nie uit die geskiedenis geleer het nie."

Dit wil my voorkom of mitevorming so onlosmaaklik deel van die mensdom is, en dikwels met 'n versteekte doel - of dit nou die "Vloek van Boontjieskraal" (waarvan die gebeure werklik op toeval berus) of die "Schoonenberg" is (waar die waarheid vir die algemene leser onbekend is) - die onderskeie skrywers/redaksie van sekere dagblaaie soek opspraakwekkende sensasie, met die hoofdoel: meer geld of leserstalle. En die gefabriseerde "Koningskind Rex van Knysna"? Besoekertalle/toerisme. Deur herhaling op herhaling in die pers en mondelinge popularisering van 'n idee slaag die versteekte doel dikwels. Die leuen bly lank die waarheid [ek dink hier aan die skade wat berokken word (dikwels met geldwaarde daaraan gekoppel) voordat die waarheid hom wel agterhaal].

Wat byvoorbeeld die Latyn op skool betref wat geskrap is [as ek 'n voorbeeld mag noem]: die doelmatigheid was suiwer politiek - in Europa en die VSA was dit studente wat halsoorkop in die 1960's amok gemaak het teen tradisie; in Suid-Afrika het die hoogleraars die toelatingsvakke sedert 1980 ONGEVRAAGD begin skrap om die toelatingsvereistes doelbewus te verslap (vergeleke met Duitsland en Oostenryk waar soortgelyke toelatingsvereistes by sekere fakulteite vandag steeds geld). Het dit enigsins die sleutel tot die geskiedenis [die Latynse taal] inherent aangetas? Nee. Maar wel heelwat leerlinge en studente die voorreg ontneem om vroegtydig met die waarheid kennis te maak - ek sou sê dit is onnodige vermolming wat in die geskiedenis plaasgevind het.

Wat die Schoonenberg betref: Of mense amper 300 jaar al dood is, of nie - om hul name deur die modder te sleep en boonop geld daaruit te maak bly steeds naamskending en crimen injuria. Dit vind ek 'n soortgelyke vermolming en onreg in die geskiedenis - iets wat totaal onnodig is of was.

Nou dat ons die waarheid ken - gaan daar drukgroepe opduik wat nou Latyn en Duits op Afrikaanse skole as pligvakke gaan terugbring? Gaan ons ophou koerante lees omdat ons weet lesertalle, winsbejag [en eensydige propaganda en aanhitsing] is hul enigste werklike doelstelling? Ek weet nie.

Maar Dr. Malan het, miskien onbewustelik, in sy repliek my tog nou met 'n ander bekende Hegeliaanse formule uitgeboul: stelling-teenstelling-samestelling.

Tese: Ons ken die waarheid ten dele.
Antitese: Mites ontstaan [as deel van die mens se natuur].
(Sin)tese: Ons probeer die mites ontmasker en kry selfs meer inligting en waarheid tot ons beskikking.
Antitese: Nuwe mites ontstaan.
(Sin)tese: Nuwe weerlegging volg.

Daar bly dus darem nog 'n sprankie hoop oor.


back to top