tyranus's Reviews > Gen Bencildir

Gen Bencildir by Richard Dawkins
Rate this book
Clear rating

by
36407586
's review

really liked it

** Bilime yabancı olan okuyucunun bu konulara özel ilgisinin ve bilgisinin olmadığı göz önüne alınarak konuyla ilgili teknik terim kullanılmamış; ancak bu konularda uzmanlaşmış kimseler de unutulmamış ve basit, yalın sayılabilecek bu anlatım tarzının, uzmanlaşmış kimseler için eğlendirici olması temenni edilmiş. Genetik bilimi mezunu olarak, Dawkins'in ikinci hedef okur grubu içindeyim; lakin bana çok eğlendirici gelmedi.

** Kitap eğlendirici olmaktan daha ziyade, gen kavramının ortaya atıldığı yıllarda (henüz çok az şeyin bilindiği yıllarda) öne sürdüğü "gen merkezli evrimin işleyiş mekanizması"na dair fikirlerin bugün hala güncelliğini korumasıyla öne çıkmaktadır.

** Evrimin, sadece çevreye en iyi adaptasyon olan bir türün (örneğin insanların ya da kovandaki arıların) yaşadığı şeklinde ilerlemediği, bu fikirle birlikte tek tek bireyin (bir insan ya da kovandaki tek bir arı) bencilliği üzerinden de işlediği fikri ileri sürülmüş. Bunun için çok değişik hayvan türlerinin davranışları incelenmiş ve kanıt olarak gösterilmiş; lakin bu kanıtlar bir varsayımdan öte değildir. Etolog (hayvan davranışlarının inceleyen biliminsanı) olan Dawkins, hayvan davranışlarını bencillik ekseni etrafında değerlendirmiş. Hayvan davranışlarının kökeninde bencilliğin baskın unsur olduğunu, bu bencilliğin kaynağının da genlerimiz olduğu belirtilmiş. Örneğin, penguenler acıktıkları zaman avlanmak için buzulun önüne gelip beklemeye başlarlar; ta ki ilk penguen suya girene kadar. Deniz, kendilerini bekleyen köpekbalığı, fok, katil balinalar gibi amansız düşmanlarla doludur. Sonunda en arkada bulunan penguenler ön sıradaki penguenleri denize iterler ve beklemeye başlarlar. Eğer bir tehlike yoksa, hepsi birden denize atlamaya başlar; şayet varsa, düşman karnını denize sürükledikleri penguenlerle doyurup tehlike geçene kadar beklerler. Dawkins'e göre penguenleri bu davranışa yönelten kendi bencil genleridir; zira türün iyiliğini değil, sadece kendi iyilik ve çıkarları için hareket etmektedirler.

** Davranışlarımızın genler tarafından nasıl kontrol edildiği arılar üzerinden de örneklenmiş. Arılarda bulunan ve hasta yavruları dışarı atmakla sorumlu olan "temizlik geni" aktifse, işçi arılar kovanın geleceği için hasta yavruları peteklerden çıkarıp dışarı atarlar.Şayet temizlikten sorumlu gen aktif değilse (bozuk ya da çekinikse), işçi arıların kovanı temizlemediği gözlemlenmiş. Böylece hasta arıların kovandan atılmasını "türün iyiliği" için yapıldığını öne süren eski kuramların yerine, bencil genlerimiz tarafından kontrol edilen "bencil davranışlarımız" olduğu gösterilmiş.

** Peki bu kadar bencilsek, ne yapmalıyız? Richard Dawkins'in kitaptaki cevabını aynen aktarıyorum; benim çok hoşuma gitti.
"Eli açık ve özverili olmayı öğretmeye çalışalım, çünkü bencil doğuyoruz. Kendi bencil genlerimizin ne istediğini anlayalım; böylelikle, en azından, onların tasarımlarını bozabiliriz. Bu, başka hiçbir türün cesaret edemeyeceği bir şey."


** Son olarak, kitabı okumadan önce "davranış genetiği" ve "evrim" ile ilgili kısa bir araştırma yapmanızı şiddetle öneririm. İyi okumalar...


"Bir gezegendeki zeki varlıklar, gün gelir, kendi varlıklarının nedenini soracak yaşa gelirler." (kitaptan bir alıntı)






17 likes · flag

Sign into Goodreads to see if any of your friends have read Gen Bencildir.
Sign In »

Reading Progress

July 24, 2015 – Shelved
July 24, 2015 – Shelved as: to-read
January 8, 2016 – Started Reading
January 8, 2016 –
page 80
24.32%
January 9, 2016 –
page 164
49.85%
January 11, 2016 – Finished Reading

No comments have been added yet.